Uzasadnienie
M.Z. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Jednocześnie w piśmie z dnia 4 maja 2010 r. skarżąca sprecyzowała, że wnosi o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od wpisu sądowego.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała jedynie, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez dochodów. Nie pobiera też żadnych alimentów. Jej majątek stanowi mieszkanie o pow. 32,30 m2. Do wniosku skarżąca załączyła zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w Łodzi dotyczące odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla bezrobotnego.
Z uwagi jednak na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 12 maja 2010 roku zobowiązano skarżącą do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz określenia kwoty i źródła środków przeznaczanych na własne utrzymanie - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 7 czerwca 2010 roku wskazała, że nie jest ewentualnym posiadaczem rachunku bankowego, co w jej ocenie wynikało z wniosku załączonego do skargi. Stwierdziła przy tym, że "nie jest w stanie precyzyjnie określić kwoty środków przeznaczonych na własne utrzymanie, a źródło ich pozyskiwania należy do wartości nadrzędnych związanych z życiem prywatnym osoby fizycznej chronionych Konstytucją RP".
W konkluzji wskazała, że "z wniosku o prawo pomocy niemożność poniesienia kosztów wynika w mniemaniu skarżącej jednoznacznie. Trudno o bardziej przekonujący argument niż ten, że skarżąca jest zarejestrowana w jednostce budżetowej gminy PUP-2 jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku". Wniosła przy tym o niedyskryminowanie w prawie dostępu do sądu z przyczyn materialnych.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W sytuacji zaś gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, Referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma prawo żądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie Referendarz sądowy z tej możliwości skorzystał, wzywając skarżącą zarządzeniem z dnia 12 maja 2010 roku do złożenia w terminie 7 dni dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym: nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz określenia kwoty i źródła środków przeznaczanych na własne utrzymanie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 7 czerwca 2010 roku wyjaśniła jedynie, że nie jest ewentualnym posiadaczem rachunku bankowego, co w jej ocenie wynikało z wniosku załączonego do skargi. W kwestii zaś wykonania wezwania w pozostałym zakresie skarżąca stwierdziła, że "nie jest w stanie precyzyjnie określić kwoty środków przeznaczonych na własne utrzymanie, a źródło ich pozyskiwania należy do wartości nadrzędnych związanych z życiem prywatnym osoby fizycznej chronionych Konstytucją RP". Kwestia zatem kwoty i źródła środków przeznaczanych na własne utrzymanie - wobec braku wykonania zarządzenia Referendarza sądowego w tym zakresie usprawiedliwionego w ocenie skarżącej konstytucyjną ochroną wartości nadrzędnych związanych z życiem prywatnym osoby fizycznej - w ocenie Referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, nie została należycie przez skarżącą wyjaśniona.
Mając na uwadze powyższe Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe warunki przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Skarżąca została bowiem wezwana do złożenia konkretnych oświadczeń i informacji wskazanych w zarządzeniu Referendarza sądowego z dnia 12 maja 2010 roku, obrazujących jej aktualną sytuację majątkową, czego – zasłaniając się konstytucyjną ochroną wartości nadrzędnych związanych z życiem prywatnym osoby fizycznej - nie uczyniła w wyczerpujący sposób.
Podkreślić przy tym należy, że Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Sprawą wnioskodawcy jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowałoby Referendarza sądowego do uwzględnienie wniosku w żądanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 504).
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
(MSi)