Wyrok WSA w Łodzi z 16 maja 2018 r., I SA/Łd 236/18

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 16 maja 2018 r.

Sprawa

sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania

Skład

Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda przewodnicząca
Sędzia WSA Paweł Kowalski
Sędzia WSA Joanna Tarno sprawozdawca
Specjalista Dorota Choińska protokolant

Od orzeczenia

od decyzji oddala skargę.

Uzasadnienie

I SA/Łd 236/18

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r., którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności podatkowej L. M. jako prezesa zarządu Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowego "A" Spółka z o.o. z/s w P. przy ul. A 3 z pozostałymi członkami zarządu, tj. M. Ł. i S. S., za zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 i 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja z dnia [...] r., adresowana na pełnomocnika strony P. S.. (ul. B 4/6 m. 35, [...] P.), została doręczona pełnomocnikowi w dniu [...]r.

Pismem z dnia 27 września 2017 r. (data nadania operatora pocztowego - stempel na kopercie 27 września 2017 r.) pełnomocnik strony - adwokat M. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

Adwokat M. S. pismem z dnia 20 października 2017 r. wniósł prośbę o umożliwienie udowodnienia faktu odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. przez pełnomocnika P. S.. w dniu 13 września 2017 r., nie zaś w dniu 12 września 2017 r., a także wstrzymanie się w podjęciu decyzji przez organ odwoławczy, do czasu wypowiedzenia się strony w przedmiocie zarzutu przekroczenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

Pismem z dnia 24 października 2017 r. adwokat M. S. wniósł wyjaśnienia w kwestii daty odbioru decyzji T. z dnia [...] r. przez pełnomocnika P. S...

W piśmie tym wskazano okoliczności, jakie wiązały się z odebraniem tej decyzji:

• P. S.. uprzedził organ pierwszej instancji o planowanym urlopie wypoczynkowym w okresie 29 sierpnia 2017 r. – 12 września 2017 r. i zwrócił się z prośbą o nieprzekazywanie w tym okresie korespondencji na jego adres,
• P. S.. przebywał na urlopie od 29 sierpnia 2017 r. i przybył 12 września 2017 r. w późnych godzinach wieczornych do P., nie przystąpił do pracy w tym dniu,
• w dniu 11 września 2017 r uległ awarii system informatyczny w biurze P. S.., informatyk usuwający awarię kontaktował się telefonicznie z P. S. w dniu 12 września 2017 r.,
• po powrocie do P. T. w dniu [...] r., P. S.. skontaktował się telefonicznie z pracownicą kancelarii w sprawach służbowych, został poinformowany o awizowanej przesyłce, pozostawionej do odbioru w Agencji Pocztowej w P. przy ul. C 22, która była awizowana powtórnie w dniu 6 września 2017 r., o czym świadczy pieczątka na kopercie,
• w dniu 13 września 2017 r. P. S.. w godzinach dopołudniowych zatankował paliwo na stacji C w P. (na potwierdzenie przekazano kserokopie faktury VAT z dnia 13 września 2017 r. wystawionej dla B Biuro Prawno-Podatkowe), następnie wstąpił do swojej kancelarii w celu odbioru awiza, po czym udał się do Agencji Pocztowej i odebrał przesyłkę nadaną przez Urząd Skarbowy w P., przy czym nie postawił żadnej daty przy swoim podpisie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, następnie udał się do domu z uwagi na złe samopoczucie, do pracy powrócił w dniu 14 września 2017 r.,
• po powrocie do pracy w dniu 14 września 2017 r. P. S.. zawiadomił mailowo L. M. o treści decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. oraz prawie wniesienia odwołania,
• w dniu 15 września 2017 r. doszło do spotkania P. S.. i L. M., w wyniku czego podjęto decyzję o przekazaniu sprawy nowemu pełnomocnikowi - adwokatowi M.S... P. S.. przesłał M.S.. skan decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. wraz z informacją, że decyzję tę odebrał w dniu 13 września 2017 r.,
• M. S. przebywał na urlopie wypoczynkowym do dnia 24 września 2017 r. i miał ograniczony dostęp do internetu, w tym czasie skontaktował się z nim L. M. i ustalono, że po powrocie z urlopu zostanie przygotowane odwołanie; w dniu 25 września 2017 r. pełnomocnik uzyskał dokumenty Spółki z o.o. "A", a w dniu 27 września 2017 r. nadał na poczcie przesyłkę wraz z odwołaniem.

