Uzasadnienie
Decyzją z 3 marca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpatrzeniu odwołania J. S. i R. S. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Działoszyn z 27 listopada 2025 r. uchylającej decyzję ostateczną z 9 grudnia 2024 r., w sprawie zmiany łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2024 i ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na rok 2024 – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu z 27 listopada 2025 r.
Organ odwoławczy wyjaśniając podstawy rozstrzygnięcia przypomniał, co wynika z akt sprawy, że decyzją zmieniającą z 9 grudnia 2024 r. nr 3123.110199.3.2024, Burmistrz Miasta i Gminy Działoszyn ustalił J. S. i R. S. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2024 r. w kwocie 4.705,00 zł. Opodatkowaniu podlegały:
- grunty rolne o powierzchni 8,3599 ha fiz., za miesiąc styczeń, od podstawy opodatkowania 0,1275 ha, stawka 170,00 zł = 1,81 zł,
- grunty rolne o powierzchni 7,7199 ha fiz., za miesiące luty-grudzień od podstawy opodatkowania 0,1275 ha, stawka 170,00 zł,
- budynki mieszkalne o powierzchni użytkowej 161m² stawka 0,80 zł = 128,00 zł,
- budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o wartości 100.000,00 zł, stawka 2% = 2.000,00 zł,
- grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o powierzchni 3.000,00 m², stawka 0,80 zł = 2.400,00 zł,
- grunty zadrzewione i zakrzewione o powierzchni 247,00 m², stawka 0,00 zł = 0,00 zł,
- grunty sklasyfikowane jako nieużytek pow. 2.600,00 m², stawka 0,00 zł = 0,00 zł,
- grunty leśne o powierzchni 2,7100 ha, podstawa opodatkowania 2,7100 ha, stawka 57,2000 zł = 155,01 zł.
Opisana decyzja, jak z niej wynika, była wydana na podstawie danych z ewidencji gruntów oraz złożonej przez podatników informacji podatkowej.
W dniach 10 czerwca 2025 r. - 25 czerwca 2025 r. organ pierwszej instancji przeprowadził kontrolę podatkową w zakresie prawidłowości ustalenia podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za okres od 2022 roku do 2025 roku.
Postanowieniem z 13 października 2025 r., organ pierwszej instancji wznowił z urzędu na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.) dalej: O.p., postępowanie zakończone decyzją własną z 19 stycznia 2024 r., nr 3123.110199.1.2024, zmienione decyzjami z 15 lutego 2024 r. i 9 grudnia 2024 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że kontrola podatkowa wykazał, że podatnicy wykazali do opodatkowania wartość budowli zamiast powierzchni użytkowej budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej oraz nie określili powierzchni wszystkich budynków będących w ich posiadaniu.
Decyzją z 27 listopada 2025 r. Burmistrza Miasta i Gminy Działoszyn uchylił swoje rozstrzygnięcie z 9 grudnia 2024 r. i ustalił nowy wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 rok.
Organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonych oględzin i pomiarów ustalono, że Podatnik ostatnią informację złożył w dniu 21 listopada 2023 r., nie zgłosił do opodatkowania na działkach o numerach ewidencyjnych: [...], [...], [...] powierzchni użytkowej budynków zajętych pod działalność gospodarczą, odpowiedniej powierzchni budynku mieszkalnego oraz prawidłowej wartości budowli - kostki brukowej związanej z działalnością gospodarczą. Nadto na działce nr [...] nie zgłosił do opodatkowania budynków pozostałych. Szczegółowy opis dokonanych ustaleń faktycznych został ujęty w protokole kontroli podatkowej, doręczonym podatnikowi w dniu 25 czerwca 2025 r. Finalnie organ ustalił nowy wymiar łącznego zobowiązania za 2024 rok w wysokości 19.717,00 zł.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu wydanym po wznowieniu postępowania w części dotyczącej zmiany klasyfikacji obiektu budowlanego (wiaty gospodarczej) posadowionego na części działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], który jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej jako budynku o powierzchni 672,52 m² w miejsce budowli o wartości 93.000,00 zł co też było podstawą opodatkowania zgodnie z decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r., a tym samym ustalenia wymiaru zobowiązania podatkowego w części wynoszącej 12.936,00 zł, J. S. i R. S. zaskarżyli decyzję z 27 listopada 2025 r. zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie:
- art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez wznowienie z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego przy braku przesłanki uprawniającej organ do ww. wznowienia, gdyż zgodnie z przywołanym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, a to w sytuacji, gdy nie sposób za taką przesłankę uznać ustalenia przez organ, że skarżący w swojej informacji podatkowej wskazali wartość budowli zamiast powierzchni budynku (co też wynika z uzasadnienia postanowienia o wznowieniu postępowania);
- art. 122 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie i jednocześnie wydania decyzji niezgodnej ze stanem faktycznym w zakresie zaskarżonej części decyzji, a to w sytuacji gdy organ uznał, że obiekt budowlany (wiata gospodarcza) posadowiona na części działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], który jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej (w protokole kontroli ww. obiekt został oznaczony numerem 6) spełnia przesłanki uznania go za budynek o powierzchni 672,52 m², a nie stanowi budowli o wartości 93.000,00 zł;
- art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych z 12 stycznia 1991 r. (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 707 ze zm.) dalej: u.p.o.l. poprzez błędne zastosowanie przepisu w przedmiotowej sprawie i w efekcie uznanie, że obiekt budowlany (wiata gospodarcza) posadowiona na części działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], który jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, może zostać uznany za budynek w myśl ustawy, a to w sytuacji gdy wbrew temu przemawia budowa ww. obiektu (w tym przede wszystkim brak ścian w obiekcie w okresie objętym zaskarżoną decyzją).
