Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 czerwca 1997 r. Urząd Skarbowy określił Wiesławie i Ryszardowi małżonkom N. wysokość podatku dochodowego za 1996 r. w kwocie 5.164 zł. W decyzji podano nadto, że zaliczki pobrane przez płatników oraz przypisane na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego wynoszą 5.584,90 zł. Należna kwota do odpisu wynosi 420,10 zł. Na podstawie zeznania podatkowego PIT-31 za rok 1996 dokonano odpisu na kwotę 420,10 zł. Zatem na koncie podatników nie dokonuje się ani przypisu ani odpisu podatku.
W uzasadnieniu decyzji wskazano między innymi, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego ustalono, że w złożonym zeznaniu podatkowym za 1996 r. podatnicy nie wykazali dochodów uzyskanych ze sprzedaży akcji nabytych na zasadach preferencyjnych. Do ustalenia podstawy opodatkowania przyjęto dochody ze stosunku pracy małżonków oraz odliczenie z tytułu darowizny w wysokości wskazanej w zeznaniu podatkowym PIT-31 za 1996 r. Dochód ze sprzedaży akcji za rok 1996 został ustalony w wysokości 2.600,50 zł - dochód męża i 388,79 zł - dochód żony.
W pismach z dnia 20 sierpnia i 1 września 1997 r. Ryszard N. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o "skorygowanie" decyzji z dnia 23 czerwca 1997 określającej podatek dochodowy za 1996 r. Podatnik powołał się na decyzję Izby Skarbowej z dnia 11 sierpnia 1997 r. uchylającą w całości decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 30 maja 1997 r. i umarzającą postępowanie pierwszej instancji. Decyzją z dnia 30 maja 1997 r. określono podatnikowi wysokość zaliczki na podatek dochodowy z tytułu sprzedaży akcji nabytych na zasadach preferencyjnych, za miesiąc luty 1996 r. w kwocie 546,20 zł. Ryszard N. wskazał, że decyzja z dnia 23 czerwca 1997 r. powinna być anulowana, ponieważ została wydana przed otrzymaniem odpowiedzi na odwołanie na wcześniejszą decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 30 maja 1997 r. Wyliczenie podatku dochodowego za 1996 r. - zdaniem podatnika - powinno zostać zmienione, ponieważ w dochodach ujęto dochody uzyskane ze sprzedaży akcji, które nie powinny być doliczone, co ma wynikać z decyzji Izby Skarbowej z dnia 11 sierpnia 1997 r.
Decyzją z dnia 11 września 1997 r. Urząd Skarbowy na podstawie art. 155 Kpa odmówił uchylenia bądź zmiany decyzji z dnia 23 czerwca 1997 r. w sprawie określenia wysokości podatku dochodowego za 1996 rok.
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 listopada 1997 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 11 września 1997 r. W uzasadnianiu decyzji przyjęto, że nie zachodzą podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej z dnia 23 czerwca 1997 r. określone w art. 155 Kpa.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ryszard N. wnosi o uchylenie w całości decyzji Izby Skarbowej z dnia 14 listopada 1997 r. i poprzedzającej jej decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 11 września 1997 r. Skarżący podnosi zarzut naruszenia prawa procesowego /art. 7, art. 9, art. 10 oraz art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa/ poprzez potraktowanie jego podania z dnia 20 sierpnia 1997 r. jako wniosku o zmianę decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 23 czerwca 1997 r. w trybie art. 155 Kpa bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie oraz niewezwanie do udziału w sprawie Wiesławy N. Zdaniem skarżącego organy podatkowe naruszyły też przepisy prawa materialnego poprzez przyjęcie poglądu, że akcje pracownicze Zakładów Farmaceutycznych S.A. nie były nabyte w ofercie publicznej oraz naruszyły konstytucyjną zasadę państwa prawnego poprzez dowolną zmianę swojego stanowiska w przedmiocie podstaw prawnych przesądzających o określeniu przedmiotu opodatkowania i powstaniu obowiązku podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zarzutom skargi nie można w części odmówić słuszności. Zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji państwowej /obecnie publicznej/ stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli /art. 8 Kpa/.
Ze wskazanych przepisów wynika obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego obejmuje również ustalenie przez organy administracji treści rzeczywistego żądania strony. Również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wnoszonego przez stronę budzi wątpliwości.
Wbrew wskazanym zasadom i regułom organy podatkowe nie wyjaśniły w pełni treści żądania R. N. zawartego w piśmie z dnia 20 sierpnia 1997 r. Wprawdzie podatnik został zobowiązany do sprecyzowania swojego wniosku ale również jego pismo z dnia 1 września 1997 r. nie wyjaśniło w pełni charakteru żądania strony. W powołanych pismach Ryszard N. wskazywał w szczególności na decyzję Izby Skarbowej z dnia 11 sierpnia 1997 r. uchylającą decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 30 maja 1997 r. Decyzja z dnia 30 maja 1997 r. określała wysokość zaliczki na podatek dochodowy za miesiąc luty 1996 roku.
W decyzji z dnia 23 czerwca 1997 r., której "skorygowania" domagał się skarżący powołano się wprost na zaliczki przypisane na podstawie decyzji Urzędu Skarbowego. Podatnik w swoich pismach wyraźnie i jednoznacznie wskazywał na fakt uchylenia decyzji określającej zaliczki a więc na przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 par. 1 pkt 8 Kpa. Pismo Ryszarda N. należało więc potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania, ocenić czy wskazana przez podatnika okoliczność stanowi podstawę do wznowienia postępowania i ewentualnego wydania nowej decyzji z uwzględnieniem faktu, że decyzja w przedmiocie określenia zaliczki na podatek dochodowy za miesiąc luty 1996 r. została uchylona.
Z powyższych przyczyn, wobec naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku. Jednakże z decyzji Izby Skarbowej z dnia 11 sierpnia 1997 r. nie wynika bynajmniej /jak zdaje się rozumieć skarżący/ że sprzedaż akcji pracowniczych zakładów nie podlega opodatkowaniu. Izba Skarbowa wskazała jedynie, że w sytuacji, gdy podatnik złożył zeznanie podatkowe za 1996 r. wydanie decyzji określającej wysokość zaliczki za miesiąc luty 1996 r. było niesłuszne. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że zakup akcji przez pracowników na zasadach preferencyjnych nie jest dokonywany w drodze publicznej oferty /np. wyrok z dnia 1 października 1999 r. I SA/Łd 1249/97 - nie publ./.