Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi (dalej: SKO lub organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Pabianic (dalej: organ I instancji) z dnia 29 września 2023 r. oddalające w całości zarzut H. K. (dalej: skarżąca lub zobowiązana) w sprawie egzekucji administracyjnej.
Jak wynika z akt sprawy, tytuł wykonawczy z dnia 28 sierpnia 2023 r. obejmuje zaległości w podatku od nieruchomości, dla nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] (i II rata za 2023 r.), której właścicielem zgodnie z ewidencją gruntów i budynków EGiB Starostwa Powiatowego w P. jest skarżąca.
Decyzję z dnia 6 lutego 2023 r. ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od ww. nieruchomości na rok 2023 wysłano do skarżącej przesyłką poleconą i doręczono przez awizo dnia 22 marca 2023 r. Zobowiązanie podatkowe zgodnie z ww. decyzją wynosiło 486 zł i płatne było w czterech ratach: I rata do 5 kwietnia 2023 r. w wysokości 122 zł, II rata do 15 maja 2023 r. w wysokości 122 zł, III rata do 15 września 2023 r. w wysokości 122 zł i IV rata do 15 listopada 2023 r. w wysokości 120 zł.
W związku z niezapłaceniem przez zobowiązaną w ustawowych terminach płatności I i II raty podatku od nieruchomości za 2023 r. organ I instancji dnia 12 lipca 2023 r. wystawił upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku zapłaty zaległości z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie doręczono dnia 31 lipca 2023 r. po podwójnej awizacji przesyłki listowej (w dniach 17 lipca 2023 r, 25 lipca 2023 r.).
Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego tj. dnia 28 sierpnia 2023 r. na koncie podatkowym nieruchomości widniała zaległość za I i II ratę 2023 r. w kwocie należności głównej 244 zł, która była wymagalna i zgodna z decyzją ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2023 r.
Pismem z dnia 12 września 2023 r. skarżąca złożyła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, który wierzyciel postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. oddalił, wskazując, że argumenty przedstawione w zarzucie i jego uzupełnieniu z dnia 22 września 2023 r. dotyczyły innej nieruchomości zobowiązanej, której jest współwłaścicielką wraz z Gminą Miejską w Pabianicach, położonej w Pabianicach przy ul. [...] 41, zaś niniejsze postępowanie egzekucyjne dotyczy nieruchomości w P. przy ul. [...]77.
Rozpoznając zażalenie od powyższego postanowienia SKO wskazało, że podniesione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej wskazujące na nieistnienie obowiązku podatkowego, określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa oraz wygaśnięcie obowiązku w całości, są niezasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego w całości zarzucając naruszenie:
- - art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) i art. 34 § 1 pkt 2 w zw. z art. 27k § 1, art. 27 § 1 pkt 3 i 6 oraz art. 3 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), przez zaniechanie uwzględnienia zarzutu przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu w administracji w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania egzekucyjnego i dokonanie zajęcia rachunku bankowego nastąpiło bez prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego, który został wystawiony bez uprzedniego doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe;
- - art. 233 § 1 pkt 2 O.p. i art. 34 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. przez zaniechanie uwzględnienia zarzutu w sytuacji, gdy wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło przed powstaniem zobowiązania podatkowego, tzn. przed skutecznym doręczeniem decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe;
- - art. 233 § 1 pkt 2 O.p. i art. 34 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. przez zaniechanie uwzględnienia zarzutu w sytuacji, gdy doszło do wystawienia tytułu wykonawczego stwierdzającego nieistniejące zobowiązanie podatkowe, skoro skarżąca zapłaciła podatek od nieruchomości przed skutecznym doręczeniem decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe;
- - art. 233 § 1 pkt 2 O.p. i art. 34 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 53 § 1 O.p. przez zaniechanie uwzględnienia zarzutu w sytuacji, gdy doszło do wystawienia tytułu wykonawczego stwierdzającego nieistniejące zobowiązanie w zakresie odsetek za zwłokę, skoro nie doszło do powstania zaległości podatkowej;
- - art. 233 § 1 pkt 2 O.p. i art. 34 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 150 § 1-4 O.p. przez zaniechanie uwzględnienia zarzutu w sytuacji, gdy doszło do uznania za doręczone decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe oraz ponaglenia do zapłaty podatku bez pozostawienia w miejscu zamieszkania podatnika żadnego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłek w placówce operatora pocztowego albo w urzędzie organu podatkowego;
- - art. 233 § 1 pkt 2 O.p. i art. 34 § 1 pkt 2 w zw. z art. 34 § 3 i art. 33 § 1 i § 2 pkt 1, 4 i 5 u.p.e.a. przez zaniechanie uwzględnienia zarzutu przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu w administracji w sytuacji, gdy skarżąca przedstawiła dowód zapłaty podatku;
- - art. 233 § 1 pkt 2 i § 2 O.p. przez zaniechanie uchylenia postanowienia z dnia 29 września 2023 r. i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy uznano, że zarzut braku skutecznego doręczenia ponaglenia do zapłaty podatku nie mógł zostać rozpoznany bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
- - art. 229 O.p. przez zaniechanie przeprowadzenia dowodów z zeznań świadka A. K. i przesłuchania strony H. K. na okoliczność skuteczności doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, która to okoliczność miała znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W konsekwencji postawionych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy organowi I instancji lub organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 – dalej: p.p.s.a.) sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego postanowienia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów, podobnie jak na posiedzeniu jawnym.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga okazała się nieuzasadniona. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem przepisów prawa, a zarzuty skargi są chybione.