Odwołujący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy tj. ustalenie zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2024 r. w kwocie 6.604,00 zł; ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Opisaną na wstępie decyzją z 3 marca 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podzielając ustalenia i wyprowadzoną na ich podstawie ocenę organu pierwszej instancji, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z 27 listopada 2025 r.
Organ odwoławczy przedstawiając zasadnicze cechy postępowania nadzwyczajnego zainicjowanego z urzędu przez organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie jednej z przesłanek opisanych w art. 240 § 1 O.p. Przypomniał, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji stwierdził, że "wszczęcie postępowania wznowieniowego, było ujawnienie przez organ, że podatnicy w składanych informacjach, które były podstawą wymierzenia im podatków, wykazywali do opodatkowania wartość budowli zamiast powierzchni użytkowej budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, nie wykazali wszystkich budowli oraz nie określili powierzchni wszystkich budynków będących w ich posiadaniu." Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji, że w sprawie wystąpiła przesłanka opisana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. co uzasadniało wydanie postanowienia z 13 października 2025 r. o wznowieniu postępowania a następnie uchylenie ostatecznej decyzji i ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2024 rok.
Kolegium zgodziło się z organem pierwszej instancji co do ustalonej strony podmiotowej i przedmiotowej sprawy. Mając na uwadze zarzuty odwołania wyjaśniło, wskazując na zapis art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) dalej: u.p.b., art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.), że wymiar podatku powinien być dokonywany - zarówno w odniesieniu do podmiotu, jak i przedmiotu opodatkowania - zgodnie z ewidencją gruntów i budynków prowadzoną przez starostę.
Koncentrując się na zakresie zaskarżenia odwołaniem organ wskazał, że sporny obiekt to budynek o powierzchni 372,40 m² wysokość w świetle pow. 2,20 m posadowiony na części działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...] położony w obrębie geodezyjnym [...] zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej od 28 listopada 2021 r., rozbudowa zakończona w dniu 8 września 2023 r. o powierzchni 300,12 m² wysokości w świetle pow. 2,20 m zajęta od 1 stycznia 2024 pod działalność gospodarczą.
Dalej wyjaśnił, że w przypadku ww. wiaty z ewidencji gruntów i budynków wynika, że jest ona wykazana jako budynek produkcyjny, usługowy i gospodarczy dla rolnictwa. Zmiany dokonano na podstawie wykazu zmian [...] z dnia 15 grudnia 2021 r. (zmiana geodezyjna z dnia 10 stycznia 2022 r.) oraz na podstawie [...] z dnia 23 października 2023 r (zmiana geodezyjna z dnia 3 listopada 2023 r.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pajęcznie na podstawie wydanej decyzji Nr 279/2008 zakwalifikował obiekt do kategorii obiektu budowlanego: II – budynki służące gospodarce rolnej. W związku z powyższym budynek zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. 372,40 m² opodatkowany od 1 stycznia 2022 r., rozbudowa o powierzchni 300,12 m² opodatkowana od 1 stycznia 2024 r.
