Uzasadnienie
I S.A./Łd 1023/04
W dniu 26 marca 2004 roku P. J. odebrał (podpisując własnoręcznie zwrotne potwierdzenie odbioru) decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [..] o numerze [...] której adresatami byli M. i B.W.
W dniu podjęcia przesyłki przez P. J. skarżący nie przebywali w miejscu zamieszkania. P. J. w okresie nieobecności skarżących opiekował się ich domem.
Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest imiennego oznaczenia doręczyciela. Doręczyciel zaś nie uwidocznił czy odbiorca przesyłki był domownikiem skarżących i czy zobowiązał się dostarczyć ją adresatowi. Nie widnieje również adnotacja o miejscu dokonania tej czynności, a pod nazwiskiem odbiorcy zaznaczono (innym charakterem pisma niż podpis odbierającego) stopień pokrewieństwa w stosunku do adresata poprzez zapis "kuzyn".
W dniu 6 maja 2004 roku skarżący w placówce pocztowej listem poleconym wnieśli odwołanie od w. w. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy, ponieważ decyzję pozostawiono przebywającemu tymczasowo w ich domu znajomemu, który nie jest domownikiem i który nie zobowiązał się do doręczenia przesyłki adresatom. Podali, że w dniu 26 marca 2004 roku B. W. przebywał służbowo poza Ł., natomiast M. W. po utracie pamięci wskutek wypadku poddana była leczeniu psychiatrycznemu i wymagała całodobowej opieki. W tym okresie domem opiekowali się znajomi skarżących, m. in. P. J., który odebrał przesyłkę i przekazał ją skarżącemu dopiero w dniu 30 kwietnia 2004 roku.
Pismem z dnia 3 czerwca 2004 roku pochodzącym z Urzędu Pocztowego Nr 35 w Ł. (nieustalonego autorstwa) poinformowano organy podatkowe, że przedmiotowa przesyłka adresowana do skarżących została podjęta przez zamieszkującego wspólnie z adresatami P. J., który zgłosił się osobiście do urzędu pocztowego i podawał się za kuzyna skarżących.
Postanowieniem z dnia [...] o numerze [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 162 § 1, § 2, art. 163 § 1, § 2, § 3 oraz 216 § 1, art. 217 ustawy Ordynacja podatkowa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Konsekwencją tego rozstrzygnięcia było wydanie kolejnego postanowienia (z tej samej daty) o numerze[...], w którym Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdził, że odwołanie wniesione zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia określonego w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa i pozostawił to odwołanie bez rozpatrzenia.
Organ ten uznał, że decyzję odebrał dorosły domownik skarżących w dniu 26 marca 2004 roku. Wobec tego termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 9 kwietnia 2004 roku. Natomiast odwołanie wniesiono za pośrednictwem poczty 6 maja 2004 roku, tj. po terminie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia powołując się na argumentację przytoczoną we wniosku.
W dniu 27 października 2004 roku odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, zgodnie z którym P. J. jako dorosły domownik był uprawniony do odbioru przesyłki, wskutek czego odwołanie zostało wniesione upływie terminie i stało się ono bezskuteczne oraz podlegało pozostawieniu bez rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna gdyż zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem prawa.
W pierwszym zaś rzędzie poczynić wypada uwagę o walorze ogólnym. Otóż w świetle przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 228 tej ustawy konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Oznacza to, że podatnik pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Dlatego też postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po analizie materiału dowodowego, a także po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego.
W ocenie sądu materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami podatkowymi nie daje podstawy do jednoznacznego uznania legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.
W pierwszym rzędzie wyjaśnienia wymaga istotna okoliczność, tj. miejsce, w którym nastąpiło doręczenie przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję z dnia [...] Z akt administracyjnych można bowiem wywieść zarówno to, że decyzja została doręczona w miejscu zamieszkania skarżących, jak również, że została odebrana na poczcie tego samego dnia. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której w sprawie konkurują ze sobą odmienne wersje zajścia powyższej okoliczności zaś organ w zaskarżonym postanowieniu pomija je milczeniem nie oceniając w żaden sposób dowodów przemawiających za jedna lub drugą możliwą wersją zdarzeń. Ów wytknięty brak oceny dowodów dotyczy także tych spośród nich, które przeczą wersjom odmiennym.
Hipotetycznie należałoby przyjąć, ze organ II instancji pominął tę okoliczność wychodząc z założenia, iż skoro doręczenie nastąpiło w dniu 26 marca 2004r. to obojętne jest, gdzie miało ono miejsce.
