Uzasadnienie
W dniu [...] roku R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku odmawiające wszczęcia postępowania dotyczącego zaniechania poboru podatku rolnego.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł podatnik zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach złożonego na urzędowym formularzu PPF oraz akt sprawy wynika, że R. K. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest świadczenie rentowe w wysokości 657 zł, z którego opłaca lekarstwa wysokości 60 zł miesięcznie oraz koszty przejazdu i ubezpieczenia w wysokości 50 zł miesięcznie, oświadczył, iż jego wydatki na mieszkanie bez umowy najmu wynoszą 180 zł, zaś 450 zł pochłania egzekucja komornicza przez AŚ w P. Z akt sprawy – (protokołu oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym k-11-13 akt sądowych) wynika, że skarżący jest producentem rolnym zajmującym się hodowlą porzeczek na dzierżawionym gruncie, średnia roczna dochodowość produkcji z tego tytułu z 3 lat poprzedzających klęskę wynosiła 43.300 zł, z tym, że w 2011 roku skarżący poniósł stratę z tego tytułu w wyniku wiosennych przymrozków. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF budziło wątpliwości bowiem wykazana kwota wydatków przewyższa wskazaną w nim kwotę dochodów, skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w roku 2010, lub odpisu zeznania podatkowego; nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodu z tytułu świadczeń rentowych oraz dochodów z tytułu prowadzonej działalności rolniczej; udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych gospodarstwa domowego (czynsze, opłaty eksploatacyjne, itp.), udokumentowanie wysokości potrąceń komorniczych, na które wskazuje w swoim wniosku, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi podatnik nadesłał pismo, w którym oświadczył, że nie posiada stałego miejsca zamieszkania ani żądanych dokumentów, wysokość świadczenia rentowego jest stała i skarżący nie posiada dokumentu formalnego potwierdzającego jej wysokość, wysokość wydatków jego gospodarstwa domowego jest taka jaką wskazał w oświadczeniu na formularzu PPF, zaś wyciągi bankowe są danymi szczególnie chronionymi i sąd winien się zwrócić o ich ujawnienie do banków
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 lutego 2012 roku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował kwoty posiadanych na utrzymanie dochodów, nie udokumentował też faktu prowadzenia egzekucji komorniczej, na którą wskazywał w swoim wniosku, nie udokumentował wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, oraz odmówił nadesłania wyciągów z rachunku bankowego wskazując, że są to dane szczególnie chronione. W tej sytuacji brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF budzi istotne wątpliwości co do swej wiarygodności bowiem wskazana w nim kwota wydatków znacznie przewyższa wykazany dochód i wątpliwości tych skarżący nie wyjaśnił mimo skierowanego w tym zakresie wezwania.
Od powyższego postanowienia w dniu [...] roku skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że sąd nadinterpretuje prawo i stan faktyczny i ze szkody na plantacji porzeczki w wysokości 43.000 zł przypisał skarżącemu zysk w tej wysokości. Ponadto zauważa, że złożone przez niego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia były wystarczające do przyznania mu prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku nałożonego zarządzeniem wydanym w trybie art. 255 p.p.s.a., i nie przedstawił dokumentów potwierdzających posiadane na utrzymanie dochody, ani dokumentów obrazujących poziom dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, nie udokumentował faktu zajęcia komorniczego i dokonywanych z jego tytułu potrąceń, na które wskazywał w formularzu PPF, ani też ponoszonych kosztów utrzymania. Tym samym pozbawił sąd I instancji możliwości pełnej oceny kondycji finansowej jego gospodarstwa domowego. W tym miejscu wskazać należy, iż o ile nie przeprowadzenie postępowania uzupełniającego, co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w przypadku, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.
Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego oparty został na argumentacji odwołującej się do prawdziwości twierdzeń zawartych w formularzu PPF z uwagi na ich złożenie w warunkach zagrożenia odpowiedzialnością karną. Skarżący w żaden jednak sposób nie rozwiał wątpliwości związanych z faktem, że wykazane przez niego wydatki jego gospodarstwa domowego znacznie przekraczają podany przez niego dochód, nie wskazał dodatkowych źródeł ich pokrycia. Nie oparty na prawdzie jest też jego zarzut o nieprawidłowym przypisaniu mu dochodu z plantacji porzeczek w wysokości 43.000 zł rocznie, bowiem z akt spraw wynika, jednoznacznie iż tyle wynosił średni roczny dochód z tej plantacji w latach 2008-2010, jednak w roku 2011 skarżący poniósł z tego tytułu stratę w efekcie wiosennych przymrozków. Starta ta jednak nie może przesądzać o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, zwłaszcza w kontekście zawartego w protokole z oszacowania szkód w gospodarstwie rolnym oświadczenia wnioskodawcy o zamiarze zaciągnięcia kredytu "klęskowego" na wznowienie produkcji.
Wobec nie przedstawienia przez skarżącego żadnych dokumentów obrazujących rzeczywisty poziom dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego, stosownie do treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uznać należy pogląd, że ciężar dowodu wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Nie jest zatem zasadne stanowisko strony skarżącej, iż dane przedstawione w złożonym formularzu PPF były wystarczające dla oceny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 września 2008 roku sygn. akt II FSK 382/08 (dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/) wyraźnie wskazał, iż brak żądanych przez sąd dokumentów uniemożliwia pozytywne ustosunkowanie się do wniosku skarżącego, tymczasem skarżący w dalszym ciągu stoi na stanowisku, iż dobitność jego twierdzeń o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania jest wystarczającym argumentem dla sądu do przyznania mu prawa pomocy.
Uwzględniając powyższe na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
P.Z-C.