Ponadto przedmiotowy obiekt posiada wszystkie cechy budynku, o których mowa w art. 1 a ust. pkt 1 u.p.o.l., tj. jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz który posiada fundamenty i dach. Jak ustalił organ na podstawie projektu budowlanego nr [...] z 24 lipca 2008 r. wybudowany obiekt (wiata gospodarcza) jest o konstrukcji stalowej, wykonano prace pod stopy i słupy fundamentowe, słupy mocowane do żelbetowych słupów fundamentowych za pomocą kotew i śrub. Konstrukcje dachu stanowią dźwigary - rygle stalowe mocowane do słupów stalowych śrubami. Posadzka na całej powierzchni z kostki betonowej na podłożu z kamienia. W załączniku do pozwolenia na rozbudowę w/w obiektu nr 430/2022 z 22 grudnia 2022 r. wymieniony jest jako obiekt jednokondygnacyjny z dwuspadowym dachem, o konstrukcji szkieletowej stalowej. Z jednej strony osłonięty ścianą z trapezowej blachy stalowej mocowanej do poziomych rygli stalowych. Konstrukcja szkieletowa tj. słupy, rygle dachowe, tężniki i stężenia między słupowe. Obiekt posadowiony za pomocą żelbetowych stóp fundamentowych.
Organ odwoławczy zgodził się z oceną wywiedzioną przez Burmistrza Miasta i Gminy Działoszyn, że dla spełnienia przez obiekt budowlany przesłanki wydzielenia z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, nie jest konieczne zamknięcie obiektu ze wszystkich stron. Ustalenie podstawy opodatkowania w podatku od nieruchomości jest możliwe, jeśli istniejące przegrody – przy uwzględnieniu wszystkich kondygnacji - zakreślają granice obiektu. Pojęcia przegrody budowlanej, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., nie można zawężać do ściany w tradycyjnym rozumieniu tego słowa, ale należy objąć tą kategorią również takie elementy struktury budynku, jak np. filary, słupy czy kolumny, które w sensie konstrukcyjnym mogą pełnić tę samą funkcję co ściana i które strukturalnie wydzielają budynek lub jego część z przestrzeni.
Kolegium podsumowało, zgromadzone dowody wskazują, że przedmiotowa wiata stanowi obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz który posiada fundamenty i dach. W związku z powyższym zasadnie organ pierwszej instancji uznał sporny obiekt za budynek zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej i opodatkował jego powierzchnię 672,52 m², a nie wartość. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. uznał za niezasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. i R. S. zaskarżonej decyzji organu odwoławczego zarzucili naruszenie:
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i tym samym błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające wznowienie z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego przy braku przesłanki uprawniającej organ do ww. wznowienia, gdyż zgodnie z przywołanym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, a to w sytuacji, gdy nie sposób za taką przesłankę uznać ustalenia przez organ, że Skarżący w swojej informacji podatkowej wskazali wartość budowli zamiast powierzchni budynku (co też wynika z uzasadnienia postanowienia o wznowieniu postępowania), gdzie to rzeczywistą okolicznością, która spowodowała podjęcie przez organ podatkowy działań zmierzających do ustalenia na nowo wymiaru podatku był zapis uwidoczniony w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Powiatu Pajęczańskiego odnośnie zaklasyfikowania przedmiotowej wiaty gospodarczej jako budynku, który to dokument był dostępny dla organu pierwszej instancji i musiał być częścią materiałów podatkowych w 2024 roku;
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 122 § 1 w zw. z art. 194 § 1 O.p. poprzez zaniechanie przez organ dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie i jednocześnie wydania decyzji niezgodnej ze stanem faktycznym w zakresie zaskarżonej części decyzji, a to w sytuacji gdy organ uznał, że obiekt budowlany (wiata gospodarcza) posadowiona na części, działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], który jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej (w protokole kontroli ww. obiekt został oznaczony numerem 6) spełnia przesłanki uznania go za budynek o powierzchni 372,40 m² a nie stanowi budowli o wartości 24.000,00 zł, gdzie to przepis art. 194 § 1 i 2 nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w tych przepisach, celem stwierdzenia podlegania lub niepodlegania podatkowi od nieruchomości w kontekście stanu faktycznego;
- art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. poprzez błędne zastosowanie przepisu w przedmiotowej sprawie i w efekcie uznanie, że obiekt budowlany (wiata gospodarcza) posadowiona na części działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...] i [...], który jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, może zostać uznany za budynek w myśl ustawy, a to w sytuacji gdy wbrew temu przemawia budowa ww. obiektu (w tym przede wszystkim brak ścian w obiekcie w okresie objętym zaskarżoną decyzją).
