Uzasadnienie
W dniu 26 stycznia 2017 roku B. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku w przedmiocie określenia wysokość nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżąca wskazała, że wspólnie z mężem prowadzą gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura skarżącej i zasiłek przedemerytalny jej męża w wysokości 3.018 zł netto miesięcznie. Jedyny majątek rodziny stanowi mieszkanie o powierzchni ok. 56 m2 obciążone kredytem hipotecznym. Miesięczne udokumentowane stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego strony wynoszą ok. 750 zł (czynsz, woda, energia elektryczna, telefon i telewizja) dodatkowo strona wraz z mężem opłaca ubezpieczenie na życie w wysokości 123 zł miesięcznie, spłaca kredyt hipoteczny z rata w wysokości 692 zł oraz zobowiązania kredytowe w trzech innych bankach pochodzące z okresu w której mąż strony nie miał żadnych dochodów, których łączna wysokość rat wynosi ok. 1.300 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawczyni wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą ok. 3.000 zł netto. Wnioskodawczyni jest właścicielką mieszkania o powierzchni ok. 56 m2, w którym zamieszkuje i nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne stałe koszty utrzymania gospodarstwa domowego strony wynoszą ok. 750 zł z dodatkowo strona wraz z mężem opłaca ubezpieczenie na życie w wysokości 123 zł miesięcznie, spłaca kredyt hipoteczny z ratą w wysokości 692 zł oraz zobowiązania kredytowe w trzech innych bankach, których łączna wysokość rat wynosi ok. 1.300 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi (256 zł), stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego ponad kwotę 100 zł i ustanowienia radcy prawnego z urzędu.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za niezasadny. Partycypacja w kosztach postępowania jest bowiem obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla siebie, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżąca dysponuje stałym comiesięcznym dochodem w wysokości ok. 3.000 zł netto czyli 1.500 zł w przeliczeniu na członka rodziny w ocenie referendarza sądowego jest to dochód pozwalający na wygospodarowanie kwoty 100 zł w celu częściowej partycypacji w kosztach zainicjowanego postępowania stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi oraz poniesienia dalszych ewentualnych kosztów sądowych których wysokość będzie już niższa.
Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594).
Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania, które w odniesieniu do rodziny wnioskodawczyni zamykają się kwotą ok. 1500 zł (opłaty za mieszkanie oraz koszty wyżywienia). Z nadesłanych dokumentów wynika, iż co miesiąc skarżąca ponosi wydatki przekraczające 1800 zł z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia na życie, oraz spłaty kredytów których nie sposób zaliczyć do wydatków koniecznych osoby ubogiej. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawczyni prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Ake.