Uzasadnienie
W dniu 1 lutego 2013 roku G.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok.
W dniu 18 lipca 2013 roku do sądu wpłynął wniosek podatnika reprezentowanego przez adwokata ustanowionego jedynie na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 3.000 zł oraz ustanowienie adwokata.
W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach G.G. wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z prac dorywczych w wysokości ok. 700 zł miesięcznie, bowiem prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza w związku z zajęciami dokonanymi przez organy skarbowe została zawieszona. Wnioskodawca wskazał także, że ustało jego dotychczasowe źródło dochodu w postaci najmu nieruchomości w wysokości ok. 2.000 zł miesięcznie. Równocześnie wskazał też, że utracił możliwość wykonywania prac dorywczych. Skarżący oświadczył, iż jest właścicielem domu o powierzchni 230 m2 oraz mieszkania o powierzchni 90 m2, jednak jego majątek został zajęty przez organy skarbowe. Skarżący wskazał, że uzyskanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie ponad 3.000 zł umożliwi mu jej pożyczenie.
Zarządzeniem z dnia 26 lipca 2013 roku pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazania bieżących źródeł utrzymania wnioskodawcy wobec likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, utraty dochodów z najmu nieruchomości oraz zaprzestania wykonywania prac dorywczych, na które to okoliczności skarżący wskazuje w formularzu PPF, udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych związanych z utrzymaniem posiadanego domu oraz mieszkania, udokumentowanie wysokości spłacanych rat kredytowych kredytu hipotecznego na dom. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca oświadczył, że jego miesięczne koszty utrzymania wynoszą ok. 1.500 zł (500 zł koszty energii, 300 zł gazu, i 700 zł wyżywienie) do tego dochodzi koszt rocznego podatku od nieruchomości w wysokości ok. 650 zł i koszt obsługi kredytu w wysokości ok. 3.300 zł miesięcznie.
Koszty te pokrywane był dotychczas z oszczędności i darowizny od rodziców z 2001 roku, a obecnie tylko przez najbliższych. Z nadesłanych dokumentów wynika także, że miesięczne koszty utrzymania domu wnioskodawcy wynoszą ok. 770 zł (prąd, gaz wywóz śmieci).
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek skarżącego jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zaś stosownie do art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy G.G. wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu o powierzchni 230 m2 oraz mieszkania o powierzchni 90 m2, ale cały jego majątek został zajęty w postępowaniu skarbowym. Od lipca 2010 roku skarżący zawiesił prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą, utracił możliwość dalszego czerpania dochodów z najmu oraz z prac dorywczych. Miesięczne koszty utrzymania domu wykazane przez wnioskodawcę wynoszą ok. 770 zł, jednak obecnie koszty jego utrzymania oraz spłaty kredytu ponoszą jego rodzice.
Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu w sprawie niniejszej (19.964 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania i dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad możliwą dla niego do uzyskania kwotę 3.000 zł.
Odnośnie wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata mimo, że w niniejszym postępowaniu pełnomocnikiem skarżącego z wyboru jest adwokat M S. (pełnomocnictwo z dnia 17 lipca 2013 roku dołączone do wniosku o prawo pomocy). Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika.
Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700).
Wobec powyższego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu uznać należy za bezzasadny bowiem posiada on już fachowego pełnomocnika z wyboru, co stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a. wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
A.Rz.