Uzasadnienie
R. M. złożył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za lipiec 2006 roku. Do skargi załączono na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest rozwiedziony i płaci alimenty na rzecz żony i syna w kwocie 1200 zł. Uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę i umowy zlecenia w łącznej kwocie 2.316 zł. W 2008 roku poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 9.059,92 zł. Jednocześnie skarżący podkreślił, że nie posiada majątku, za wyjątkiem mieszkania spółdzielczego o pow. 53 m2 oraz zakupionego na kredyt samochodu marki Opel Astra II, rok produkcji 2006. Wskazał przy tym, że ponosi wydatki związane ze spłatą tego kredytu oraz kosztami utrzymania mieszkania i ubezpieczenia w łącznej kwocie 1.158 zł.
Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 6 maja 2009 roku zobowiązano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za dwa ostatnie lata kalendarzowe (bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych) oraz wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, a także udokumentowania wysokości bieżących dochodów, na które wskazuje skarżący we wniosku, obciążających go świadczeń alimentacyjnych oraz miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, a ponadto do złożenia deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe – w terminie 10 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Zakreślony w zarządzeniu termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął bezskutecznie.
Postanowieniem z dnia 21 września 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Ł. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od powyższego orzeczenia pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 19 października 2009 roku wniósł sprzeciw w uzasadnieniu wskazując, że skarżący utrzymuje się sam, ponosi wysokie koszty alimentów na rzecz małoletniego dziecka. Obecnie z powodu niżu demograficznego i kryzysu gospodarczego skarżący ma zmniejszony wymiar czasu pracy w szkołach, czego skutkiem jest niższe wynagrodzenie ze stosunku pracy i zlecenia w 2008 r. Z tych samych powodów miej dzieci korzysta z dodatkowych zajęć sportowych, przy niemalejących kosztach wynajmu obiektów sportowych.
Dodatkowo wyjaśnił, że w związku z orzeczeniem rozwodu i zasądzeniem wysokich alimentów skarżący przeszedł załamanie nerwowe i popadł w zaległości finansowe, z których jest mu ciężko wybrnąć, gdyż pozew o obniżenie alimentów możliwy jest najwcześniej po upływie roku od ich zasądzenia.
W konkluzji sprzeciwu skarżący podniósł, że łączny wpis we wszystkich jego sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. wynosi 2.000 zł, co stanowi wysoką kwotę w jego budżecie, niemniej jednak wpłacił on tytułem wpisów sądowych od skarg kwotę 800 zł i nie jest już w stanie uiścić pozostałych wpisów z uwagi na brak środków finansowych i dlatego wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałych sprawach.
Mając na uwadze, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Sąd na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., zarządzeniem z dnia 17 listopada 2009 r. zobowiązał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku przez nadesłanie dokumentów, do nadesłania których był wzywany zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 maja 2009 r., w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Zakreślony w zarządzeniu termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął bezskutecznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 cyt. ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o sytuacji majątkowej. Partycypacja w kosztach postępowania jest zatem obowiązkiem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym, zaś od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy.
Wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 200 zł.
W złożonym oświadczeniu R. M. wskazał, iż jest po rozwodzie i płaci alimenty na rzecz żony i syna w kwocie 1200 zł. Uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę i umowy zlecenia w łącznej kwocie 2.316 zł. W 2008 roku poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 9.059,92 zł. Jednocześnie skarżący podkreślił, że nie posiada majątku, za wyjątkiem mieszkania spółdzielczego o pow. 53 m2 oraz zakupionego na kredyt samochodu marki Opel Astra II, rok produkcji 2006. Wskazał przy tym, że ponosi wydatki związane ze spłatą tego kredytu oraz kosztami utrzymania mieszkania i ubezpieczenia w łącznej kwocie 1.158 zł.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., przekazane przez podatnika informacje dotyczące jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych są ze sobą sprzeczne. Z jednej bowiem strony wnioskodawca wskazuje na uzyskiwane dochody w łącznej kwocie 2.316 zł, z drugiej natomiast podaje, że miesięczne obciążenia finansowe (alimenty, spłata kredytu, koszty utrzymania mieszkania i ubezpieczenia) zamykają się kwotą 2.358 zł. W tej sytuacji, gdy kwota wydatków regularnie przekracza kwotę uzyskiwanych dochodów, przedstawione dane uznać należało za niewiarygodne.
W interesie strony skarżącej leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz, czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych.
W tym miejscu wskazać należy, że skarżący nie zastosował się do wezwania Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, opatrzonego rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Mając na uwadze przedstawioną przez R. M. sytuację majątkową i rodzinną Sąd nie znalazł przesłanek uzasadniających zwolnienie go od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie.
Na marginesie należy także wyjaśnić, iż okoliczności podniesione w treści sprzeciwu przez pełnomocnika strony skarżącej nie mogły zostać przez Sąd ocenione. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje bowiem Sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). W takiej sytuacji Sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 375/04, ONSAiWSA 2005/6/119).
Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 245 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało uznać, że R. M. nie wykazał w sposób obiektywny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi w wysokości 200 zł.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji.
M.D.