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, przyznanie na rzecz Skarżących od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu podtrzymując dotychczasową argumentację, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przypomnieć trzeba, że zaskarżona decyzja została wydana po wznowieniu postępowania z urzędu ze wskazaniem na wystąpienie przesłanki opisanej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zważywszy na powyższe odnotować należy, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dlatego też postępowanie wznowieniowe toczy się w ściśle określonych ramach prawnych, a jego przedmiotem nie może być ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, lecz jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w przepisie art. 240 § 1 O.p. Wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym, nie może więc zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Wyłącznym celem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 240 § 1 O.p., a następnie, w zależności od poczynionych ustaleń, wydanie jednego z możliwych rozstrzygnięć, przewidzianych w art. 245 § 1 O.p.
Podkreślić trzeba, że instytucja wznowienia postępowania podatkowego nie może być wykorzystywana do ponownej pełnej merytorycznej kontroli ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 O.p. i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej.
Takie ukształtowanie omawianego trybu ma służyć zapewnieniu podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. Możliwość podważenia ostatecznej decyzji narusza porządek prawny, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności ostatecznych decyzji (art. 127 i 128 O.p.). Z woli ustawodawcy, nie wszystkie wady postępowania zakończonego decyzją objętą następnie postępowaniem wznowieniowym, mogą stanowić podstawę do jej uchylenia na podstawie art. 240 § 1 O.p.
W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu ponownej kontroli, doszedł do przekonania, że z uwagi na wystąpienie przesłanki opisanej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. zasadne jest wznowienie z urzędu postępowania zakończonego decyzją ostateczną Burmistrza Miasta i Gminy Działoszyn z 9 grudnia 2024 r., w sprawie zmiany łącznego zobowiązania pieniężnego na 2024 rok.
Zważywszy na powyższe wyjaśnić należy, że z przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wynika, iż w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Wypracowane przez sądy administracyjne stanowisko nie pozostawia wątpliwości, że aby można było mówić o zaistnieniu przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności, tj.:
- wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub dowody;
- nowe okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie;
- nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję;
- nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji.
Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowoodkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji.
W okolicznościach procedowanej sprawy podkreślić trzeba, że potrzeba eliminacji wadliwych w ocenie organu decyzji nie jest wartością bezwzględną i jest możliwa tylko w wypadku ścisłego wypełnienia przesłanek nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznych. Organy administracji nie mają podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, w dodatku na niekorzyść strony, gdy nie sposób mówić o ujawnieniu nowego dowodu lub nowej okoliczności (wyroki NSA: z 26 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1454/99; z 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2013/01; z 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1831/00). Skoro wznowienie postępowania jest nadzwyczajną procedurą kontroli decyzji ostatecznych, a zarazem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., odpowiednio w art. 128 O.p., to nie można w tym trybie otwierać możliwości uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, w zakresie, w jakim organ mógł i powinien je przeprowadzić, wydając decyzję, gdyż nie można wówczas uznać okoliczności niewyjaśnionych przez organ za okoliczność nieznaną temu organowi w dacie wydania decyzji. Czym innym jest bowiem brak wiedzy lub brak dostępu do danego dokumentu, a czym innym zbagatelizowanie go przy poprzednim rozpoznawaniu sprawy. Tylko w pierwszym wypadku można mówić o ujawnieniu nowego dowodu lub nowej okoliczności.
Dla procedowania niniejszej sprawy istotne jest również, iż stosowanie do przepisu art. 127 O.p. postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Zasada dwuinstancyjności została podniesiona do rangi reguły konstytucyjnej, w myśl bowiem art. 78 Konstytucji RP każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Wyrażona w art. 127 O.p. zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że każda sprawa, jeżeli zawiśnie przed organem drugiej instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia, wymaga przede wszystkim ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Obowiązujący model postępowania odwoławczego nie ma zatem charakteru kasacyjnego, co wyklucza ograniczenie postępowania przed organem drugiej instancji jedynie do kontroli orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania oraz oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok WSA w Gdańsku z 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 411/25 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl).
Uwzględniając powyższe uwagi istota niniejszej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w sprawie tej uprawnione było wznowienie z urzędu postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jak przyjął organ pierwszej instancji, a za nim organ odwoławczy. Z czym nie zgadzają się Skarżący.
