Uzasadnienie
S. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok.
W związku z powyższym wnioskiem zarządzeniem z dnia 12 listopada 2015 roku zobowiązano pełnomocnika skarżącego do złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy na właściwym formularzu urzędowym (PPF), określonym w drodze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U z 2015 r., poz. 1257) i do nadesłania tegoż wniosku do Sądu - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
Jednocześnie na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego, jego rodziców oraz brata rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, wskazania kwoty dochodu osiąganego przez rodziców i brata skarżącego, określenie aktualnej kwoty wydatków przeznaczanych miesięcznie przez rodzinę na opłaty eksploatacyjne i utrzymanie oraz nadesłanie odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2014 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W wykonaniu powyższych wezwań skarżący w złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i 23-letnim bratem M.. Do rodziców należy gospodarstwo rolne o pow. około 7 ha i dom w S. o pow. 150 m2. Łączny dochód rodziny wynosi 4.800 zł, a miesięczne wydatki na opłaty eksploatacyjne i utrzymanie rodziny zamykają się kwotą rzędu 2.000 zł – 2.500 zł.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że pomaga rodzicom w pracy w gospodarstwie rolnym, za pomoc otrzymuje jedzenie i możliwość nieodpłatnego zamieszkiwania wraz z nimi. Obecnie nie posiada żadnego stałego źródła utrzymania, nie osiąga też żadnych dochodów z innych źródeł. Toczące się postępowania załamały go psychicznie, cierpi na depresję i nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. Do wniosku zostały załączone dodatkowe dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego.
Postanowieniem z 8 grudnia 2015 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Od powyższego postanowienia wniesiono sprzeciw.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że Referendarz Sądowy winien, zdaniem strony, wziąć pod uwagę ewentualną konieczność uiszczenia przez skarżącego wpisów od wszystkich wniesionych skarg (wyjaśniono, że skarżący złożył skargi na 4 decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.) i dopiero wtedy oceniać czy skarżący może ponieść tak wysoki wydatek.
Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (P.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie.
W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że przepis art. 260 § 1 P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 ma w rozpatrywanej sprawie zastosowanie.
W związku z tym w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 P.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, bowiem sprawa została zainicjowana skargą z dnia 5 października 2015 r.
Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawionych dodatkowych oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i 23-letnim bratem M.. Rodzice utrzymują się z gospodarstwa rolnego o pow. około 7 ha, a ich średni miesięczny dochód wynosi ok. 3.000 zł. Do rodziców skarżącego należy dom w S. o pow. 150 m2. Skarżący pomaga rodzicom w pracy w gospodarstwie rolnym, pozostaje na ich utrzymaniu i nie ponosi opłat za mieszkanie. Obecnie nie posiada żadnego stałego źródła utrzymania, nie osiąga też żadnych dochodów z innych źródeł. Cierpi na depresję i nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. Wydatki rodziny skarżącego na opłaty eksploatacyjne zamykają się kwotą rzędu około 2.000 – 2.500 zł. Brat skarżącego osiąga dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości ok. 1.800 zł brutto.
Saldo należącego do niego rachunku, w badanym okresie, opiewa na kwotę 12.100,05 zł (vide: wyciąg z dnia 23 listopada 2015 roku). Jednocześnie saldo rachunku ojca skarżącego na dzień 30 września 2015 roku stanowi kwotę 17.797,50 zł i środki te figurują jako "wolne".
Mając na uwadze powyższe trzeba podkreślić, że co prawda środki zgromadzone na tych rachunkach kilkakrotnie przewyższają kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie (5.977 zł) jednakże możliwość uiszczenia wpisu od skargi należy ocenić poprzez pryzmat czterech złożonych przez wnioskodawcę skarg.
Łączna kwota wpisów od skarg w czterech sprawach zainicjowanych przez skarżącego (I SA/Łd 1328/15, I SA/Łd 1308/15, I SA/Łd 1043/15 i I SA/Łd 1224/15) wyniosłaby ponad 13 tysięcy złotych i niewątpliwie jej uiszczenie nie pozostałoby bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i rodziny.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1000 zł.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Ake.