Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy Ł.- G. określił A w Ł. zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 1995 r. w wysokości 3.247 zł, kwotę odsetek za zwłokę w wysokości 4.191,60 zł oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w kwocie 974 zł. Na skutek wniesionego przez podatnika odwołania Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W toku postępowania ustalono następujący stan sprawy.
Postępowanie kontrolne przeprowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej wykazało, iż podatnik w rozliczeniu z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 1995 r. bezpodstawnie dokonał odliczenia podatku naliczonego w kwocie 3.247,20 zł wynikającego z faktury z dnia [...] o nr [...] wystawionej przez P.H.P. B sp. z o.o. Jak ustalono spółka B na podstawie umowy agencyjnej świadczyła usługi pośrednictwa polegające na zawieraniu w imieniu i na rzecz podatnika pożyczki na zakup obligacji i pośrednictwa przy zakupie obligacji. Prowizja za świadczone usługi została wykazana jako podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w wysokości 22% w fakturze nr [...]. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że usługi świadczone przez spółkę B związane były z operacjami finansowymi polegającymi na obrocie papierami wartościowymi, które nie podlegają regulacjom przepisów o podatku od towarów i usług, zatem usługi te nie były związane ze sprzedażą opodatkowaną podatnika.
Izba Skarbowa w Ł. postanowieniem z dnia [...] zawiesiła postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Organ odwoławczy miał na uwadze fakt, iż pośrednictwo w obrocie papierami wartościowymi było przedmiotem odrębnych postępowań przed Sądem. W związku z wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 1763/96, z dnia 14 grudnia 1998 r. o sygn. akt I SA/Łd 38/97 oraz z dnia 13 marca 2001 r. o sygn. akt I SA/Łd 58/99 dotyczącymi pośrednictwa w obrocie papierami wartościowymi, Izba Skarbowa postanowieniem z dnia [...] podjęła zawieszone postępowanie odwoławcze. W wydanej decyzji podtrzymała stanowisko Urzędu Skarbowego i stwierdziła, że skoro zakupione usługi pośrednictwa nie mogły być uznane za związane ze sprzedażą opodatkowaną, odliczenie podatku naliczonego wykazanego w fakturze dokumentującej wykonanie tej usługi narusza art. 20 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 4 pkt 1 i 8, art. 20 ust. 2, art. 27 ust. 4 i 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Skarżący podtrzymał argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego. Wskazano, że wszystkie firmy będące stronami w przedmiotowych umów sprzedaży obligacji zawartych z Zakładami miały w zakresie swej działalności świadczenie usług, w tym usług finansowych, a zatem dokonywały kupna i sprzedaży w ramach dokonywanej przez siebie szeroko pojętych usług finansowych. Z tych względów umowy sprzedaży obligacji, w których zawarciu pośredniczył agent spółki B objęte są przepisami ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a więc związane były ze sprzedażą towarów.
Skarżący przytacza także treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2000 r. sygn. FPS 11/00, z której wyprowadza wniosek, że umowa sprzedaży obligacji jest sprzedażą wierzytelności, a zatem jest to umowa sprzedaży towaru mieszczącego się w kryteriach określonych z art. 4 ust. 1 ustawy o PTU. Podatnik stwierdza również, że powyższy pogląd został także przyjęty w wyrokach NSA OZ w Łodzi z dnia 13 lutego 2001 r. w sprawach o sygn. I SA/Łd 2199-2207/98. W ocenie skarżącego z powyższych względów oczywistym jest, że pośredniczenie w zawieraniu umów sprzedaż obligacji wykonywane przez spółkę B w ramach świadczonych przez tę spółkę usług finansowych bezsprzecznie podlega ustawie o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a zatem zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podatkowy ponownie podkreśla, iż poza sporem pozostaje fakt, że wykonywane przez spółkę B usługi pośrednictwa dotyczyły obsługi pożyczki na zakup obligacji oraz kupna obligacji. Przedmiotowe usługi związane więc były z obrotem papierami wartościowymi. Przepis art. 20 ust. 2 ustawy o PTU upoważnia do zmniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związaną ze sprzedażą opodatkowaną. Skoro usługi pośrednictwa świadczone przez spółkę B nie mogły być uznane za związane ze sprzedażą opodatkowaną, odliczenie podatku naliczonego ze spornej faktury naruszało powołany art. 20 ust. 2 ustawy.
Ponadto Izba Skarbowa wskazała, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w uchwale z dnia 27 listopada 2000 r. FPS/11/00 nie dowodzi o wadliwym rozstrzygnięciu sprawy przez organy podatkowe. W ocenie Izby Skarbowej, jeżeli nawet przyjąć, że usługi pośrednictwa świadczone w rozpatrywanej sprawie przez spółkę B spełniały cechy usług finansowych, o których mowa w uchwale NSA, to w świetle art. 20 ust. 2 ustawy o PTU stronie skarżącej nie przysługiwało prawo zmniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wykazaną w fakturze dokumentującej wykonanie usług przez spółkę B, albowiem sprzedaż tych usług zgodnie z w/w uchwałą podlegałaby zwolnieniu z opodatkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.Nr 11 poz. 50 z późn. zm.) podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Jednocześnie należy wskazać, że z uwagi na brzmienie art. 20 ust. 2 w/w ustawy, podatnik może zmniejszyć podatek należny wyłącznie o kwotę podatku naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje odliczenie podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej prowizję za pośrednictwo w zawieraniu w imieniu i na rzecz podatnika pożyczki na zakup obligacji i pośrednictwa przy zakupie obligacji. Organy podatkowe ustaliły, iż w przedmiotowej sprawie brak jest związku między nabytą przez podatnika usługą agencyjną a sprzedażą opodatkowaną. Zawarcie umowy pożyczki czy też nabycie obligacji nie mogą być uznane za sprzedaż opodatkowaną podatkiem od towarów i usług (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 21 stycznia 2003 r. o sygn. I SA/Łd 2355/02), co uzasadniałoby prawo podatnika do odliczenia podatku związanego z nabyciem usługi pośrednictwa.
Problematyka dotycząca zakwalifikowania obrotu obligacjami w rozpatrywanej sprawie ma charakter drugorzędny. Obligacja jest papierem wartościowym, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia w trybie i na warunkach wynikających z obligacji. Zatem sprzedaż obligacji jako papieru wartościowego, stanowiącego określoną wierzytelność ma charakter sprzedaży wierzytelności (uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2000 r. o sygn. FPS 11/00). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym obrót obligacjami (nie tylko wykonywany w obrocie publicznym przez przedsiębiorstwa maklerskie) może być uznany za wykonywanie usług finansowych.
W konsekwencji na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym obrót wierzytelnościami korzystać zatem może ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na mocy art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy w związku z poz. 13 załącznika nr 2 do tejże ustawy. Organy podatkowe w wydanych decyzjach przyjęły, iż z uwagi na fakt, że papiery wartościowe nie są towarem w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o PTU, usługi świadczone przez spółkę B nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W ocenie składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie kwalifikacja przedmiotowych czynności jako niepodlegajacych opodatkowaniu bądź zwolnionych od podatku nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż w każdym przypadku podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego ze spornej faktury ze względu na treść art. 20 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270) oddalił skargę.