Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] r., którym oddalono skargę P. N. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec P. N., na podstawie tytułów wykonawczych: wystawionych przez NUS w P., obejmujących zaległości w podatku VAT, a także wystawionych przez Prezydenta Miasta P., obejmujących opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
NUS przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego - zawiadomieniem z 20 sierpnia 2020 r. zajął wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał to zawiadomienie 20 sierpnia 2020 r., a zobowiązany 24 sierpnia 2020r. Natomiast odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu 10 sierpnia 2020 r.. Pismem z 21 sierpnia 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, iż zajęcie nie może zostać zrealizowane ze względu na zbieg egzekucji.
Zawiadomieniem z 26 sierpnia 2020 r. NUS wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z uwagi na zawieszenie postepowania egzekucyjnego.
P. N. zaskarżył powyższą czynność egzekucyjną, podnosząc, iż brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych do jej dokonania, a co więcej jest ona dla niego nadmiernie uciążliwa, biorąc pod uwagę wysokość egzekwowanych w przedmiotowym postępowaniu kwot.
Postanowieniem z [...]r. NUS w P. oddalił ww. skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., utrzymując powyższe postanowienie w mocy stwierdził, że sporna czynność organu egzekucyjnego została dokonana z zachowaniem dyspozycji powyższych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego spełnia wymogi, określone dla tego rodzaju dokumentów. Organ odwoławczy dodał, że celem toczącego się postępowania jest doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązków, poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych. W tym zakresie organ egzekucyjny musi wziąć pod uwagę zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania dochodzonych obowiązków, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny wybierając środek egzekucyjny kieruje się nie tylko jak najmniejszą dolegliwością zastosowanego środka, ale przede wszystkim jego efektywnością.
Zasada stosowania najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucyjnego jest bezpośrednio związana z zasadą celowości, a celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji zobowiązań przez dłużnika.
Zdaniem DIAS w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego był zbyt uciążliwy, gdyż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W analizowanej sprawie w związku z wystosowaniem do banku przedmiotowego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, dłużnik zajętej wierzytelności powiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na zbieg egzekucji. Tym samym nie doszło do zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
W skardze P. N. zarzucił brak podstaw faktycznych i prawnych do wydania postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Tytułem wstępu wskazać należy, że 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U..z 2019 r., poz. 2070).s
I tak w myśl art. 13 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie natomiast z ust. 2 pkt 2 powyższego przepisu, do egzekucji z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rachunku prowadzonego przez spółdzielcza kasę oszczędnościowo-kredytową, wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawa zmieniającą. W takim przypadku - stosownie do art. 13 ust. 5 ww. ustawy do skargi na czynność egzekucyjną stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A., dokonanego zawiadomieniem z 20 sierpnia 2020 r. nr [...] w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec P. N. na podstawie wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. tytułów wykonawczych z 27 lipca 2020 r. o numerach [...], [...], [...], [...] oraz wystawionych przez Prezydenta Miasta P. tytułów wykonawczych z 2 marca 2020 r., nr [...] i z 23 lipca 2020 r., nr [...].
Co do zasady wskazanej w wyżej powołanym art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych na podstawie ww. tytułów wykonawczych zastosowanie znajdą przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. (postępowania te zostały bowiem wszczęte jeszcze przed dniem wejścia w życie powyższych zmian).
Niemniej jednak po dniu 29.07.2020 r. organ egzekucyjny - w świetle art. 13 ust. 2 pkt 2 i ust. 5 ustawy zmieniającej - uprawniony był do stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w zakresie dotyczącym zajęcia rachunku bankowego oraz wniesionej na tego rodzaju czynność egzekucyjną skargi.
Wobec tego zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.07.2020r.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
- 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
- 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Stosownie do § 3 ww. przepisu (obowiązującego od dnia 30.07.2020 r.) skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Jak stanowi art. 54 § 4 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.07.2020 r.) organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym:
- 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną;
- 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną:
- a) w całości,
- b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.
Natomiast zgodnie z art. 54 § 5 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.07.2020 r.) na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie.
W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części oraz usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej (art. 54 § 6 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 30.07.2020 r.).
W orzecznictwie przyjmuje się, że skarga na czynność egzekucyjną jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Postępowanie to ma charakter komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015r., sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015r., sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r., sygn. akt III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014r., sygn. akt II GSK 1377/13).
Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010r., sygn. akt II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008r., sygn. akt III SA/Wa 644/08 i z dnia 11 kwietnia 2008r., sygn. akt III SA/Wa 139/09, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, czy też osób trzecich.
Czynność egzekucyjna została zdefiniowana w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Katalog środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych został określony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Jednym z wymienionych środków egzekucyjnych, jest egzekucja wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.).
Tryb postępowania w przypadku stosowania egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych został uregulowany w Rozdziale 4 Działu II ustawy o postępowaniu egzekucyjnych w administracji.
Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.10.2020r.), organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Stosownie do § 2 ww. przepisu (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.10.2020 r.), zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Z kolei w myśl § 3 powyższego przepisu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Ponadto w myśl art. 67 § 1a u.p.e.a., zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 67 § 2a u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.07.2020 r.), jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:
- 1. w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego,
- 2. zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.
Ponadto zgodnie z art. 86b u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.10.2020 r.), zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienia i wezwania doręcza się na piśmie.
W rozpoznawanej sprawie, co nie jest kwestionowane, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem zostało doręczone zobowiązanemu 24 sierpnia 2020 r., (k-4 akt administracyjnych) natomiast odpisy tytułów wykonawczych w dniu 10 sierpnia 2020 r.. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało przesłane do dłużnika zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu elektronicznego w dniu 20 sierpnia 2020r. W tym samym dniu ww. bank odebrał przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności.
Tym samym podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że czynność organu egzekucyjnego została dokonana z zachowaniem dyspozycji powyższych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto stwierdzić należy, że sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego spełnia wymogi, określone dla tego rodzaju dokumentów w art. 67 § 2 u.p.e.a..
Należy dodać, że zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia rachunku bankowego. Czynność została dokonana prawidłowo, zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami.
Zdaniem sądu, w kontekście wymagań zawartych w art. 93 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało dokonane w sposób prawidłowy. Sporządzone przez organ zawiadomienie zawiera stosowne pouczenia. W aktach sprawy znajduje się także potwierdzenia odebrania pisma przez skarżącego, którym organ dokonał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności
Wobec powyższego, w ocenie sądu, brak jest podstaw do kwestionowania w drodze skargi na czynności egzekucyjne dokonanego przez organ zajęcia wierzytelności. Podkreślić należy, że skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje zobowiązanemu na konkretną czynność egzekucyjną. Skarżący wniósł w sprawie skargę na dokonane przez organ zajęcie nie wskazując jakiegokolwiek uzasadnienia stawianych zarzutów.
Wyjaśnić zatem należy, iż postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to ma na celu dokonanie pod względem zgodności z prawem oceny podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czynności faktycznych podejmowanych już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, wydawanych w toku egzekucji aktów, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Zatem podstawą skargi może być fakt, że dana czynność jest przeprowadzana niezgodnie z zasadami lub w niewłaściwej formie.
W związku z powyższym, nie jest zasadnym podnoszenie w trybie skargi na czynności egzekucyjne zarzutów nieistnienia czy braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Argumenty na ich poparcie mogą być przedmiotem zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 34 u.p.e.a., a nie skargi unormowanej w art. 54 u.p.e.a..
Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.
lp