Uzasadnienie
I SA/Łd 1303/15
Uzasadnienie.
Postanowieniem z [...] roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z urzędu wszczął wobec G. R. postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia podatku od spadku po zmarłej z dniu [...] roku J. B. W postępowaniu tym dopuszczono dowód z opinii biegłych rzeczoznawców celem sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego wartości rynkowej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. i przy ul. A 37.
Decyzją z [...] roku ustalono podatnikowi wysokość podatku od spadku na kwotę 187 złotych. Jednocześnie w dniu 15 maja 2015 roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. -B. obciążył solidarnie G. R. i K. R. kosztami sporządzenia opinii przez biegłego rzeczoznawcę w kwocie 750 złotych. Na rozstrzygnięcie to podatnik w dniu 27.05.2015 roku wniósł zażalenie prosząc o zwolnienie go z obowiązku poniesienia tej opłaty z uwagi na brak środków na pokrycie należności.
Postanowieniem z [...] roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów postępowania podatkowego w części obejmującej wynagrodzenie biegłego rzeczoznawcy za wykonanie operatu szacunkowego. W uzasadnieniu swego stanowiska organ I instancji wskazał, że postanowienie z [...] roku ustalające wysokość kosztów postępowania podatkowego zostało doręczone podatnikowi w dniu 21 maja 2015 roku. Termin zapłaty tych kosztów przypadał na 4 czerwca 2015 roku. Oznacza to, że w dniu wniesienia wniosku nie upłynął jeszcze termin płatności kosztów postępowania i wobec podatnika nie zaistniał obowiązek zapłaty należności. Z tego względu, na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Na skutek zażalenia wniesionego przez podatnika Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] roku uchylił w całości postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że dla podatnika obowiązek solidarnego poniesienia kosztów postępowania podatkowego w kwocie 750 złotych powstał w dniu 21 maja 2015 roku tj. w dacie odbioru postanowienia ustalającego wysokość wynagrodzenia biegłego. Ponieważ obowiązek zapłaty należności powstaje w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia termin zapłaty należności upływał 4 czerwca 2015 roku. Nie zmienia to faktu, że z dniem doręczenia postanowienie to weszło do obrotu prawnego i mogło być realizowane. Obowiązek zapłaty nie był jedynie wymagalny, gdyż jego wymagalność następowała po ostatnim dniu wyznaczonego terminu płatności tj. 5.06.2015 roku. Oznacza to, że wniosek podatnika o umorzenie kosztów postępowania w części dotyczącej wynagrodzenia biegłego był dopuszczalny i powinien być merytorycznie rozpoznany.
Ponieważ w sprawie nie było prowadzone jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie przesłanek do umorzenia postępowania czyli ważnego interesu strony i interesu publicznego organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie w całości postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.- B. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik nie sprecyzował żadnych konkretnych zarzutów ani wniosków procesowych podnosząc jedynie, że Dyrektor Izby Skarbowej wykazał większą wyrozumiałość dla Urzędu Skarbowego niż dla jego ofiar.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Przedmiotem rozpoznania przez organy podatkowe obu instancji była dopuszczalność wniosku podatnika z 27 maja 2015 roku o zwolnienie go z obowiązku zapłaty kosztów postępowania z uwagi na brak środków. Organ I instancji stanął na stanowisku, że ponieważ w chwili złożenia wniosku nie zaistniał jeszcze obowiązek zapłaty podatku, to prowadzenie postępowania w przedmiocie tej należności było niedopuszczalne.
Zgodnie z treścią art. 269 ustawy z 29.08.1997 Ordynacja podatkowa (t.j.Dz.U. z 2015 roku poz.613) organ podatkowy ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona oraz sposób i termin ich uiszczenia. Takie postanowienie zostało wydane wobec podatnika w dniu [...] roku. W dniu 21 maja 2015 roku przesyłka zawierająca wskazane rozstrzygnięcie została doręczona adresatowi wraz z informacją i sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego. Skarżący nie skorzystał z trybu odwoławczego, czyli nie kwestionował wysokości należności, natomiast 27 maja 2015 roku złożył wniosek zatytułowany "zażalenie", w którym domagał się zwolnienia go z obowiązku poniesienia kosztów opinii biegłego rzeczoznawcy, z uwagi na to, że nie jest w stanie ich ponieść.
Organ podatkowy I instancji prawidłowo zakwalifikował pismo podatnika jako wniosek o udzielenie ulgi poprzez umorzenie kosztów postępowania podatkowego w części obejmującej wynagrodzenie biegłego rzeczoznawcy za wykonanie operatu szacunkowego. Jednocześnie jednak bezpodstawnie odmówił wszczęcia postępowania uznając, że w chwili złożenia podania skarżący nie był jeszcze zobowiązany do uiszczenia tej należności i żądanie jej umorzenia było przedwczesne. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 165a. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Jak słusznie wykazał organ odwoławczy taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Z chwilą doręczenia podatnikowi postanowienia z [...] roku ustalającego wysokość kosztów biegłego rzeczoznawcy tj. w dniu [...] roku postanowienie to stało się znane adresatowi i weszło do obrotu prawnego. Wprawdzie nie było jeszcze prawomocne wobec otwartego terminu do wniesienia środka odwoławczego, ale istniała możliwość dobrowolnego uregulowania należności. Zaistniał zatem obowiązek zapłaty określonej kwoty, choć nie był on wymagalny. W tym stanie prawnym Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zasadnie wskazał, że wniosek podatnika winien być rozpoznany merytorycznie na podstawie art. 270§1 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek osoby zobowiązanej, w przypadku uzasadnionym jej ważnym interesem lub interesem publicznym, może rozłożyć koszty postępowania na raty albo umorzyć w całości lub w części.
Analiza przesłanek wskazanych w tym przepisie wymaga jednak przeprowadzenia postępowania w całości i zebrania materiału będącego podstawą orzekania. Leży to w interesie samego podatnika i wydanie przez organ odwoławczy orzeczenia uchylającego postanowienie organu I instancji jest dla niego korzystne. Strona zachowuje bowiem prawo do rozpoznania sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu podatkowym przed organami administracji.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08. 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie §14 ust.2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
P.C.