Uzasadnienie
W dniu 17 lutego 2009 roku W.D. wniosła skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W dniu 31 marca 2009 roku do sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach W.D. wskazała, iż jest osobą samotną, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1.000-1.200 zł miesięcznie Skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 43 m2 i całe swoje dochody przeznacza na wydatki eksploatacyjne oraz swoje utrzymanie wobec czego nie ma środków na prowadzenie procesu.
Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, iż skarżąca poza dochodami z tytułu emerytury uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej które w 2007 roku wynosiły 37.903 zł wobec powyższego zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2009 roku doręczonym skarżącej w dniu 28 kwietnia 2009 roku została wezwana do wskazania czy nadal prowadzi działalności gospodarczą w postaci usług introligatorskich, podania przeciętnych dochodów miesięcznych uzyskiwanych z tego tytułu, ewentualnie nadesłanie zaświadczenia o wykreśleniu z ewidencji; nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości jej dochodów za ostatnie dwa lata kalendarzowe w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania, bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych za te lata, nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków (osobistych i firmowego) i ewentualnych lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższy termin upłynął bezskutecznie.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W rozpoznawanej sprawie skarga W.D. dotyczy stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit. e powołanej ustawy korzysta ona z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przechodząc do oceny wniosku skarżącej w zakresie ustanowienia adwokata należy podkreślić, iż zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że stronom korzystającym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego, jeżeli spełniają określone w ustawie przesłanki.
Stosownie do treści art. 246 § 1pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy W.D. wskazała, iż jest osobą samotną, której jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości 1.000-1.200 zł miesięcznie, zamieszkuje w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 43 m2 i całe swoje dochody przeznacza na wydatki eksploatacyjne oraz swoje utrzymanie wobec czego nie ma środków na prowadzenie procesu. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Zarządzeniem z dnia 21 kwietnia 2009 roku doręczonym skarżącej w dniu 28 kwietnia 2009 roku została wezwana do udzielenia dodatkowych informacji oraz przedstawienia dokumentów obrazujących jej sytuację materialną, jednak nie wykonała nałożonego na nią obowiązku.
W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wskazać należy, iż w interesie skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś sądu jej postawa służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że W.D. nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skarżąca nie udokumentowała w żaden sposób wysokości uzyskiwanych dochodów z tytułu emerytury, przemilczała także fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym wynika, iż stanowi ona jej dodatkowe źródło dochodów w wysokości dwukrotnie przewyższającej jej dochody z emerytury, nie wykazała też kosztów utrzymania, wobec powyższego za niewiarygodne uznać należało twierdzenia skarżącej o braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
M.K.