Uzasadnienie
A. G. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia kwoty zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów.
We wniosku tym skarżąca podała, że jest osobą samotną. Nie posiada żadnego majątku i utrzymuje się z prac dorywczych, czerpiąc z nich dochód w wysokości 250 zł miesięcznie, a kwotę tę pochłaniają wydatki na własne utrzymanie.
Zarządzeniem z dnia 5 lutego 2010 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącej do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej, w tym wyjaśnienia kwestii pozostawania skarżącej we wspólnym gospodarstwie domowym z A. P. oraz wykazania jego majątku i dochodów (w przypadku pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym); wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której zamieszkuje; nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez nią rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz określenia kwoty wydatków przeznaczanych na własne utrzymanie - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma z dnia 17 lutego 2010 r. wyjaśnił jedynie, że skarżąca nie posiada rachunków i lokat bankowych. Koszty jej utrzymania pochłaniają całość dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych. Do pisma pełnomocnik załączył wyciąg z rachunku bankowego A. P..
Postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania skarżącej A. G. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni nie wykazała w wystarczającym stopniu, że spełnia ustawowe warunki przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd stwierdził, że skarżąca nie dołożyła wystarczających starań, aby zobrazować w sposób wyczerpujący swoją sytuację majątkową i rodzinną i poprzez to uniemożliwiła Sądowi pozytywnie rozpatrzenie wniosku.
W sprzeciwie z dnia 2 kwietnia 2010 r., złożonym przez pełnomocnika skarżącej, strona wyraziła pogląd, że przedstawione przez nią dokumentny pozwalają przyjąć, iż nie posiada ona możliwości uiszczenia wpisu, co uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w częściowym zakresie.
Zarządzeniem z 7 lipca 2010 r. strona została wezwana przez Sąd do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w szczególności do wyjaśnienia czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z A. P., do wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem którym skarżąca zamieszkuje oraz do określenia miesięcznej kwoty wydatków przeznaczanych na własne utrzymanie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej pismem z 28 lipca 2010 r. wyjaśnił ponownie, że skarżąca nie posiada żadnych rachunków i lokat bankowych oraz że koszty jej utrzymania pochłaniają całość uzyskiwanych przez nią dochodów z prac dorywczych. Dodatkowo pełnomocnik wnioskodawczyni wyjaśnił, że A. P. nie jest małżonkiem skarżącej, tylko pomaga jej w kosztach utrzymania zamieszkując razem z nią. W piśmie wskazane zostało również, że A. G. nie ma tytułu prawnego do nieruchomości.
Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił skarżącej A. G. zwolnienia od kosztów sądowych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona reprezentowana przez doradcę podatkowego wniosła o jego uchylenie i przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu pełnomocnik podkreślił, że wysokość kosztów postępowania w dwóch sprawach ustalono na ponad 2300 zł. Skarżąca nie posiada żadnych rachunków bankowych ani lokat, nie ma majątku ruchomego ani nieruchomości. Jest starszą osobą narodowości cygańskiej, niepiśmienną i niemającą stałego źródła dochodu. A. P. jest emerytem, a wyciąg z jego konta bankowego przesłano do WSA. Opiekuje się on skarżącą poprzez pomoc w kosztach utrzymania z uwagi na przynależność do narodowości cygańskiej, która opiekuje się starszymi we własnym gronie ze względu na brak dochodów osób niewykształconych i niekorzystających ze świadczeń państwowych. Skarżąca mieszka z A. P. na zasadzie grzecznościowej. W ocenie pełnomocnika relacje skarżącej z A. P. wyjaśniono w sposób pełny.
Postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając ww. zażalenie wskazał, że Sąd w oparciu o art. 255 P.p.s.a. obowiązany był wezwać do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o dane dotyczące A. P., które powinny znaleźć się w pkt 6 i 8 formularza PPF.
W następstwie orzeczenia Naczelnego Sadu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 24 listopada 2010 r. wezwano pełnomocnika reprezentującego A. G. do przedłożenia dokumentów źródłowych oraz informacji dotyczących sytuacji majątkowej A. P., w tym: odpis zeznania podatkowego za 2009 r., wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat z rachunków dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu 6 ostatnich miesięcy oraz wykazu nieruchomości, zgromadzonych środków pieniężnych, przedmiotów wartościowych powyżej 3.000 Euro.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 listopada 2010 r. pełnomocnik strony wskazał, że wedle uzyskanych od skarżącej informacji nie jest ona w stanie uzyskać innych informacji odnośnie statusu majątkowego A. P. niż te które zostały wskazane wcześniej. A. G. to starsza osoba narodowości cygańskiej, niepiśmienna i nie mająca stałego źródła dochodu. A. P. nie jest jej małżonkiem, tylko pomaga jej w kosztach utrzymania tj. mieszkania, wyżywienia itp. Wynika to z faktu przynależności do narodowości cygańskiej, która opiekuje się starszymi osobami we własnym gronie właśnie ze względu na brak dochodów osób niewykształconych i nie korzystających ze świadczeń państwowych. Kultura Romów jest odmienna od naszej i nie można przyjmować za małżonków osoby nie związane w sposób formalizowany przez prawo polskie.
