Uzasadnienie
Elżbieta C. zwróciła się do Pierwszego Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, że nie posiada zaległości z tytułu podatku obrotowego i dochodowego, celem przedstawienia go bankowi. Po skierowaniu odpowiednich zapytań do Urzędu Skarbowego wydał on 15 grudnia 1995 r. zaświadczenie, że na C. nie ciążą zobowiązania podatkowe i nie prowadzi się w stosunku do niej egzekucji administracyjnej z tytułu należności nieopodatkowanej. Na dole jednak zaświadczenie uzupełniono jak następuje: "Za rok 1992 i 1993 wobec małżonków E. i Z. C. toczy się postępowanie podatkowe".
Dnia 18 grudnia 1995 r. C. wniosła na podstawie art. 219 Kpa i art. 37 Kpa w związku z art. 217 par. 3 zażalenie na niewydanie zaświadczenia o treści żądanej przez stronę oraz na niewydanie w tym przedmiocie postanowienia. W uzasadnieniu wskazuje ona, iż Urząd nie wydał jej zaświadczenia o treści żądanej, mimo, iż z danych zgromadzonych w sprawie wynika, iż nie zalega z podatkami, ani nie przewiduje się wymiaru podatku w trybie art. 20 Ustawy o podatku dochodowym. Ustęp cytowany wyżej w zaświadczeniu wychodzi poza żądanie i bezprawnie informuje o rzekomo toczącym się postępowaniu. W ten sposób Urząd ani nie wydał żądanego zaświadczenia, ani też nie odmówił jego wydania. Bezprawna jest informacja dotycząca postępowania wszczętego wobec męża, z którym C. pozostaje w rozdzielności majątkowej. Co prawda chodzi w nim o 1992 r., kiedy małżonkowie opodatkowali się łącznie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ale rozdzielność skutkować winna również w stosunku do decyzji wydanych za ten okres, ponieważ oświadczenie woli nie może skutkować "na zawsze".
Postanowieniem z 18 stycznia 1996 r. Izba Skarbowa w Ł. uznała zaświadczenie za prawidłowe i zgodne z zachowanym terminem do jego wydania. W obszernym uzasadnieniu tego postanowienia Izba zwraca uwagę, iż Urząd kierując się przesłanką wszczęcia postępowania w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami działalności gospodarczej jej męża w latach 1992-1993, pragnąc wydać decyzję na imię obojga małżonków postanowił objąć postępowaniem także i panią C., czemu dał wyraz wzywając ją dwukrotnie do złożenia wyjaśnień. Toczyło się więc także i wobec niej postępowanie podatkowe, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 2 i art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym decyzja wymiarowa nastąpi na imię obojga małżonków, którzy złożyli łączne zeznanie i pozostawali w tym okresie podatkowym we wspólnocie majątkowej. Potwierdzeniem obowiązku podatkowego współmałżonka jest brzmienie art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Również termin 7-dniowy dla wydania zaświadczenia został zachowany.
W skardze do NSA podatniczka wniosła o uchylenie postanowienia i stwierdzenie nieważności zaświadczenia. Zgodnie z art. 219 Kpa załatwienie sprawy przez Urząd mogło nastąpić jedynie w następujący sposób: wydanie zaświadczenia o treści żądanej, że firma nie posiada zaległości podatkowej w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, odmowę wydania zaświadczenia z braku podstaw prawnych lub poprzez odmowę wydania zaświadczenia z powodu istnienia zaległości.
W dwu ostatnich przypadkach załatwienie sprawy winno nastąpić poprzez postanowienie w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Tymczasem Urząd wybrał bezprawnie rozwiązanie czwarte, nie znajdujące oparcia w przepisach Kpa. Uzasadnienie jego w 3/4 poświęcone jest zresztą uprawdopodobnieniu istnienia zobowiązania i zaległości m.in. przy powołaniu się na nie mające nic do rzeczy zasady odpowiedzialności współmałżonka - jako osoby trzeciej. Powołanie się przez Izbę na par. 13 pkt 2 wytycznych Ministra Finansów z 14 października 1994 r. w sprawie zasad i trybu wydawania zaświadczeń przez urzędy skarbowe przy umieszczeniu w postanowieniu spornego akapitu - nie może mieć znaczenia w sprawie, ze względu na jego sprzeczność z Kpa.
Niewydanie zaświadczenia o żądanej treści naraziło stronę na stratę /odmowę udzielenia kredytu/.
W odpowiedzi na skargę Izba powtarza argumenty postanowienia, wskazując, iż Urząd nie miał podstawy prawnej do wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, ponieważ nie istniały zaległości podatkowe. Zarzut niewydania zaświadczenia, co za tym idzie bezczynności, jest zatem bezzasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wprawdzie zgodzić się należy z Izbą Skarbową w Ł. iż w przedmiotowej sprawie nie mieliśmy do czynienia z bezczynnością organu w rozumieniu art. 37 par. 1 Kpa w związku z art. 217 par. 3 Kpa - gdyż przez bezczynność organu rozumie się niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki najpóźniej w terminie siedmiodniowym poprzez niedokonanie żądanej czynności albo też odmowę jej dokonania - lecz w przedmiotowej sprawie czynność organu nastąpiła /tyle, że niezgodna z żądaniem/.
Natomiast w pozostałej części wywody Izby Skarbowej nie zasługują na uwzględnienie. W całości zgodzić się należy z twierdzeniem skarżącej, iż dyspozycja art. 218 par. 2 w związku z art. 217 par. 2 pkt 2 Kpa nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia w granicach żądania, gdy chodzi o potwierdzenie faktów niezalegania z podatkami lub odmową wydania takiegoż zaświadczenia w drodze postanowienia.
W przedmiotowym zakresie organ jest związany więc zarówno żądaniem strony jak i stanem wynikającym z posiadanych danych oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Ponieważ żądanie strony dotyczyło wyłącznie stwierdzenia nieistnienia zaległości w podatku obrotowym i dochodowym - to organ obowiązany był w granicach tegoż żądania sprawę załatwić.
Niewątpliwie zatem sporny akapit wykracza poza granice żądania strony, bowiem wszczęcie postępowania podatkowego i jego toczenie się wobec małżonków nie dotyczy żądania wnioskodawczyni, ani też nie ma charakteru przesądzającego dla stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia zaległości podatkowych podatniczki w obu podatkach w dacie wydania zaświadczenia.
O potwierdzeniu istnienia, bądź nieistnienia zaległości podatkowych w podatku dochodowym i obrotowym /potwierdzenie faktów i stanu prawnego objętych żądaniem wnioskodawczyni/ przesądzają zasady i terminy powstawania tych zobowiązań określone w ustawach podatkowych, a w przypadku niewykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika w terminie /co powoduje z mocy prawa jego przekształcenie się w zaległość podatkową/ decyzja podatkowa właściwego organu, określająca wysokość tegoż zobowiązania - zaległości podatkowej /art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniu podatkowym/.