Ponadto przedstawiono okoliczności potwierdzające odbiór przez P. S.. w dniu 13 września 2017 r. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r., tj.:

• przesyłka Urzędu Skarbowego w P. nadana w dniu 28 sierpnia 2017 r., była awizowana po raz pierwszy w dniu 29 sierpnia 2017 r. (wg danych na kopercie),
• awizo powtórne miało miejsce w dniu 6 września 2017 r. (wg danych na kopercie), nie zaś jak wynika z czynności Agencji Pocztowej, tj. w dniu 5 września 2017 r., co znajduje swoje odzwierciedlenie w wydruku z aplikacji "śledzenie przesyłek", tj. awizo powtórne w dniu 5 września 2017 r.

W opinii strony, rozbieżności w dacie powtórnego awiza wskazują na nieprawidłowości w działaniu Agencji Pocztowej.

Zatem według M. S.:

• powtórne awizowanie przesyłki w dniu 6 września 2017 r. oznacza, że mogła ona zostać odebrana przez stronę do dnia 13 września 2017 r.,
• wskazana rozbieżność w dacie powtórnego awiza oznacza dokonanie błędnego wpisu do systemu daty 5 września 2017 r., jako daty powtórnej awizacji,
• ten sam błąd w postaci datowania o dzień wstecz musiał wystąpić przy datowaniu odbioru przesyłki przez stronę, skoro bowiem błędnie wpisano w systemie datę drugiej awizacji jako 5 września 2017 r., to dla zachowania 14-dniowego terminu przechowywania korespondencji, wpisana została data 12 września 2017 r., każda inna data wskazywałaby na przekroczenie 14-dniowego terminu.

Zdaniem pełnomocnika strony, P. S.. nie mógł odebrać przesyłki w dniu 12 września 2017 r., gdyż wrócił do P. T. późnym wieczorem 12 września 2017 r., tj. po godzinach pracy Agencji Pocztowej w P. przy ul. C 22.

W piśmie z dnia 24 października 2017 r. M. S. wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci: kserokopii koperty, wydruku z aplikacji "śledzenie przesyłek", faktury VAT nabycia paliwa, wydruków potwierdzających pobyt za granicą oraz z zeznań świadków P. S.. i K. S. - informatyka z firmy D. W kolejnym piśmie (wpływ do organu odwoławczego w dniu 13 listopada 2017 r.), M. S. podtrzymał stanowisko wyrażone we wcześniejszym piśmie z dnia 24 października 2017 r., załączając dowody w postaci: kserokopii strony paszportu, zrzutu ekranu komputera, faktury VAT z dnia 13 września 2017 r. wystawionej dla B Biuro Prawno-Podatkowe, reklamacji z dnia 25 października 2017 r.

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania z dnia [...] r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]r. Postanowienie zostało doręczone w dniu 14 grudnia 2017 r.

Pismem z dnia 21 grudnia 2017 r. pełnomocnik L. M. - adwokat M. S. złożył wniosek o:

• przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. z uwagi na to, że podatnik i pełnomocnik uchybili terminowi bez swojej winy,
• wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [....] r. przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania,
• przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania P. S. w charakterze świadka, celem ustalenia czy wprowadził on w błąd podatnika oraz jego pełnomocnika, co do daty i okoliczności odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r.

