Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach prowadził administracyjne postępowanie egzekucyjne na podstawie sześciu tytułów wykonawczych z dnia 7 grudnia 2020 r. wobec przedsiębiorstwa "A" w spadku, dochodząc zaległych zobowiązań w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, sierpień, listopad i grudzień 2015 roku. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny skierował w dniu 8 grudnia 2020 r. do Banku A S.A. i B Bank Polska S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika. Przesyłka zawierająca ww. zawiadomienia oraz odpisy tytułów wykonawczych została przez organ egzekucyjny nadana w placówce pocztowej 9 grudnia 2020 r. i po dwukrotnym awizowaniu (14.12.2020 r. i 22.12.2020 r.) została uznana za doręczoną zarządcy sukcesyjnemu "A", tj. M. P. (dalej: "skarżąca").
Następnie 14 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny skierował do C Bank S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika. Przesyłka zawierająca ww. zawiadomienie została uznana za doręczoną skarżącej 30 grudnia 2020 r. (po dwukrotnym awizowaniu, tj. 16.12.2020 r. i 24.12.2020 r.).
Organ egzekucyjny wyjaśnił, że przesyłki, o których mowa wyżej, były kierowane na adres rejestracyjny zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa "A", tj. R. 76, [...] P. Skarżąca została powołana na zarządcę sukcesyjnego przedsiębiorstwa dłużnika aktem notarialnym z 26 czerwca 2020 r.
W dniu 15 kwietnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach dokonał kolejnych zajęć wierzytelności u kontrahentów dłużnika (m.in. w firmie B s.c. i C sp. z o.o.) z tytułu dostaw, robót, usług i te zawiadomienia kierował na nowy adres do doręczeń zarządcy sukcesyjnego dłużnika, tj. ul. [...] 66/61, [...] P. W dniu 14 maja 2021 r. do Urzędu Skarbowego w Pabianicach wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej (z dnia 12 maja 2021 r.), w którym wniósł skargę na dotychczas dokonane czynności egzekucyjne, wskazując, iż były one dokonane bez skutecznego zawiadomienia skarżącej o ich dokonaniu. Jak podkreślono, M. P. nie doręczono żadnej korespondencji w sprawie (w tym odpisów tytułów wykonawczych). Pełnomocnik zaznaczył, że wnosi skargę na dotychczas dokonane czynności egzekucyjne i wskazuje, iż były one dokonane bez skutecznego zawiadomienia skarżącej o ich dokonaniu, w związku z czym wniósł o ich uchylenie.
W piśmie z 12 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącej wniósł także zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując jako podstawę nieistnienie egzekwowanego obowiązku, a następnie wyjaśnił, że intencją było zgłoszenie zarzutu wygaśnięcia obowiązku. W tym zakresie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach postanowieniem z 23 maja 2022 r. oddalił ww. zarzut, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 30 września 2022 r. uchylił to rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i orzekł o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Postanowieniem z 17 grudnia 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie trzech tytułów wykonawczych w zakresie należności w podatku od towarów i usług za sierpień, listopad i grudzień 2015 r. ze względu na uchylenie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzji wymiarowych będących podstawą wystawienia tych tytułów wykonawczych.
Z kolei w dniu 10 maja 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach wydał postanowienie, którym w odniesieniu do czynności w postaci zajęć innych wierzytelności pieniężnych dokonanych zawiadomieniami z 15 kwietnia 2021 r. o numerach: [...], [...] i [...] oddalił skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: "DIAS") zaskarżonym postanowieniem z 22 grudnia 2022 r., po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego.
DIAS wskazał, że skarga na czynność egzekucyjną została uregulowana w art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), a jej celem jest obrona zobowiązanego przed niezgodnym z prawem przeprowadzeniem czynności egzekucyjnej przez organ egzekucyjny. Z kolei w piśmie z 12 maja 2021 r. (uzupełnionym pismem z 4 kwietnia 2022 r.), zawierającym skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach, polegające na zajęciu zawiadomieniami z 15 kwietnia 2021 r. innych wierzytelności pieniężnych, pełnomocnik skarżącej argumentował, że podstawą skargi był art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy.
Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych organ egzekucyjny może stosować środki egzekucyjne wymienione w u.p.e.a. Jednym z takich środków jest egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych. Dlatego też nie może budzić żadnych wątpliwości legalność samego zajęcia innych wierzytelności pieniężnych u kontrahentów (potencjalnych dłużników skarżącej). Z kolei tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z innych wierzytelności pieniężnych uregulowany został w Rozdziale 5 Oddział I Działu II u.p.e.a.
DIAS przytoczył treść art. 89 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. wskazując, że zawiadomienia z 15 kwietnia 2021 r. o numerach:[...]; [...] i [...] o zajęciu innych wierzytelności pieniężnych, doręczono za pośrednictwem operatora pocztowego poszczególnym dłużnikom zajętej wierzytelności (odpowiednio: 28.04.2021 r., 27.04.2021 r. i 26.04.2021 r.) Natomiast skarżącej zawiadomienia zostały doręczone 6 maja 2021 r., a doręczenie odpisów tytułów wykonawczych miało miejsce na wcześniejszym etapie postępowania. Jak podkreślono, organ egzekucyjny przesyłkę zawierającą zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych skierował 9 grudnia 2020 r. na znany mu adres (w dniu wysłania przesyłki), tj. R. 76, [...] P. Wobec niepodjęcia przesyłki, po dwukrotnym jej awizowaniu, została uznana za doręczoną 28 grudnia 2020 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej: "K.p.a."). DIAS nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że zgłoszenie przez nią 11 grudnia 2020 r. zmiany adresu oznacza, że doręczenie odpisów tytułów wykonawczych było nieskuteczne.
Organ odwoławczy uznał zatem, że czynności egzekucyjne zostały dokonane z zachowaniem dyspozycji powołanych w ww. przepisach art. 89 § 1 i § 3 u.p.e.a., w toku prawidłowo wszczętej egzekucji administracyjnej, a same zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności spełniały wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. i były zgodne ze wzorem wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 roku w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.
DIAS nie stwierdził zatem uchybień formalnych w kwestionowanych czynnościach egzekucyjnych Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach. Ponadto podkreślił, iż w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Tym samym uznał, że podnoszone zarzuty co do dokonania czynności egzekucyjnych z 15 kwietnia 2021 r. - jako niezgodnych z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż dotyczą zobowiązania podatkowego, które wygasło na skutek przedawnienia - wykraczają poza zakres przedmiotowy skargi na czynności egzekucyjne i nie mogą być rozpoznane w ramach tego środka zaskarżenia. Kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych, podniesiona przez skarżącą w ramach złożonych pismem z 12 maja 2022 r. zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, była w trybie właściwym dla tego środka zaskarżenia procedowana przez wierzyciela.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. P. wniosła o uchylenie w całości ww. postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- - art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 122 o.p. polegające na przyjęciu, iż względem skarżącej zastosowano środek egzekucyjny, o którym została ona zawiadomiona i należało doręczać adresowaną do niej korespondencję pod adresem, pod którym nie zamieszkiwała, ani też nie był on wskazany jako adres korespondencyjny (pierwsza awizacja w dniu 14 grudnia 2020 roku), a nie adresem miejsca jej zamieszkania, który został przez nią jasno wskazany już w zażaleniu na postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (zażalenie z dnia 14 grudnia 2020 roku) oraz dokonanych przez nią w zgłoszeniach zmian, w szczególności w CEiDG;
- - art. 44 § 4 K.p.a. w związku z art. 42 § 1 i 2 K.p.a. poprzez uznanie, iż skarżąca zawiadomiona została o zastosowanym pod jej adresem środkiem egzekucyjnym, w sytuacji w której awizacji dokonano już po wyprowadzce przez skarżącą spod adresu, pod który kierowana była do niej korespondencja, a także już po dokonaniu przez nią zgłoszeń aktualizacyjnych w zakresie w/w zmian adresowych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, iż organ egzekucyjny nie mógł naruszyć przepisów art. 187 § 1 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651), gdyż w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.), a nie przepisy Ordynacji podatkowej.
