Uzasadnienie
Zaskarżonym przez K. P. (dalej jako: "skarżący") postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej jako: "DIAS") utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 2 grudnia 2021 r., którym zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej jako: "Naczelnik UC-S") z dnia 20 września 2018 r. w sprawie podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że w sprawie zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p."), z uwagi na wystąpienie przesłanki zagadnienia wstępnego. Zawieszenie postępowania ma nastąpić do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skarg kasacyjnych skarżącego w przedmiocie odmowy przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika UC-S dnia 20 września 2018 r., tym samym do czasu przesądzenia o prawie skarżącego do zaskarżenia decyzji organu podatkowego w zwyczajnym trybie odwoławczym.
W skardze na ww. postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez przyjęcie, że postępowania zawisłe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia złożenia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe z uchybieniem terminu oraz odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, stanowią podstawę do zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia, a także o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Są Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Powyższy przepis umożliwia to w przypadku spraw, w których przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Kontroli Sądu poddano postanowienie DIAS z dnia 16 lutego 2022 r., utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia 2 grudnia 2021 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji NUC-S z dnia 20 września 2018 r. Istotą sporu jest zatem ocena prawidłowości działania organu podatkowego, który zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji określającej podatek od towarów i usług do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia – jak stwierdził – zagadnienia wstępnego przez sąd administracyjny.
Z przekazanych sądowi akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 20 września 2018 r. NUC-S określił skarżącemu kwotę podatku od towarów i usług. Następnie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2018 r. DIAS stwierdził, iż odwołanie skarżącego od ww. rozstrzygnięcia zostało wniesione z uchybieniem terminu, a postanowieniem z dnia 28 stycznia 2019 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia ww. odwołania. Skargi na powyższe postanowienia zostały oddalone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokami z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Łd 263/19 oraz I SA/ Łd 140/19. Skargi kasacyjne od ww. wyroków są aktualnie rozpoznawane przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Ponadto na wniosek skarżącego, Naczelnik UC-S w Olsztynie, postanowieniem z dnia 15 lutego 2019 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia 20 września 2018 r., a następnie postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2019 r. zawiesił z urzędu wznowione postępowanie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., z uwagi na wystąpienie przesłanki zagadnienia wstępnego. Następnie, pismem z dnia 11 czerwca 2021 r. skierowanym do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z właściwością sprawa została przekazana do DIAS w Łodzi, który postanowieniem z dnia 2 grudnia 2021 r., na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 20 września 2018 r. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd administracyjny, w postaci konieczności prawomocnego orzeczenia w sprawach wszczętych skargami na postanowienia DIAS w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Podstawą zaskarżonego postanowienia uczyniono przepis art. 201 § 1 pkt 2 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W ocenie organu w niniejszej sprawie zawieszenie postępowania uzasadnia potrzeba oczekiwania na rozstrzygnięcie takiego zagadnienia wstępnego. Wynik zapadłych przed sądem administracyjnym prawomocnych rozstrzygnięć będzie bowiem miał wpływ na rodzaj rozstrzygnięcia, które zapadnie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Niedopuszczalne jest w ocenie organu rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym skoro nadal jest dokonywana weryfikacja waloru ostateczności decyzji w trybie zwykłym.
Skarżący natomiast uważa, że zagadnienie wstępne ma charakter materialnoprawny i bezpośrednio wpływa na treść decyzji w toczącym się postępowaniu. Toczące się postępowania przed NSA dotyczą kwestii procesowych, wydane decyzje stwierdzające niedopuszczalność odwołania są ostateczne, zatem nie ma przeszkód do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
W tym sporze rację ma skarżący, a organ naruszył art. 201 § 1 pkt 2 O.p.
Jak wynika z art. 247 O.p., warunkiem dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji jest jej ostateczność. Decyzja, o stwierdzenie nieważności której wnosił skarżący, była ostateczna – i to był warunek konieczny i wystarczający do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności. To, że zostało uprzednio wydane postanowienie o uchybieniu terminu i odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji i skarga na te postanowienia została oddalona przez WSA, a następnie skarżący wniósł skargi kasacyjne od tych wyroków, nic w kwestii ostateczności decyzji nie zmienia. Weryfikacja przez NSA wyroków WSA oddalających skargi na postanowienia organu podatkowego o uchybieniu terminu i odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, żadną miarą nie może być uznane za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Wszak pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii wstępnej, bez rozstrzygnięcia której wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.
Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści (wyrok NSA z dnia 3 listopada 2021 r. I FSK 1779/18, wyrok NSA z 14 października 2020 r., II FSK 928/19, dostępne w CBOSA). W rozpoznanej sprawie natomiast jest jasne, że brak wyroków NSA wydanych po rozpatrzeniu skarg kasacyjnych skarżącego od wyroków WSA oddalających skargi na postanowienia organu podatkowego o uchybieniu terminu i odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania decyzji, nie czyni niemożliwym rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w przedmiocie nieważności decyzji. Decyzja, o stwierdzenie nieważności której wnosił skarżący, jest już ostateczna. Nie ma więc przeszkód do rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit c. p.p.s.a w zw. z art. 201 § 1 pkt 4 O.p.).
Na wniosek skarżącego Sąd zasądził na jego rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego (art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.).
db