Uzasadnienie
W dniu [...] roku E. i M. K, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł podatnicy złożyli na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, którego dochód z tytułu renty wnioskodawcy i świadczenia przedemerytalnego jego żony zamyka się kwotą około 1.860 zł. Ich majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 63 m2, w którym zamieszkują, nieruchomość przemysłowa o powierzchni około 3.400 m2 oraz samochód Volvo S80 i oszczędności w wysokości ok. 20.000 zł.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] roku odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że posiadany przez skarżących znacznej wartości majątek, a przede wszystkim kwota zgromadzonych oszczędności pozwala na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.
Od powyższego postanowienia w dniu [...] roku skarżący złożyli sprzeciw i wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazali jedynie, że nie zgadzają się z oceną swojej sytuacji materialnej dokonaną w kwestionowanym postanowieniu referendarza sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego.
Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Ponadto należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że przedstawiona przez skarżących w ich wniosku o prawo pomocy sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżących zawartych w formularzu PPF wynika, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, uzyskują dochód z tytułu renty oraz świadczenia przedemerytalnego w wysokości około 1860 zł miesięcznie. Posiadają znacznej wartości majątek nieruchomy, samochód oraz oszczędności w wysokości około 20.000 zł Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej – 200 zł, stosownie do treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Skarżący posiadają stałe źródło dochodów. Mimo skierowanego wezwania nie przedstawili dokumentów potwierdzających wysokości niezbędnych wydatków na zaspokajanie podstawowych potrzeb związanych z egzystencją rodziny czym uniemożliwili prawidłową ocenę, czy dochody z tego tytułu pozwalają na – pokrycie kosztów niniejszego procesy. Jednak samo zestawienie wartości posiadanego przez skarżących majątku z wysokością wymaganych kosztów sądowych wskazuje, że nie zasługuje na wiarę ich twierdzenie o braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżący i jego żona posiadają oszczędności, których wysokość wielokrotnie przewyższa kwotę wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie i w ocenie sądu pozwala na wygospodarowanie środków na jego uiszczenie i poniesienie ewentualnych, niższych kosztów sądowych w toku dalszego procesu.
Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
P.Z-C.