Jednocześnie pełnomocnik strony wniósł odwołanie z dnia 27 września 2017 r., celem dopełnienia czynności, dla której był określony termin. Zdaniem strony, skoro w niniejszej sprawie M. S. powziął od poprzedniego pełnomocnika P. S.. oraz podatnika informację o odbiorze decyzji w dniu 13 września 2017 r., to konsekwencją tego była możliwość wniesienia przez niego odwołania w ostatnim czternastodniowym terminie, tj. w dniu 27 września 2017 r. Wobec jednak faktu, że odbiór decyzji miał miejsce w dniu 12 września 2017 r., którą to informację M. S. uzyskał z postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., nie ponosi on winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy profesjonalnego pełnomocnika, który wprowadził w błąd podatnika oraz nowego pełnomocnika co do terminu złożenia odwołania. Podatnik i nowy pełnomocnik działali na podstawie zapewnienia złożonego przez profesjonalnego, posiadającego doświadczenie pełnomocnika -doradcę podatkowego. Jest to osoba, dla której zaufanie jest cechą nieodzowną, posiadającą charakter podobny do osoby zaufania publicznego. Zatem - w opinii strony - organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powołał się na treść art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p) i podkreślił, że w świetle materiału dowodowego, uzasadnienie kwestii braku winy M. S. w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, zawarte we wniosku z dnia 21 grudnia 2017 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu M. S. uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. Jako przyczynę uchybienia terminu złożenia odwołania podano fakt wprowadzenia go w błąd przez poprzedniego pełnomocnika P. S...

Zatem w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., dokonanie czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania w czternastym dniu terminu liczonego od dnia 13 września 2017 r. - podanego jako daty odbioru decyzji przez P. S.. - uzasadnia brak winy M. S. w uchybieniu terminu.

Nie doszło natomiast do spełnienia przesłanki z art. 162 § 2 O.p. Dzień 20 października 2017 r., kiedy to M. S. przekonał się, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. decyzji widnieje data 12 września 2017 r. nie zaś data - jak twierdził P. S.. – 13 września 2017 r., jest dniem, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p., tj. datą ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zatem w ciągu 7 dni od dnia 20 października 2017 r. M. S. powinien był złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia 27 września 2017 r.

Zdaniem organu należy przyjąć, że w dniu 18 października 2017 r., M. S. dowiedział się o wniesieniu odwołania po terminie, zaś w dniu 20 października 2017 r. zapoznał się w siedzibie organu odwoławczego ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru decyzji, którego zapisy potwierdzały przekroczenie terminu złożonego odwołania o 1 dzień. Mając oczywiście prawo do wyjaśnienia kwestii daty doręczenia decyzji, z ostrożności procesowej należało do dnia 27 października 2017 r. złożyć jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Zatem mimo spełnienia okoliczności: uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w niezłożeniu odwołania w terminie, wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin, ale wobec niedochowania terminu zawitego do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z dnia [...] r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 24 sierpnia 2017 r.

Organ odwoławczy za niecelowe uznał przeprowadzenie dowodu z przesłuchania P. S... Kwestia intencji poprzedniego pełnomocnika L. M., jakimi kierował się podając datę odbioru decyzji w dniu 13 września 2017 r., jest bez znaczenia dla niniejszego postępowania. Zgromadzony materiał dowodowy był bowiem w pełni wystarczający do wykazania, że odwołanie z dnia 27 września 2017 r. zostało wniesione z uchybieniem terminowi dla dokonania tej czynności.

Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z dnia 25 stycznia 2018 r. pełnomocnik L. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie:

1. art. 162 § 2 O.p. poprzez jego błędną wykładnię,
2. art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych

W uzasadnieniu wskazano, że datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi. W niniejszej sprawie datą tą jest data otrzymania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. W tej sprawie, dla strony był to dzień otrzymania postanowienia, którego uzasadnienie, dowody w nim wskazane, spowodowały, że subiektywne przeświadczenie o dochowaniu terminu zostało zmienione, a strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu, gdyż ustalenia organu wykazały niezgodność z prawdziwym stanem rzeczy a twierdzeniami P. S.., podstawami tego przeświadczenia.

