Uzasadnienie
W dniu 22 lutego 2008 roku T.J. wniósł skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Gwarantowany Fundusz Świadczeń Pracowniczych.
W dniu 31 lipca 2008 roku skarżący zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. W złożonym na wezwanie sądu na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach T.J. wskazał, iż wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z która przynosi straty. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni około 120 m2, oraz samochodu osobowego renault 19 wartości 2.000 zł, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Wskazał, iż oboje z żoną są osobami schorowanymi, skarżący jest po wylewie, częściowo sparaliżowany i dlatego nie może prowadzić działalności gospodarczej w taki sposób by przynosiła zadowalające dochody. Nadto wskazał, iż z jego majątku prowadzona jest egzekucja komornicza.
Zarządzeniami z dnia 8 września i 16 grudnia 2008 roku oraz 16 marca 2009 roku skarżący został wezwany do nadesłania odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2007 rok oraz deklaracji podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe; wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę kont i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy w tym rachunku związanego z prowadzona działalnością gospodarczą; wskazanie swoich aktualnych źródeł utrzymania skoro nie osiąga żadnych dochodów wysokości miesięcznych kosztów związanych z eksploatacją domu oraz wydatkami na leczenie, oraz wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w formularzu PPF a wynikającymi z akt administracyjnych, w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący nie złożył żadnego oświadczenia, ani nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący prowadzi indywidualną działalność gospodarczą której przedmiotem jest produkcja i sprzedaż wyrobów stolarskich oraz w ramach spółki cywilnej T.J. S.J. Zakład Usług Rolniczych Produkcji i Transportu, z której w 2005 roku uzyskał przychód 328.636 zł zaś w 2006 przychody z tego tytułu zamknęły się kwotą 329.735 zł. Nado źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie emerytalne z KRUS, zaś jego żona pobiera emeryturę z ZUS.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W rozpoznawanej sprawie skarga T.J. dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit. e powołanej ustawy korzysta on z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przechodząc do oceny wniosku skarżącego w zakresie ustanowienia adwokata należy podkreślić, iż zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że stronom korzystającym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego, jeżeli spełniają określone w ustawie przesłanki. Stosownie do treści art. 246 § 1pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy T.J. wskazał, iż wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, która ze względu na jego zły stan zdrowia przynosi straty. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni około 120 m2, oraz samochodu osobowego renault 19 wartości 2.000 zł, nie posiada innego majątku ani oszczędności. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Zarządzeniem z dnia 16 marca 2009 roku doręczonym skarżącemu w dniu 20 marca 2009 roku został on wezwany do nadesłania odpisu rocznego zeznania podatkowego za 2007 rok oraz deklaracji podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe; wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę kont i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy w tym rachunku związanego z prowadzona działalnością gospodarczą; wskazanie swoich aktualnych źródeł utrzymania skoro nie osiąga żadnych dochodów wysokości miesięcznych kosztów związanych z eksploatacją domu oraz wydatkami na leczenie, oraz wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w formularzu PPF a wynikającymi z akt administracyjnych, w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś sądu jego postawa służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że T.J. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie udokumentował w żaden sposób wysokości uzyskiwanych dochodów z prowadzonej, jak wnika z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, w znacznych rozmiarach działalności gospodarczej, ani dochodów z tytułu swojego oraz żony świadczenia emerytalnego, nie wykazał też kosztów utrzymania rodziny, wobec powyższego za niewiarygodne uznać należało twierdzenia skarżącego o braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
M.K.