Uzasadnienie
W dniu 15 listopada 2017 roku B. H. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą jej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 roku.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2000 zł podatniczka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe którego, źródłem utrzymania jest ich wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości ok. 3.000 zł netto. Wnioskodawczyni wskazała, że jej jedyny majątek stanowi udział 1/z w domu jednorodzinnym o powierzchni ok. 180 m2 (wartość ok. 380.000 zł) jej mąż nie posiada żadnego majątku. Udokumentowane przez stronę koszty miesięcznego utrzymania domu zamykają się kwotą ok 250 zł prąd, 130 zł woda i kanalizacja, 22 zł śmieci, 31 zł podatek oraz od 117zł w sezonie letnim do 480 zł w sezonie zimowym opłata za gaz Dodatkowo rodzina wydaje ok. 200 zł miesięcznie na leki oraz skarżąca jest obciążona obowiązkiem spłaty kredytu zaciągniętego na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej z miesięczną ratą w wysokości ok. 1.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że wraz z mężem nie posiadają rachunków bankowych a ratę pożyczki spłaca za nią córka z przekazanych jej środków.
Z postępowania przeprowadzonego przez referendarza sądowego wynika, że skarżąca posiada 500 udziałów o wartości 25.000 zł w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A.. Drugim udziałowcem w tej spółce jest córka wnioskodawczyni. W spółce tej strona pełni funkcję Prezesa Zarządu, jej córka pozostaje członkiem zarządu, zaś mąż skarżącej jest w niej prokurentem.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie jest zasadny.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 4.1 formularza PPF.), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W tym miejscu należy jeszcze podkreślić, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.).
W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe którego, źródłem utrzymania jest ich wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości ok. 3.000 zł netto. Wnioskodawczyni wskazała, że jej jedyny majątek stanowi udział 14 w domu jednorodzinnym o powierzchni ok. 180 m2 (wartość ok. 380.000 zł) jej mąż nie posiada żadnego majątku. Koszty miesięcznego utrzymania domu strony zamykają się kwotą ok. od ok. 600 do 900 zł w sezonie zimowy. Dodatkowo rodzina wydaje ok. 200 zł miesięcznie na leki Skarżąca jest obciążona obowiązkiem spłaty kredytu na prowadzona działalność gospodarczą z miesięczną rata w wysokości ok. 1.000 zł. W swoim oświadczeniu złożonym na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy wnioskodawczyni niezgodnie z prawdą oświadczyła, że nie posiada innego majątku poza udziałem w wysokości 14 w nieruchomości. Przemilczała fakt prowadzenia działalności gospodarczej w postaci spółki prawa handlowego, w której wraz z córką pozostają jedynymi udziałowcami, skarżąca pełni w niej funkcje Prezesa Zarządu, jej córka pozostaje członkiem zarządu, zaś mąż skarżącej jest w niej prokurentem. Uwzględniając powyższe stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącej, wyrywkowość oraz niewiarygodność oświadczeń złożonych na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy czyni jej twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. Badając oświadczenia wnioskodawczyni referendarz jest uprawniony do ich oceny pod kątem wiarygodności. Nie jest zatem zobowiązany przyjmować bezkrytycznie wszystkich wyjaśnień strony, lecz może je oceniać przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego.
Z danych KRS wynika, że skarżąca jest udziałowcem spółki prawa handlowego, w której pełni funkcję Prezesa Zarządu, doświadczenie życiowe podpowiada więc, że z tego tytułu uzyskuje ona większe dochody niż pensja w wysokości najniższej krajowej, powyższe stawia pod znakiem zapytania wiarygodność oświadczeniom wnioskodawczyni o braku jakichkolwiek środków z których możliwe byłoby poniesienie kosztów procesu, zwłaszcza, że w toku postępowania jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika z wyboru.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
AKE.
- - ---------------------- 1
WSA/post. 1 - sentencja postanowienia 3