W związku z powyższym – zdaniem strony – data otrzymania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, wobec nieuwzględnienia wyjaśnień, jest datą, od której biegnie termin na złożenie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 162 § 1 O.p. razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Na podstawie § 2 podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie:

1. uchybienie terminowi,
2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie,
3. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi,
4. dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.

Spełnienie pierwszej przesłanki zostało wykazane materiale dowodowym sprawy, a także w postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Bezsporne jest ponadto spełnienie trzeciej i czwartej przesłanki, tj. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie przez pełnomocnika skarżącego czynności, dla której termin jest przewidziany.

Należy skoncentrować się zatem na ocenie czy nowy pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu w odpowiednim czasie, tj. w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Wskazując na dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi organ podaje dwa terminy: 18 i 20 października 2017 r. Pierwszy z nich oznaczał dzień doręczenia pełnomocnikowi skarżącego (M.S..) pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 11 października 2017 r., przekazującego odwołanie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Ł.i, w którym organ pierwszej instancji zawarł informację, że odwołanie to zostało wniesione po obowiązującym terminie, wskazując na okoliczność doręczenia decyzji z dnia [...] r. P. S. w dniu 12 września 2017 r.

Drugi termin (20 października 2017 r.) oznacza datę, w której M. S. przybył do Izby Administracji Skarbowej w Ł. i sfotografował zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...]r., z którego wynikało, że doręczenie tej decyzji nastąpiło w dniu 12 września 2017 r.

Z ostrożności organ liczy termin, o którym mowa w 162 § 2 O.p., od tej drugiej daty, tj. od 20 października 2017 r., co oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu należało złożyć najpóźniej w dniu 27 października 2017 r.

Natomiast pełnomocnik skarżącego złożył ten wniosek dopiero w dniu 21 grudnia 2017 r., gdyż 7-dniowy termin do jego wniesienia liczył on od dnia doręczenia mu w dniu 14 grudnia 2017 r. postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

W ocenie Sądu argumentacja strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż w październiku 2017 r. adwokat M. S. dwukrotnie uzyskał informację wskazującą na to, że termin doręczenia decyzji podany przez pierwszego pełnomocnika strony, jest co najmniej wątpliwy. W dniu 20 października 2017 r. adwokat M. S. sfotografował zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, z którego jednoznacznie wynikała data 12 września 2017 r. W tych okolicznościach – zdaniem Sądu – jeżeli pełnomocnik zamiast złożyć wniosek o przywrócenie terminu, decyduje się na próbę wyjaśniania niezgodności ze stanem rzeczywistym daty wskazanej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji – czyni to wyłącznie na ryzyko swojego klienta.

Gdyby bowiem przyjąć, że 7-dniowy termin do złożenia podania o przywrócenie terminu należy liczyć od daty uzyskania przez podatnika (czy jego pełnomocnika) stuprocentowego przekonania o uchybieniu terminu, to w rzeczywistości mogłoby się okazać, że termin ten jest niczym nieograniczony. Wewnętrzne przekonanie jest to bowiem stan, którego nie można zweryfikować w sposób jednoznaczny. Osoba taka zawsze mogłaby powiedzieć, że dowody, nawet te, które jednoznacznie wskazują na datę rozpoczęcia biegu tego terminu – są dla niej nieprzekonujące. W ocenie Sądu okoliczność, że dla pełnomocnika skarżącego przekonująca okazała się treść postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania – nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro bowiem w dniu 20 października 2017 r. adwokat M. S. sfotografował zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji, z którego jednoznacznie wynikała data 12 września 2017 r., to organ zasadnie uznał, że wówczas uzyskał on wiedzę, iż termin do wniesienia odwołania został uchybiony. W tym też dniu (20 października 2017 r.) rozpoczął swój bieg 7-dniowy termin do złożenia podania o przywrócenie terminu, który w omawianej sprawie nie został dotrzymany.

W tej sytuacji zarzuty dotyczące naruszenia art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie było podstaw prawnych do przywrócenia uchybionego terminu.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.

P.C.