Ponadto A. G. zamieszkuje z A. P. na zasadzie grzecznościowej i nie ma tytułu prawnego do nieruchomości. Nie można wskazywać, że pozostają oni we wspólnym gospodarstwie gdyż A. P. nie ma wobec jej żadnych zobowiązań. Pomaga on skarżącej w podstawowych kosztach utrzymania zapewniając mieszkanie i wyżywienie, nie zamierza jednak ponosić innych kosztów nie będąc do tego w jakikolwiek sposób zobowiązanym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję:
Zgodne z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W niniejszej sprawie skarżącą wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuję, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Wykazanie powyższych przesłanek powinno nastąpić przez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. W sytuacji jeżeli informacje przekazane przez wnioskodawcę są niewystarczające, jest on zobowiązany na podstawie art. 255 złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 7 lipca 2010 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do złożenia w terminie 14 dni dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej, w tym: wyjaśnienia kwestii pozostawania skarżącej we wspólnym gospodarstwie domowym z A. P., wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżąca zamieszkuje oraz do określenia miesięcznej kwoty wydatków przeznaczanych na własne utrzymanie.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma z dnia 28 lipca 2010 r. wyjaśnił, że skarżąca nie posiada rachunków i lokat bankowych. Koszty jej utrzymania pochłaniają całość dochodów uzyskiwanych z prac dorywczych, oraz że A. P. nie jest jej małżonkiem, wbrew wcześniejszym twierdzeniom (oświadczenie skarżącej – teczka I akt podatkowych karta 22), ale tylko pomaga jej w kosztach utrzymania tj. mieszkania i wyżywienia. Sytuację taką pełnomocnik wnioskodawczyni uzasadnił przynależnością A. G. do narodowości cygańskiej wskazując, że A. P. opiekuje się nią pozwalając jednocześnie zamieszkiwać jej razem z nim.
Dodatkowo zarządzeniem z dnia 24 listopada 2010 r. wezwano pełnomocnika reprezentującego A. G. do przedłożenia dokumentów źródłowych oraz informacji dotyczących sytuacji majątkowej A. P., w tym: odpisu zeznania podatkowego za 2009 r., wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat z rachunków dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu 6 ostatnich miesięcy oraz wykazu nieruchomości, zgromadzonych środków pieniężnych, przedmiotów wartościowych powyżej 3.000 Euro.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 25 listopada 2010 r. pełnomocnik strony wskazał, że wedle uzyskanych od skarżącej informacji nie jest ona w stanie uzyskać innych informacji odnośnie statusu majątkowego A. P. niż te które zostały wskazane wcześniej. Dodatkowo wyjaśniając, że A. G. to starsza osoba narodowości cygańskiej, niepiśmienna i nie mająca stałego źródła dochodu, a A. P. nie jest jej małżonkiem, tylko pomaga jej w kosztach utrzymania tj. mieszkania, wyżywienia itp. Wynika to z faktu przynależności do narodowości cygańskiej, która opiekuje się starszymi osobami we własnym gronie właśnie ze względu na brak dochodów osób niewykształconych i nie korzystających ze świadczeń państwowych.
Ponadto A. G. zamieszkuje z A. P. na zasadzie grzecznościowej i nie ma tytułu prawnego do nieruchomości. Nie można wskazywać, że pozostają oni we wspólnym gospodarstwie, gdyż A. P. nie ma wobec jej żadnych zobowiązań. Pomaga on skarżącej jedynie w podstawowych kosztach utrzymania zapewniając mieszkanie i wyżywienie i nie zamierza ponosić innych kosztów nie będąc do tego w jakikolwiek sposób zobowiązanym.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd stwierdził, że wprawdzie skarżąca nie przedłożyła wszystkich dokumentów żądanych w wezwaniu Sądu, jednak jej trudna sytuacja finansowa opisana przez pełnomocnika w pismach kierowanych do Sądu, wykazuje, że spełnia ona ustawowe warunki do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż nie jest ona w stanie ponieść ich bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Ponadto skarżąca wyjaśniła w sposób wystarczający, że nie może uzyskać żądanych danych dotyczących sytuacji majątkowej A. P., gdyż nie pozostaje z nim w takich stosunkach, które umożliwiłby jej żądanie ich udostępnienia.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji.
P. Z.-C.