Zdaniem Sądu po pierwsze nie sposób zgodzić się z organem, że w sprawie wystąpiła przesłanka opisana w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. – nowa okoliczność faktyczna - ujawnienie przez organ, że Podatnicy w składanych informacjach, które były podstawą wymierzenia im podatków, wykazywali do opodatkowania wartość budowli zamiast powierzchni użytkowej budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, nie wykazali wszystkich budowli oraz nie określili powierzchni wszystkich budynków będących w ich posiadaniu.
Tak nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania z urzędu opisuje organ pierwszej instancji w postanowieniu z 13 października 2025 r., powiela w swych rozważaniach organ pierwszej instancji w decyzji i bezkrytycznie przyjmuje organ odwoławczy.
Zdaniem Sądu nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania wobec późniejszego ustalenia, że w informacji podatkowej były nieścisłości, nieprawidłowości rzutujące na wymiar zobowiązania w podatku od nieruchomości. Świadczy to w istocie o braku weryfikacji informacji złożonej przez podatnika na etapie pierwotnego postępowania, co nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Późniejsza refleksja organu, który pierwotnie nie pochylił się nad zgromadzonym materiałem, nie porównał złożonej przez podatnika informacji w zakresie przedmiotów opodatkowania, w szczególności co do sposobu kwalifikacji tych przedmiotów opodatkowania przez podatnika, z danymi posiadanymi z urzędu oraz zgromadzonymi w toku postępowania, nie uzasadnia wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Jednocześnie, zgodzić należy się ze Skarżącymi, że rzeczywistą okolicznością, która spowodowała podjęcie przez organ podatkowy działań zmierzających do ustalenia na nowo wymiaru podatku był zapis uwidoczniony w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Powiatu Pajęczańskiego odnośnie zaklasyfikowania przedmiotowej wiaty gospodarczej o pow. 672,52 m², jako budynku. Z lektury zaskarżonej decyzji wybrzmiewa, że te nieprawidłowości w informacji złożonej przez Skarżących wynikają z ich niezgodności z zapisami w ewidencji gruntów i budynków. Akcentując wiążący charakter zapisów ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków na potrzeby wymiaru zobowiązania w podatku od nieruchomości, organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę, że ewidencja gruntów i budynków zawiera informacje, które można podzielić na bezwzględnie i względnie wiążące. Do grupy informacji ewidencyjnych bezwzględnie wiążących należą dane wskazujące położenie, powierzchnię, granice gruntów, rodzaj użytków i klasy gleboznawcze. Ewidencja gruntów i budynków nie może natomiast przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego) lub innym tytule władania nieruchomością, co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Uzasadniając zmiany w zakresie opodatkowania wiaty organ pierwszej instancji argumentował, że z ewidencji gruntów i budynków wynika, że jest ona wykazana jako budynek produkcyjny, usługowy i gospodarczy dla rolnictwa. Dalej wskazuje, że zmiany dokonano na podstawie wykazu zmian [...] z 15 grudnia 2021 r. (zmiana geodezyjna z 10 stycznia 2022 r.) oraz na podstawie [...] z dnia 23 października 2023 r (zmiana geodezyjna z dnia 3 listopada 2023 r.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pajęcznie na podstawie wydanej decyzji Nr 279/2008 zakwalifikował obiekt do kategorii obiektu budowlanego: II - budynki służące gospodarce rolnej. Powyższe w ocenie organu pierwszej instancji uzasadniało odmienną od dotychczasowej prawnopodatkową kwalifikację należących do Skarżących obiektów, którzy w informacji opisywali obiekt jako budowlę, wskazując jej wartość.
Mając na uwadze argumentację organu pierwszej instancji nie można jednak pominąć, że decyzja z 9 grudnia 2024 r., jak wynika z jej treści została wydana w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków oraz informację złożoną przez Podatników. Uwzględniając chronologię przedstawionych zdarzeń trudno nie dostrzec, na co trafnie wskazują Skarżący, że w pierwotnej dacie procedowania przez organ pierwszej instancji, w 2024 roku, zmiany w ewidencji gruntów i budynków, na które aktualnie wskazuje organ były już ujawnione (zmiana geodezyjna z 10 stycznia 2022 r. oraz z 3 listopada 2023 r.). Konkluzja taka znajduje oparcie w zestawieniu istotnych dla sprawy dat, a przy tym odmienny pogląd nie wynika z akt sprawy, ani wyjaśnień organu.
