Uzasadnienie
Decyzją z [...] Wójt Gminy K. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia H.M. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. Rozstrzygnięcie to doręczono stronie 21 kwietnia 2010 r. 4 maja 2010 r. M.M. (mąż podatniczki) złożył odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., jako organ drugiej instancji, wezwało wnoszącego odwołanie do złożenia stosownego pełnomocnictwa procesowego. W wyznaczonym terminie M.M. przesłał pełnomocnictwo, z którego treści wynikało, że H.M. upoważnia go do występowania w jej imieniu "we wszystkich urzędach i sądach, w sprawie odzyskania skradzionego domu rodzinnego razem z działką (...)".
Postanowieniem z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 169 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zmianami; dalej "o.p."), pozostawiło ww. odwołanie bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że złożone pełnomocnictwo nie upoważniało M.M. do występowania w charakterze pełnomocnika żony. Organ odwoławczy podkreślił, że pełnomocnictwo w postępowaniu podatkowym, aby wywrzeć skutki procesowe, musi dotyczyć tego postępowania. Skoro zatem odwołanie zostało złożone przez osobę, która nie dysponowała należytym umocowaniem, nadanie mu dalszego biegu było niedopuszczalne. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy zawarł pouczenie, że strona ma prawo wnieść zażalenie na to postanowienie.
W zażaleniu złożonym na powyższe rozstrzygnięcie M.M. oświadczył, że w jego ocenie pełnomocnictwo do reprezentowania podatniczki było prawidłowe i wynikało z niego jasno, jakiej sprawy dotyczy.
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył pogląd co do konieczności przedstawienia przez pełnomocnika właściwego umocowania. Organ powołał się w tym zakresie na orzecznictwo sądowe, w tym na wyrok NSA z 21 marca 2007 r., II FSK 423/06. W ocenie SKO do reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym pełnomocnictwo ogólne nie było wystarczające.
W skardze złożonej do sądu M.M. — prócz merytorycznych zarzutów przeciwko rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji — ponownie podniósł, że przedstawione przez niego pełnomocnictwo należycie umocowało go do reprezentowania żony w toczącej się sprawie podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej przytoczone. Kwestionowane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...], jako wydane bez podstawy prawnej, okazało się bowiem nieważne.
Na wstępie wskazać należy, że przepisy prawa nakładają na organ drugiej instancji rozpoznający odwołanie, obowiązek dokonania wstępnych ustaleń, czy nie zachodzą powody wyłączające możliwość merytorycznego załatwienia sprawy. Ustalenie, że istnieją przeszkody prawne do rozpatrzenia odwołania, obliguje organ drugiej instancji do wydania jednego z rozstrzygnięć wymienionych w art. 228 § 1 o.p. Zgodnie z tym unormowaniem organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia:
- 1) niedopuszczalność odwołania;
- 2) uchybienie terminowi do wniesienia odwołania;
- 3) pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222.
Zauważyć należy, że postanowienia w sprawach wymienionych w § 1 są ostateczne (art. 228 § 2) oraz, że ustawa nie przewiduje możliwości złożenia od tych rozstrzygnięć jakiegokolwiek środka zaskarżenia. Z kolei w myśl art. 236 § 1 o.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, wyłącznie w sytuacji gdy ustawa tak stanowi.
Z analizy przytoczonych przepisów wynika, że na postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności odwołania nie służy żaden środek zaskarżenia. Postanowienie takie może być natomiast — jako kończące postępowanie w sprawie — poddane kontroli sądu administracyjnego stosownie do treści art. 3 § 1 pkt 2 i art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami; dalej p.p.s.a.").
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając postanowienie z [...] o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia nie tylko pouczyło o możliwości jego kwestionowania zażaleniem, ale również rozpoznało ten środek zaskarżenia.
Zaskarżone postanowienie z [...] zostało zatem wydane bez podstawy prawnej. Nie ma bowiem przepisu prawa, który umożliwiałby organowi odwoławczemu rozpoznanie zażalenia na postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Uchybienie to nie tylko narusza obowiązującą w postępowaniu podatkowym zasadę dwuinstancyjności (art. 127 o.p.) oraz cytowany przepis art. 236 § 1 o.p., ale także stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności dotkniętego nim rozstrzygnięcia w postępowaniu podatkowym (art. 247 § 1 pkt 2 o.p.). Okoliczność ta zobowiązuje zaś sąd administracyjny rozpatrujący skargę na takie postanowienie do stwierdzenia jego nieważności. Podstawę prawną wyroku sądu stanowi tu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Na marginesie zwrócić należy uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało skierowane w istocie do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Z przedstawionych akt administracyjnych wynika, że nie może budzić wątpliwości, że M.M., składając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, działał jako pełnomocnik swojej żony H.M. — strony postępowania. Okoliczność tę dostrzegł zresztą sam organ odwoławczy skoro wezwał go do wykazania umocowania do działania w charakterze pełnomocnika strony. Dziwi zatem fakt, że ostatecznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję, potraktowało M.M. jako stronę postępowania. Fakt ten wprawdzie nie wynika wprost z treści rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia, jednak jego uzasadnienie nie pozostawia w tym względzie wątpliwości. Potraktowanie osoby, która w imieniu strony wnosi odwołanie, choć nie potrafi wylegitymować się stosownym umocowaniem, jako strony postępowania jest niedopuszczalne.
Stroną w takiej sytuacji zawsze jest podatnik, a nie osoba, która twierdzi, że go reprezentuje. Skierowanie zaskarżonego postanowienia do podmiotu, który nie jest stroną w sprawie, jest również ewidentnym i poważnym naruszeniem prawa (por. art. 247 § 1 pkt 5 o.p.). Uchybienie to, w niniejszej sprawie nie miało jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sądu.
Na zakończenie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 o.p. nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Przepis ten stosuje się na mocy art. 219 o.p. odpowiednio do postanowień wydanych w postępowaniu podatkowym. Obecnie zatem strona, będzie miała możliwość wniesienia w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] o pozostawieniu odwołania od decyzji z [...] Wójta Gminy K. bez rozpatrzenia.
Mając na względzie powyższe rozważania sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
P.Pij.