Pełnomocnik skarżącej nie dostrzegł, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie była ocena prawidłowości wszczęcia egzekucji i dokonanych zajęć z rachunków bankowych skarżącej – jak wynikałoby ze wstępu uzasadnienia skargi – lecz rozpoznanie skargi na czynności egzekucyjne z 15 kwietnia 2021 r. o dokonaniu zajęć wierzytelności u kontrahentów dłużnika (m.in. w firmie B s.c. i C sp. z o.o.) z tytułu dostaw, robót i usług. Te zawiadomienia zostały doręczone skarżącej już pod nowym, wskazanym przez nią adresem, tj. ul. [...] 66/61, [...] P. To świadczy również o niezasadności podnoszonych zarzutów co do naruszenia przez organ egzekucyjny art. 44 § 4 K.p.a. w związku z art. 42 § 1 i 2 K.p.a.
Stosownie do przepisu art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Ten środek zaskarżenia służy zatem kontroli prawidłowości podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym działań zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego z perspektywy ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę ich dokonania. W ramach środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego uregulowana przepisem art. 54 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje oceny prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc ocenia jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.
Szczegółowy tryb zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej opisany został w przepisie art. 89 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, a zajęcie wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług dotyczy również wierzytelności, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstaną po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
W myśl art. 89 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność;
- 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem.
Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa art. 67 u.p.e.a. Stosownie do § 1 tego artykułu, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo podmiotu prowadzącego rejestr akcjonariuszy, albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu. Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera: 1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
- 2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
- 3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
- 4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;
- 5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
- 6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;
- 7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
- 8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
- 9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, iż wydruki zawiadomień z 15 kwietnia 2021 r. o numerach:[...];[...] i [...] o zajęciu wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług zostały doręczone dłużnikom zajętych wierzytelności, a samej skarżącej w dniu 6 maja 2021r. Z kolei odpisy tytułów wykonawczych doręczono wcześniej i tego właśnie dotyczy spór, który – jak wskazał DIAS – był rozstrzygany przez wierzyciela w ramach zarzutów dotyczących przedawnienia dochodzonych zobowiązań podatkowych.
Zatem analiza akt administracyjnych sprawy nie pozostawia wątpliwości, iż organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej zgodnie z wyżej powołanymi przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie to spełnia ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawiera wszystkie wymagane elementy. Odpis tego zawiadomienia doręczono skarżącej w dniu 6 maja 2021 r. (co nie jest kwestionowane), czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 89 § 3 u.p.e.a. Oczywistym jest również, iż zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.
Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanych przez organ egzekucyjny czynnościach zajęcia tzw. innych wierzytelności pieniężnych. Czynności te zostały dokonane prawidłowo, z zachowaniem procedur i wymogów formalnych opisanych wyżej. Zauważyć przy tym należy, iż zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, strona skarżąca w istocie nie kwestionuje zasadności zastosowania środków egzekucyjnych w postaci zajęcia innych wierzytelności pieniężnych, jak i trybu ich zastosowania. Podnoszone w skardze zarzuty wskazują na bezprawne działanie organu egzekucyjnego w związku z nieprawidłowym doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych, a przez to nieistnieniem dochodzonych zobowiązań pieniężnych, co ma wynikać z nieprawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2022 r. o sygn. akt I SA/Łd 113/22, jednakże ta okoliczność może być przedmiotem zarzutu w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) i badania w tym postępowaniu.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259).
dch