Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Z. K. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na działanie organu podatkowego w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości ok. 2.000 zł, jest właścicielem mieszkania o powierzchni 38m2, w którym zamieszkuje, posiada także oszczędności w wysokości o. 7.600 zł, w ocenie sądu może zatem swobodnie przeznaczyć część swoich dochodów na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania.
Postanowieniem z dnia 3 września 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Z. K. na postanowienie z dnia 2 lipca 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy argumentując, że skarżący nie wykazał, że jest osobą ubogą. Za takie bowiem uznaje się bezrobotnych bez prawa do zasiłku, osoby pozbawione majątku i źródeł dochodu. Tymczasem skarżący ma stały dochód w postaci emerytury oraz oszczędności i w żaden sposób nie wykazał, aby wydatki koniecznego utrzymania uniemożliwiały mu poniesienie kosztów postępowania.
W dniu 3 stycznia 2014 roku do sądu wpłynął ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżący ponownie wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości ok. 1.542 zł. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 38m2, w którym zamieszkuje W tym wniosku podatnik nie zadeklarował posiadania jakichkolwiek oszczędności, wskazał tylko, że pozostaje w separacji z żoną podkreślił także, że zablokowano mu konto bankowe i urząd skarbowy zabrał mu kwotę rzędu 5.600 zł. Zarządzeniem z 16 grudnia 2013 roku wnioskodawca został wezwany do uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2012 rok, udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów z tytułu emerytury, nadesłanie wyroku sądowego orzekającego separację skarżącego i jego żony, nadesłanie ostatniego rachunku zysków i strat z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego lub dokumentów potwierdzających fakt jej likwidacji; nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i ewentualnych lokat bankowych za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych gospodarstwa domowego skarżącego, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów oświadczył jedynie, że nie jest wstanie przesłać zeznania podatkowego za 2012 rok, ani udokumentować dochodów miesięcznych z tytułu emerytury, z której co miesiąc jest zabierana inna kwota, od lipca 2013 roku z emerytury zabrano mu 6.000 zł. odnośnie posiadanych oszczędności wnioskodawca potwierdził jedynie, że w ostatnich miesiącach dwa razy dokonywał ich wypłaty w kwotach 1.000 i 1.200 zł. Miesięczne koszty utrzymania oszacowana przez wnioskodawcę zamykają się kwotą ok. 827 zł (około 538 zł czynsz, 87 zł prąd, 47zł gaz, telefon stacjonarni i komórkowy 100 zł, abonament RTV i telewizja kablowa 60 zł). dodatkowo wnioskodawca wskazał, że bardzo duże kwoty wydaje na leki i leczenie nawet 500 zł miesięcznie. Odnośnie dochodów z działalności gospodarczej oświadczył, że obecnie prawie ich nie uzyskuje nadesłał PIT-28 za 2012 rok, w którym przychód podatnika z działalności gospodarczej prowadzonej na własne nazwisko określony został na poziomie 23.538 zł. Z oświadczeń wnioskodawcy wynika także, że z żoną pozostaje w separacji faktycznej.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie jest zasadny.
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Odmawiając wnioskodawcy przyznania prawa pomocy WSA podkreślił, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie kosztów postępowania. Ocenę te podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08).
W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata wnioskodawca jako nową okoliczność wskazał na zajęcie rachunku bankowego oraz emerytury, jednak pomimo wystosowanego do niego wezwania okoliczności tych w żaden sposób nie udokumentował. Nie przedstawił także zeznania podatkowego za rok 2012 obrazującego poziom jego dotychczasowych dochodów, w celu ustalenia czy jego stopa życiowa uległa radykalnemu obniżeniu. Poza deklaracją wnioskodawcy, iż praktycznie nie uzyskuje dochodów z zarejestrowanej działalności gospodarczej brak jest jakichkolwiek dokumentów okoliczność tę potwierdzających nadesłane zaś zeznanie podatkowe PIT-28 za 2012 roku wskazuje, że przychody z niej stanowiły istotne dodatkowe źródło utrzymania wnioskodawcy.
Skarżący jedynie zadeklarował wysokość stałych obciążeń swojego gospodarstwa domowego, która jednak w kontekście braku wiedzy dotyczącej posiadanych na utrzymanie miesięcznie środków nie pozwala na ocenę jego możliwości płatniczych w kontekście spełniania przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości jest ona obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe.
Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków w żaden sposób nie udokumentował kwoty bieżących dochodów z tytułu emerytury ani z działalności gospodarczej, nie nadesłał żadnych dokumentów obrazujących wielkość zajęć komorniczych, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy ani także rachunków bankowych umożliwiających ustalenie wysokości tych wartości. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów procesu z jakichkolwiek źródeł.
Podstawą przyznania prawa pomocy nie mogą być jedynie słowne deklaracje wnioskodawcy w szczególności wobec uzasadnionych wątpliwości dotyczących ich prawdziwości. W obecnym wniosku o prawo pomocy skarżący nie zadeklarował już posiadania żadnych oszczędności, zaś w złożonych na wezwanie referendarza sądowego wyjaśnieniach wskazał, że wypłaca z lokat kwoty rzędu 1.000- 1.200 zł nie wskazując jednak stanu swoich oszczędności. Powyższe czyni niewiarygodnym oświadczenie wnioskodawcy o braku jakichkolwiek środków umożliwiających mu poniesienie kosztów pełnomocnika z wyboru.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
AK.