Jednocześnie nawet gdyby przyjąć, jak oczekiwałby tego organ, że istotna dla kwalifikacji podatkowej przedmiotu opodatkowania zmiana w ewidencji gruntów i budynków, jest nową okolicznością, co uzasadniałoby wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. to organ nie wykazał, że wyszła na jaw nowa okoliczność istniejąca w dacie wydania ostatecznej decyzji nieznana organowi. Jeżeli bowiem zmiana w ewidencji, ujawniona w niej przed datą procedowania przez organ pierwszej instancji w postępowaniu zwykłym, była organowi dostępna ale została pominięta, organ ich nie zbadał to nie można takiej okoliczności w postępowaniu wznowieniowym uznać za nową. Powierzchowna analiza materiału dowodowego nie powoduje, że organ nie znał okoliczności i dowodów w sprawie. (M. Pułło, Nowe okoliczności i dowody s.55).
Po wtóre podkreślić trzeba, że czym innym jest brak wiedzy lub brak dostępu do danego dokumentu, a czym innym zbagatelizowanie go przy poprzednim rozpoznawaniu sprawy. Tylko w pierwszym wypadku można mówić o ujawnieniu nowego dowodu lub nowej okoliczności.
Z tych wszystkich względów w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że organ odwoławczy nie pochylił się nad analizą decyzji organu pierwszej instancji, choć rozważań i argumentów w tym zakresie brak w decyzji organu pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji lakonicznie wskazał na zidentyfikowaną podstawę wznowienia nie wykazując wystąpienia łącznie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Organ odwoławczy owszem przedstawił obszerną charakterystykę postępowania nadzwyczajnego, jakie zostało zainicjowane przez organ pierwszej instancji z urzędu, ale nie pochylił się nad ponownym zbadaniem tego istotnego wątku sprawy. Nie zweryfikował stanowiska wywiedzionego w zaskarżonej decyzji, nie pochylił się nad ustaleniem czy w istocie w okolicznościach faktyczno-prawnych niniejszej sprawy uprawnione było wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., na co wskazywał lakonicznie organ pierwszej instancji.
Mając do czynienia z nadzwyczajnym postępowaniem zmierzającym do podważenia ostatecznej decyzji administracyjnej organ odwoławczy bezkrytycznie podzielił ocenę organu pierwszej instancji. Jak zostało wykazane, nie jest uprawnione wskazywanych przez organ pierwszej instancji jako nowe okoliczności – ujawnienie nieprawidłowości w złożonej przez Podatników informacji podatkowej - kwalifikować jako nowych, nieznanych organowi czego wymaga ustawodawca i co wynika z zapisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Tak opisana "nowa okoliczność" wskazuje w istocie na pobieżną analizę materiału dowodowego sprawy i nie uzasadnia wznowienia postępowania. Organ odwoławczy powinien był przeanalizować wskazaną przez organ pierwszej instancji przesłankę wznowienia i mając na uwadze, że fatycznie wznowienie było uzasadnione zmianą w ewidencji gruntów i budynków winien przeanalizować, z wykorzystaniem akt zgromadzonych na potrzeby postępowania zwykłego, czy w dacie wydania decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2024 rok, organ pierwszej instancji miał dostęp do zmian w ewidencji, skoro sam wskazuje na datę zmiany – 10 stycznia 2022 r. oraz 3 listopada 2023 r. – a w samej decyzji wydanej w 2024 roku wskazuje, że wydana została na podstawie danych z ewidencji gruntów oraz złożonej przez podatników informacji podatkowej (w aktach znajdują się informacje opatrzone datą 8 luty 2022 r. oraz 21 listopada 2023 r.). Mając przy tym na uwadze, że pod pojęciem dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję pierwotną należy rozumieć tylko takie dowody, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwyczajnym oraz tylko takie okoliczności, które z badanego wówczas materiału nie wynikały (wyroki NSA z: 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/00; 13 stycznia 2012 r., II FSK 1337/10). Czym innym jest bowiem cecha nowości okoliczności, a czym innym odmienna jej ocena, co nie uzasadnia wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku i obowiązany będzie dokładnie przeanalizować akta sprawy, w tym akta sprawy pierwotnej, celem ustalenia czy w realiach niniejszej sprawy uprawnione jest wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją ustalającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Z tych wszystkich względów, Sąd doszedł do przekonania, że na uwzględnienie zasługuje sformułowany w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5, art. 122 § 1, art. 127 O.p. Wobec powyższego przedwczesna byłaby kontrola zaskarżonych decyzji w kontekście pozostałych zarzutów skargi, co uzasadnia odstąpienie od kontroli zaskarżonej decyzji w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzekł stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 ppkt a) i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118 ze zm.).
ds