Uzasadnienie
W dniu 15 lutego 2014 roku W. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]roku określającą zobowiązanie w podatku od towarów i usług oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2007 roku oraz orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości zlikwidowanej spółki jawnej. W skardze zawarty był wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, oraz dodatkowych informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że W. K. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ze swoją żoną oraz córką, którego źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę małżonków w łącznej wysokości 3.360 zł brutto miesięcznie. Skarżący jest właścicielem obciążonego kredytem hipotecznym domu o powierzchni 180 m2 nie posiada innego majątku. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania rodziny wnioskodawcy zamykają się kwotą ok. 660 zł miesięcznie (prąd, woda, podatek od nieruchomości, wywóz śmieci, telefony, telewizja, internet). Powyższe dane znalazły potwierdzenie w nadesłanych dokumentach w postaci zaświadczeń o dochodach wnioskodawcy i jego żony oraz wyciągach z ich rachunków bankowych obrazujących wydatki na utrzymanie. Z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego skarżący co miesiąc reguluje jego ratę w wysokości 1.800 zł miesięcznie
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy W. K. wskazał, że wspólnie z żona i córką prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą ok. 2.650 zł netto. Skarżący jest właścicielem obciążonego kredytem hipotecznym domu o powierzchni 180 m2 nie posiada innego majątku. Miesięczne udokumentowane koszty utrzymania rodziny wnioskodawcy zamykają się kwotą ok. 660 zł miesięcznie (prąd, woda, podatek od nieruchomości, wywóz śmieci, telefony, telewizja, internet). Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (100.000 zł) stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za niezasadny.
Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na telewizję cyfrową czy spłatę kredytu. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż co miesiąc skarżący ponosi wysokie w kwocie 1.800 zł wydatki na zaspokojenie swoich zobowiązań prywatnoprawnych z tytułu umowy kredytowej.
Wydatek ten ponosi z pominięciem rachunków bankowych, z których wyciągi przedstawił na potrzeby przedmiotowego postępowania o prawo pomocy, co sugeruje, że dysponuje on innym źródłem pokrycia swoich zobowiązań prywatnoprawnych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawcy prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Wnioskodawca dysponuje stałym miesięcznym dochodem, który w zestawieniu z wykazanymi niezbędnymi kosztami utrzymania, pozwala w ocenie referendarza sądowego na wygospodarowanie kwoty 500 zł tytułem kosztów przedmiotowego postępowania stanowiącą ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi, zwłaszcza że kwota ta stanowić będzie jedyną opłatę sądową w jego toku.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
ak