Uzasadnienie
I SA/Łd 292/04
Decyzjami z dnia [...] Burmistrz Miasta – Gminy S. stwierdził A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. koło P. nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2000 rok i miesiące od stycznia do kwietnia włącznie 2001 roku. W następstwie tego rozstrzygnięcia strona skarżąca wniosła w dniu 15 kwietnia 2003 roku o zaliczenie stwierdzonej nadpłaty w podatku od nieruchomości wraz z oprocentowaniem na poczet bieżących i przyszłych zobowiązań podatkowych. Następnie, ten sam organ podatkowy postanowieniem z dnia [...] zaliczył stronie skarżącej wnioskowaną nadpłatę na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości położonych na terenie Gminy S., jednak bez żądanego oprocentowania. Organ uzasadnił brak zaliczenia oprocentowania niedoręczeniem organowi skorygowanych deklaracji dotyczących okresu objętego wnioskiem. Zdaniem Burmistrza Miasta – Gminy S. w tym stanie rzeczy nie rozpoczął biegu termin początkowy oprocentowania, a wobec tego oprocentowanie nie przysługuje.
Strona skarżąca w dniu 5 grudnia 2003 roku wniosła zażalenie na to postanowienie, które jej zdaniem narusza prawo w części dotyczącej nieuwzględnienia należnego stronie skarżącej oprocentowania. Zdaniem strony skarżącej spełniona została przesłanka dla naliczenia oprocentowania nadpłat przewidziana w art. 77 § 2 pkt 2 lit. b ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym w miesiącu maju 2001 roku, tj. decyzja stwierdzająca nadpłatę nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Natomiast wymagana według organu korekta deklaracji w przypadku nadpłaty w niniejszej sprawie jest dokonywana po wydaniu przez organ decyzji. Ustawa nie wymagała złożenia takiej korekty wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Obowiązek ten wprowadzono dopiero w dniu 5 czerwca 2001 roku, w wyniku nowelizacji ustawy Ordynacja podatkowa.
W dniu 20 stycznia 2004 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło stronę skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta – Gminy S. z dnia 28 marca 2003 roku w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. Sfinalizowaniem tego postępowania była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] na mocy której stwierdzono nieważność w. w. decyzji Burmistrza Miasta – Gminy S. Organ ten uzasadnił swoje stanowisko tym, że w chwili orzekania przez organ podatkowy pierwszej instancji z mocy art. 22 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) istniał obowiązek stosowania nowych przepisów do spraw wszczętych a niezakończonych przez organy podatkowe przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Zgodnie zaś z tymi przepisami podatnik wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty winien złożyć korektę deklaracji podatkowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do wniosku, że organ pierwszej instancji zastosował przepisy nieobowiązujące w dniu wydania decyzji, co spowodowało niemożliwość realizacji prawa wynikającego z decyzji o stwierdzeniu nadpłaty, bowiem nie można było ustalić momentu, od którego należy wypłacić żądane oprocentowanie. Zdaniem tego organu wadliwość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Konsekwencją tego rozstrzygnięcia było wydanie w dniu 24 lutego 2004 roku przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego postanowienia, którym uchylono zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta – Gminy S. z dnia [...] i umorzono postępowanie w sprawie.
Na to ostateczne postanowienie w dniu [...] złożono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzut naruszenia przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem strony skarżącej uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia Burmistrza Miasta – Gminy S. z dnia [...] było konsekwencją błędnego zastosowania przepisów dotyczących instytucji nadpłaty. Wielość błędnych rozstrzygnięć, jakie zapadały w niniejszej sprawie świadczy o tym, ze naruszono zasadę postępowania określoną w art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Wskazano nadto, że w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia błędnie przytoczono podstawę prawną art. 233 § 1 pkt 2 lit a ustawy Ordynacja podatkowa. Powyższy przepis bowiem stanowi podstawę do wydania przez organ odwoławczy typowej decyzji kasacyjnej, natomiast nie dawał podstaw do uchylenia przedmiotowego postanowienia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 29 kwietnia 2004 roku odpowiedziało na skargę wnosząc o jej oddalenie. Zażądało jednocześnie uznania przez Sąd uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia (nazwanego tu decyzją) jako integralnej części swego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Rozstrzygnięcie zaskarżone do sądu administracyjnego jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia 14 listopada 2003r. stanowiły następstwo decyzji organu I instancji stwierdzającej istnienie nadpłaty w podatku od nieruchomości.
W toku dalszego postępowania podatkowego decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Sąd administracyjny w wyrokach w sprawach I S.A./Łd 543/04 i I S.A./Łd 544/04 z dnia 11 lutego 2005r. zakwestionował stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej istnienia nadpłaty wywodząc, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni prawa i wysnuł niezasadne wnioski co do istnienia zobowiązania podatkowego strony skarżącej w podatku od nieruchomości.
Sąd nie zgodził się także z argumentami wskazanymi przez organ odwoławczy, które w ocenie tego organu wskazywały na rażące naruszenie prawa przez organ I instancji w decyzji stwierdzającej nadpłatę. Jednym z nich był zaś argument dotyczący niemożności ustalenia początkowego terminu oprocentowania zwrotu nadpłaty.
Niezależnie jednak od powyższego decydujące znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma inna okoliczność.
Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia umorzenie postępowania w przedmiocie zaliczenia nadpłaty bez oprocentowania na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych spółki nastąpiło z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji o nadpłacie w podatku od nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że unicestwienie bytu prawnego decyzji stwierdzającej istnienie nadpłaty powoduje beprzedmiotowość postępowania w sprawie zaliczenia i oprocentowania nadpłaty.
Rozumowaniu temu nie można zarzucić braku logiki. Organ odwoławczy nie wziął jednak pod uwagę, że w toku dalszego postępowania (już przed sądem administracyjnym) sytuacja procesowa może się zmienić, na skutek czego niemożliwa będzie ucieczka od odpowiedzi na najistotniejsze pytanie w toku postępowania z nadpłatą tj. czy nadpłata podlega oprocentowaniu, a jeśli tak, to, od jakiej daty.
Taka właśnie sytuacja procesowa nastąpiła w niniejszej sprawie, gdzie na skutek akcji strony skarżącej uchylone zostały cytowanymi wyrokami sądu decyzje kwestionujące istnienie nadpłaty, co oznacza, że sprawa wróciła do stanu, w którym "reaktywowane" stały się decyzje stwierdzające istnienie nadpłaty.
Skoro zaś postanowienie zaskarżone do sadu w niniejszej sprawie oparte było na decyzjach uchylonych przez sąd w sprawach rozpoznanych równocześnie ze sprawą niniejszą, w których sąd nie podzielił stanowiska organów podatkowych, to oznacza to, że również zaskarżone postanowienie pozbawione jest podstaw prawnych. Nie można też zasadnie, w takiej sytuacji twierdzić, że postępowanie w przedmiocie zaliczenie i oprocentowania nadpłaty (nadpłaty w ogóle) jest bezprzedmiotowe, gdyż przeczy temu stanowisko sądu wyrażone w cytowanych wyrokach.
Po wtóre nie jest też możliwe w toku ponowionego postępowania uniknięcie przez organ II instancji odpowiedzi na postawione wyżej pytania dotyczące nadpłaty już choćby z tego powodu, że jest ono przedmiotem najżywszego zainteresowania strony skarżącej wyrażonej w formie prawem przepisanej.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 par.1 pkt1 litera c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.