Nawet jednak, gdyby taki był tok rozumowania organu to należało przedstawić go w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a nie pomijać milczeniem powodującym, że sąd musi obracać się w sferze domysłów i przypuszczeń.
Po wtóre, co równie istotne, okoliczność ta wcale nie jest bez znaczenia w sprawie. Zważyć bowiem należy, że dwie sporne wersje nie tylko wzajemnie się wykluczają, lecz dodatkowo odmiennie prezentują kolejne istotne okoliczności w sprawie. Jeśli organ przyjąłby, że prawdziwa jest wersja doręczenia w miejscu zamieszkania skarżących osobie o imieniu i nazwisku P. J., to wyjaśnienia wymagać będzie kolejne fakty a mianowicie, czy odbierający przesyłkę zobowiązał się wobec listonosza, że doręczy ją adresatom i czy na potwierdzeniu odbioru znalazło się odzwierciedlenie tej deklaracji.
Sąd nie jest w stanie ocenić na podstawie dokumentu potwierdzenie odbioru spiętego ze sporną decyzją, czy stosowne zobowiązanie w treści zostało podkreślone, a jeśli tak, to przez kogo i kiedy. Wreszcie nie wolno tracić z pola widzenia i tej istotnej okoliczności, że na omawianym dokumencie znajduje się dopisek uczyniony, jak należy przypuszczać ręką listonosza, a z którego wynika, że odbierający przesyłkę jest kuzynem adresatów.
Powyższe okoliczności należy ustalać przy wykorzystaniu wszelkich możliwych środków dowodowych w tym w szczególności przesłuchania listonosza i osoby odbierającej przesyłkę.
Wyniki tak przeprowadzonego postępowania należy zbadać w kontekście treści art. 149 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym owo doręczenie zastępcze (na ręce dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu) uznaje się za skuteczne, jedynie wówczas, gdy osoby te podejmą się oddania pisma adresatowi.
Dla prawidłowości tego rodzaju doręczenia muszą być spełnione następujące przesłanki:
- - odbierający jest dorosłym domownikiem adresata,
- - odbierający podejmuje się oddania adresatowi przesyłki,
Z braku którejkolwiek z nich doręczenie w trybie art.149 ordynacji podatkowej nie następuje, co w rozpoznawanej sprawie oznacza, że nie rozpoczyna biegu termin do złożenia odwołania od decyzji z dnia[...]. – art. 223 par.2 w związku z art. 228 par.1 pkt2 ordynacji podatkowej. Jeśli zaś termin ten nie rozpoczyna biegu to nie może być uznane za legalne postanowienie o jego uchybieniu.
Prowadząc postępowanie dowodowe celem wyjaśnienia drugiej z rysujących się wersji doręczenia przedmiotowej decyzji organ odwoławczy nie pominie tego, iż z pisma urzędu pocztowego nr 35 nie wynika, kto jest jego autorem i, wobec kogo P. J. miał złożyć zobowiązanie do przekazania przesyłki adresatowi.
Nie bez znaczenia także będzie zbadanie, na podstawie, jakich przepisów prawa nastąpiło wydanie (doręczenie) przedmiotowej przesyłki P. J. w siedzibie urzędu pocztowego.
Dopiero należyta ocena powyższych okoliczności pozwoli na odrzucenie lub przyjęcie za udowodnioną tezy, iż doręczenie przesyłki zawierającej decyzję nastąpiło w urzędzie pocztowym. Również i w tym przypadku aktualność zachowują wskazania powyższe dotyczące prawidłowości zastosowania w sprawie art. 149 ordynacji podatkowej.
Wymagania powyższe nie mogą być uznane za nadmierne. Rygory procesowe dotyczące zasad doręczenia decyzji o raz terminu do składania odwołania (podobnie zresztą jak wszystkie inne przepisy prawa) winny być przestrzegane z najwyższą starannością przez organy podatkowe w każdej sprawie, a w szczególności takiej, w której wartość określonego zobowiązania podatkowego obciążającego przecież podatnika jest bardzo znaczna.
Z cała pewnością natomiast sąd nie może uznać za wystarczające uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, które w istocie sprowadza się do jednego rozbudowanego zdania, abstrahującego od wszystkich zaprezentowanych wyżej wątpliwości i niejasności istniejących w sprawie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 145 par.1 pkt1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.