Uzasadnienie
W dniu 5 lutego 2015 roku A. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [..] roku określająca skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok. W skardze warty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata Ł. K..
Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz akt sprawy wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem dochodu jest jej emerytura, z której na skutek zajęcia komorniczego skarżącej wypłacana jest kwota 822 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż dotychczas prowadzona działalność gospodarcza, z której w 2013 roku uzyskała dochód na poziomie 5.166 zł przynosi stratę. Skarżąca nie posiada żadnego majątku mieszka w mieszkaniu komunalnym, którego najemca jest B. K. partycypując zgodnie z jego oświadczeniem w kosztach utrzymania kwotą 300 zł miesięcznie.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy A. W. wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem dochodu jest jej emerytura, z której na skutek zajęcia komorniczego skarżącej wypłacana jest kwota 822 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż dotychczas prowadzona działalność gospodarcza, z której w 2013 roku uzyskała dochód na poziomie 5.166 zł przynosi stratę. Skarżąca nie posiada żadnego majątku mieszka w mieszkaniu komunalnym, partycypując zgodnie z oświadczeniem głównego najemcy w kosztach utrzymania kwotą 300 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie 4.687 zł, oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sprawie niniejszej.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należało za przedwczesny i dlatego nieuzasadniony. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza w chwili obecnej jest niedochodowa, jednak z akt sprawy wynika, że w roku 2013 przyniosła on zysk, a wiec ma szanse w przyszłości stać się źródłem jej dodatkowych dochodów umożliwiających partycypację w ewentualnych dalszych kosztach sądowych, których wysokość będzie zdecydowanie niższa. Powyższe nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie przez skarżącą możliwości sfinansowania kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie.
Odnośnie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w osobie Ł. K.. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się jednak pełnomocnictwo z dnia 29 czerwca 2014 roku udzielone przez skarżącą temu pełnomocnikowi do prowadzenia jej sprawy dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok przed organami administracji publicznej oraz przed sądami administracyjnymi obu instancji. Pełnomocnikowi temu w dniu 9 stycznia 2015 roku doręczona została zaskarżona decyzja organu II instancji.
Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem pochodzącym z wyboru, a jej wniosek o ustanowienie tego samego pełnomocnika w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
E.J.