Kontroli Sądu poddano postanowienie SKO z dnia 10 stycznia 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, którym oddalono w całości zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 sierpnia 2023 r.
W myśl art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi przy tym swoisty środek zaskarżenia, spełniający podobną rolę jak odwołanie w postępowaniu administracyjnym, posiada jednak pewne odrębności. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego (wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2175/20, CBOSA).
Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko: 1) nieistnienie obowiązku;
- 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
- 3) błąd co do zobowiązanego;
- 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
- 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
- 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (zob. wyrok WSA w Kielcach z 23 czerwca 2022 r., I SA/Ke 173/22).
W rozpoznawanej sprawie podstawą prawną obowiązku ciążącego na skarżącej była decyzja organu I instancji z dnia 6 lutego 2023 r. ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] 77, której właścicielem jest skarżąca. Decyzję wysłano do skarżącej przesyłką poleconą, dwukrotnie awizowaną (8 i 16 marca 2023 r.), ze skutkiem doręczenia w dniu 22 marca 2023 r.
Zgodnie bowiem z art. 150 § 4 O.p., doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni liczonym od dnia pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej.
Przewidziana w tym przepisie fikcja doręczenia (doręczenie "uważa się za dokonane") jest równoważna z doręczeniem pisma stronie w sposób bezpośredni. Warunkiem przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w powyższym przepisie zostały spełnione. Takim dowodem jest zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela, co zaistniało w niniejszej sprawie.
Dowodem prawidłowego doręczenia są w analizowanej sprawie zapiski na kopercie zawierającej decyzję podatkową i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Koperta ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru decyzji zawiera wymagane prawem adnotacje każdego z awiz, a dane adresata, jak i adres na który wysłana została decyzja są prawidłowe.
Z akt sprawy wynika, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2023 rok dla nieruchomości położonej przy ul. [...] 77 w P. zgodnie z ww. decyzją wynosiło 486 zł i płatne było w czterech ratach, przy czym I rata do 5 kwietnia 2023 r. w wysokości 122 zł, a II rata do 15 maja 2023 r. W związku z niezapłaceniem przez zobowiązaną w ustawowych terminach płatności podatku od nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] 77 I i II raty za 2023 r. wierzyciel w dnia 12 lipca 2023 r. zgodnie z art. 15 u.p.e.a. wystawił upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku zapłaty zaległości z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie doręczono dnia 31 lipca 2023 r. po podwójnej awizacji przesyłki listowej w dniach 17 lipca 2023 r. i 25 lipca 2023 r.
W tym miejscu podkreślić należy, że SKO odniosło się również do kwestii podniesionego dopiero w zażaleniu braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia prawidłowo uznając, że nie mógł być on przedmiotem rozstrzygnięcia SKO rozpoznającego zażalenie na postanowienie w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa i wygaśnięcia obowiązku w całości, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności. Zarówno wierzyciel, jak i SKO związani byli zarzutami skarżącej podniesionymi w piśmie z dnia 12 września 2023 r., w treści którego zarzut braku uprzedniego doręczenia skarżącej upomnienia nie został wskazany.
Sąd podzielił również w pełni argumentację Kolegium odnośnie zarzutu z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a., a zatem określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z jego źródłem, czy inaczej ujmując - polegającego na przymusowym wykonywaniu obowiązku innej treści niż obowiązek określony w akcie stanowiącym podstawę egzekucji administracyjnej. Zarzut ten należało uznać za całkowicie chybiony, bowiem obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej wynikał z decyzji podatkowej.
Nietrafny okazał się również zarzut wygaśnięcia obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Podstawa zarzutu wymieniona w tym przepisie występuje bowiem wówczas, gdy w toku egzekucji administracyjnej wygaśnie dochodzony obowiązek w całości lub części (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia1998 r., III SA 1418/97). Chodzi zatem o przypadki, gdy obowiązek stanie się bezprzedmiotowy albo gdy odpadnie podstawa prawna do jego dochodzenia (np. wyeliminowane ze skutkiem ex nunc zostanie orzeczenie nakładające obowiązek), albo gdy dochodzony obowiązek wygaśnie na skutek wykonania, umorzenia, czy przedawnienia.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy bezspornie wynika, że w imieniu zobowiązanej dokonano zapłaty kwoty 486 zł na rachunek bankowy wierzyciela ale dopiero w dniu 23 października 2023 r., a zatem po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i egzekucji administracyjnej. Tymczasem zobowiązany może oprzeć wskazany zarzut na zdarzeniach powodujących wygaśnięcie obowiązku, które miały miejsce jeszcze przed datą wszczęcia egzekucji administracyjnej. Wbrew zatem stanowisku skarżącej określone w tytule wykonawczym zobowiązanie nie wygasło przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
Ake.
- - ---------------------- 2 1