Uzasadnienie
W dniu 24 listopada 2009 roku D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok.
W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi podatniczka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF, oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach D. K. wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z emerytury w wysokości około 2.495 zł brutto miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 48 m2, w którym zamieszkuje oraz samochodu marki Seicento z 1999 roku, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymanie mieszkania to kwota rzędu 450 zł (czynsz, gaz, energia elektryczna), ponadto skarżąca ponosi co miesiąc wydatki związane z ubezpieczeniem 35 zł, opłatą za telewizję 49 zł, wydatki na dwa telefony 90 zł oraz parking 90 zł. Około 125 zł miesięcznie stanowią jej wydatki na leki zaś około 300 zł to miesięczny koszt utrzymania samochodu, 250 zł miesięcznie pochłania spłata pożyczki, pozostała kwota stanowi koszty bieżącego utrzymania.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zaś stosownie do art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy D. K. wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z emerytury w wysokości około 2.061 zł netto miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 48 m2 oraz samochodu marki Seicento z 1999 roku, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymanie mieszkania to kwota rzędu 450 zł (czynsz, gaz, energia elektryczna), ponadto skarżąca ponosi co miesiąc wydatki związane z ubezpieczeniem 35 zł, opłatą za telewizję 49 zł, wydatki na dwa telefony 90 zł oraz parking 90 zł. Około 125 zł miesięcznie stanowią jej wydatki na leki zaś około 300 zł to miesięczny koszt utrzymania samochodu, 250 zł pochłania spłata pożyczki. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania i dlatego zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych.
Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, w sytuacji, w której systematycznie reguluje ona należności z innych tytułów i korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika z wyboru, przyznanie pierwszeństwa innym zobowiązaniom prywatnoprawnym skarżącej prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej mającej od blisko pół roku świadomość konsekwencji wynikających z niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwalał na systematyczne czynienie drobnych oszczędności służących częściowemu pokryciu kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.