Uzasadnienie
W dniu [...] roku J. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 oraz styczeń 2006 roku. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnieni od kosztów postępowania oraz ustanowienie radcy prawnego urzędu w osobie W. R.-P.. W dołączonym formularz PPF skarżący sformułował alternatywnie wniosek o zwolnienie nie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza w postaci firmy transportowej. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje jego dorosła, studiująca córka, która co miesiąc na studia otrzymuje od skarżącego 600 zł. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 120m2, oraz samochodu ciężarowego i naczepy wykupionych w październiku oraz grudniu 2011 roku po zakończeniu umów leasingowych, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania domu wnioskodawcy w sezonie grzewczym wynoszą około 1.300 zł (gaz, energia elektryczna, telefon), ponadto skarżący ponosi wydatki na spłatę rat leasingowych za środki transportu oraz kredytów firmowych, hipotecznego i na remont domu.
Skarżący wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2008 roku poniósł stratę w wysokości 285.174 zł, którą pokrywa zyskiem w kolejnych latach działalności. Jego dochód za 2009 rok wyniósł 5.046 zł, dochód za 2010 rok 146.080 zł, zaś z nadesłanych deklaracji VAT-7 za miesiące od sierpnia do listopada 2011 roku wynika, że miesięczne obroty jego firmy w tym okresie wahały się od 30.000 do 140.000 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o prawo pomocy w zakresie całkowitego lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy podatkowego (punkt 4 formularza wniosku). Stosownie do treści art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. J. wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2, w którym zamieszkuje, oraz wykupionego po zakończeniu leasingu samochodu ciężarowego z naczepą, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Ponoszone przez niego miesięczne koszty eksploatacyjne zamykają się kwotę około 1.300 zł w sezonie grzewczym, nadto 600 zł miesięcznie skarżący płaci swojej studiującej córce, oraz ponosi koszty opłat leasingowych, a także wysokie raty kredytów zaciągniętych na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej oraz osobiste. Działalność gospodarcza skarżącego w ostatnich dwóch latach przynosiła dochód zaś miesięczne obroty z jej tytułu w okresie od sierpnia do listopada 2011 roku wahały się w granicach od 30.000 do 140.000 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie oraz treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego, w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ponad kwotę 1.500 zł.
Odmowa całkowitego zwolnienie od kosztów sądowych podyktowana jest obowiązkiem strony partycypacji w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez wnioskodawcę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie przedstawione we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Co miesiąc ponosi on bowiem wysokie wydatki związane z realizacją swoich zobowiązań prywatnoprawnych wynikających z zawartych umów kredytowych, przy czym ostatnia z tych umów na remont domu opiewająca na kwotę 70.000 zł zawarta została w czerwcu 2011 roku, a więc już po wydaniu zaskarżonej następnie do sądu decyzji, kiedy to wnioskodawca powinien już liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym skarżącego prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać jedynie eksponowana przez niego okoliczność poniesienia w 2008 roku straty z prowadzonej działalności gospodarczej, trzeba bowiem mieć na uwadze, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, w kolejnych latach działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosiła już dochody, które służyły pokryciu straty z 2008 roku, zaś deklaracje VAT-7 za miesiące od sierpnia do listopada 2011 roku wskazują, iż w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca obraca środkami finansowymi, z których jest wstanie wygospodarować kwotę niezbędną do uiszczenia częściowego wpisu od skargi w sprawie niniejszej oraz opłacenia kosztów reprezentacji przez fachowego pełnomocnika z wyboru.
Okoliczność tę potwierdza dodatkowo znajdująca się w aktach administracyjnych dotyczących wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kopia faktury za sporządzenie skargi w przedmiotowej sprawie wystawiona przez radcę prawnego W. R.-P.. Fakt uiszczenia kwoty wskazanej na dokumencie potwierdza, że był on zdolny do poniesienia kosztów fachowej pomocy prawnej.
Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz fachowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, w szczególności w razie oczywistej zmiany sytuacji materialnej strony.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
P.Z-C.