Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. określającą J. L. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. Rozstrzygniecie to zostało doręczone w dniu [...]r. pełnomocnikowi podatnika - doradcy podatkowemu.
W terminie otwartym do wniesienia skargi, podatnik wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie, jako pełnomocnika z urzędu, doradcy podatkowego, który zeprezentował stronę w postępowaniu podatkowym.
Postanowieniem z [...]r. referendarz sądowy uwzględnił powyższy wniosek w całości.
Pismem nadanym 11 stycznia 2012 r. Krajowa Izba Doradców Podatkowych poinformowała Sąd o wyznaczeniu skarżącemu doradcy podatkowego wskazanego we wniosku o prawo pomocy.
W dniu 15 lutego 2012 r. pełnomocnik podatnika wniósł skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. We wniosku podał, że o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się 16 stycznia 2012 r. z pisma Krajowej Izby Doradców Podatkowych. Argumentował, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w sytuacji przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, skarga złożona przez tego pełnomocnika jest skutecznie złożona, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia otrzymania powiadomienia o jego wyznaczeniu do wykonywania prawa pomocy pełnomocnik wniesie skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie trzydziestodniowego terminu do jej złożenia. W ocenie pełnomocnika stan faktyczny sprawy uzasadniał brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej danej "p.p.s.a.") czynność procesowa dokonana po terminie jest bezskuteczna.
Strona, która nie dochowała terminu, jest uprawniona do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Warunkiem pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie tegoż wniosku jest spełnienie łącznie zarówno przesłanek formalnych, jakimi są: skierowanie wniosku do sądu, w którym czynność miała być dokonana, zachowanie siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia, wskazanie okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy oraz jednoczesne dokonanie czynności, której termin upłynął, jak i przesłanki materialnej - polegającej na uprawdopodobnieniu braku winy w niedochowaniu terminu (art. 87 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a.).
Dokonując wstępnej oceny wniosku, w aspekcie rygorów formalnych, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącego uchybia jednemu ze wskazanych wyżej warunków, a mianowicie został on złożony po upływie 7 dni od ustania przyczyny przekroczenia terminu do wniesienia skargi.
We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że w dniu 16 stycznia 2012 r. otrzymał pismo z Krajowej Izby Doradców Podatkowych, z którego dowiedział się o tym, iż został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu. Należy przyjąć, że w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminowi do złożenia skargi, a pełnomocnik miał realną możliwość realizowania uprawnień procesowych w zastępstwie skarżącego.
W myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Treść tego przepisu jest jednoznaczna – na złożenie wniosku o restytucję terminu wnioskodawca ma siedem dni począwszy od daty, kiedy przestała istnieć przyczyna przekroczenia terminu.
Jeżeli w rozpatrywanej sprawie powód, dla którego skarga nie została złożona w ustawowym terminie przestał istnieć w dniu 16 stycznia 2012 r., czyli w dacie dowiedzenia się przez doradcę podatkowego, iż został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu, to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zostać złożony w ciągu siedmiu dni, najpóźniej 23 stycznia 2012 r.
Pełnomocnik skarżącego złożył przedmiotowy wniosek wraz ze skargę dopiero 15 lutego 2012 r., a zatem z naruszeniem art. 87 § 1 p.p.s.a.
Złożenie wniosku po terminie dyskwalifikuje to pismo i uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie.
Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska autora wniosku, że w sytuacji przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, skarga złożona przez tego pełnomocnika jest skutecznie złożona, gdy w ciągu 30 dni od dnia otrzymania powiadomienia o jego wyznaczeniu złoży skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie trzydziestodniowego terminu do jej złożenia.
Zaprezentowany przez pełnomocnika pogląd pozostaje aktualny w odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Rzeczywiście w tym zakresie można mówić o ugruntowanej linii orzeczniczej (por. postanowienia: NSA z 7 lipca 2009 r. II FZ 228/09, LEX nr 552691 i z 14 września 2011 r. I OZ 666/11, LEX nr 964713, a także WSA w Warszawie z 22 października 2010 r. III SA/Wa 1364/09, LEX nr 785780). Warto też zaznaczyć, że w projekcie zmian do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi proponuje się dodanie w art. 177 ustawy § 3, zgodnie z którym termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla strony, której ustanowiono pełnomocnika z urzędu w wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przed upływem tego terminu biegnie od upływu terminu, o którym mowa w art. 253 § 2. Ten ostatni przepis ma zaś stanowić, że okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych wyznacza pełnomocnika niezwłocznie, nie później niż w terminie siedmiu dni, od dnia doręczenia postanowienia o przyznaniu prawa pomocy.
Powyższe zasady nie mają jednak zastosowania w odniesieniu do terminu wniesienia skargi w związku z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. W tym przypadku obowiązuje art. 53 p.p.s.a. Zgodnie z jego § 1, skarżący miał na wniesienie skargi trzydzieści dni od dnia doręczenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, niezależnie od tego czy wnosił o przyznanie prawa pomocy, czy nie. Jeżeli termin ten upłynął, mógł wnioskować o jego przywrócenie, ale nie w ciągu 30 dni od daty wyznaczenia pełnomocnika z urzędu, a w ciągu siedmiu dni, gdyż tylko taki termin przewidziany jest powoływanym już art. 87 § 1 p.p.s.a.
Podkreślić należy, że skarga do sądu administracyjnego nie jest tak wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia, jak skarga kasacyjna. Wystarczy by skarga spełniała podstawowe wymogi stawiane każdemu pismu procesowemu w postępowaniu sądowym (art. 46 i art. 47 p.p.s.a.) oraz warunki z art. 57 § 1 p.p.s.a., a mianowicie: wskazywała zaskarżoną decyzje, postanowienie, inny akt lub czynność; zawierała oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; określała naruszenie prawa lub interesu prawnego.
W toku postępowania przed sądem skarżący (jego pełnomocnik) może modyfikować i uzupełniać zarzuty skargi, a także podnosić nowe argumenty i zgłaszać nowe twierdzenia. W przypadku skargi kasacyjnej obowiązuje w tym zakresie dużo większy rygoryzm, gdyż po upływie terminu do jej wniesienia, dopuszczalne jest jedynie przytaczanie nowego uzasadnienia już sformułowanych podstaw kasacyjnych (art. 183 § 1 zd. 2 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu nie było przeszkód (w każdym bądź razie na ich istnienie nie wskazywał pełnomocnik skarżącego), by przedmiotowy wniosek wraz ze skargą został złożony w ciągu 7 dni od daty poinformowania doradcy podatkowego o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu. Ewentualne uzupełnienie skargi mogło zaś nastąpić w terminie późniejszym.
Z podanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 88 p.p.s.a., odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
P.Z-C.