Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 451/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi A z siedzibą w Ł. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., a także postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. Wyrokiem tym zasądzono również od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej spółki kwotę 960 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, rozpoznając wniosek spółki o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości i prowadząc w tym zakresie postępowanie, organ dopuścił się naruszenia art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, nakazującego wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. W przedmiocie kosztów postępowania sąd pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.". Zasądzając część należnych spółce kosztów postępowania, sąd pierwszej instancji uznał, że wprawdzie zasadne było wniesienie skargi, jednak uchylenie zaskarżonej decyzji nie może prowadzić do uwzględnienia zasadniczego żądania skarżącej – tj. zwrotu nadpłaty.
Od powyższego orzeczenia w zakresie zwrotu kosztów postępowania spółka wniosła skargę kasacyjną, żądając mi.in zmiany zaskarżonego postanowienia i przyznania kosztów postępowania w pełnej wysokości zgodnie z art. 200 P.p.s.a. Zdaniem strony rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji narusza art. 200 w zw. z art. 206 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w sprawie mimo uwzględnienia skargi w całości, występuje okoliczność uzasadniająca zastosowanie instytucji miarkowania kosztów postępowania zwracanych stronie przez organ podatkowy, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 200 P.p.s.a., a także poprzez brak uzasadnienia wysokości kwoty zasądzonego zwrotu części kosztów.
Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny (II FSK 3333/15) oddalił skargę kasacyjną SKO w Ł. i uchylił orzeczenie o kosztach postępowania sądowego zawarte w wyroku z dnia 29 lipca 2015 r. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
W uzasadnieniu NSA stwierdził, że stosując art. 206 P.p.s.a. sąd pierwszej instancji zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie sądu pierwszej instancji w zakresie zastosowania w niniejszej sprawie art. 206 P.p.s.a. jest zbyt lakoniczne. Ogranicza się bowiem do jednego zdania i w żaden sposób nie wyjaśnia jak obliczono zasądzoną kwotę. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił również dlaczego aż w takim zakresie ograniczył spółce zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota nie obejmuje nawet całości wpisu od skargi, a przecież strona poniosła ponadto koszty zastępstwa procesowego. W takiej sytuacji szczególnie dokładnie wyjaśnić należy stronie skarżącej metodę i powody aż tak znacznego obniżenia kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd kasacyjny nakazał aby ponownie rozpoznając kwestię zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sąd pierwszej instancji wyjaśnił szczegółowo sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi, a także rozważył, czy w stanie faktycznym sprawy zasądzenie kwoty nie obejmującej całości wpisu realizuje konstytucyjne zasady praworządności i sprawiedliwości społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jak wynika przy tym z ogólnej reguły z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
Ustawodawca precyzuje zarazem w art. 205 § 1 P.p.s.a., że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Z art. 205 § 2 P.p.s.a. wynika natomiast, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Na podstawie art. 211 P.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Z kolei w świetle art. 212 § 1 P.p.s.a. przez opłaty sądowe rozumie się wpis oraz opłaty kancelaryjne.
W omawianej sprawie z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia (47.974,75 zł) wpis stosunkowy został określony zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.), na kwotę 1.440 zł. W trakcie postępowania przed WSA w Łodzi skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego. W związku z uwzględnieniem skargi, fachowy pełnomocnik powinien więc uzyskać wynagrodzenie, którego stawka minimalna w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wynosi 2.400 zł, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.). Poza tym w myśl art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 783 ze zm.), opłacie skarbowej w wysokości 17 zł podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, jego odpisu, wypisu lub kopii w postępowaniu sądowym. W związku ze złożeniem pełnomocnictwa przez radcę prawnego reprezentującego skarżącą, do kosztów postępowania należałoby zaliczyć wspomnianą opłatę. W niniejszej sprawie jednak opłata skarbowa od pełnomocnictwa nie została uiszczona.
Tym samym w świetle ogólnej reguły z art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z § 6 pkt 5 powołanego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Sąd zobowiązany był do zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej kwoty 3.840 zł (1440 zł tytułem wpisu i 2400 zł tytułem wynagrodzenia dla radcy prawnego). Kontrowersje jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej obecnie sprawy, dotyczyły natomiast uzasadnienia miarkowania zwrotu wymienionych kosztów.
Zgodnie z art. 206 P.p.s.a., w razie częściowego uwzględnienia skargi sąd może w uzasadnionych przypadkach zasądzić na rzecz skarżącego od organu tylko część kosztów, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Trzeba przy tym zaznaczyć, że powyższy przepis stanowi wyjątek od art. 200 P.p.s.a. i wyrażonej tam zasady pełnego zwrotu kosztów postępowania w razie uwzględnienia skargi.
Z art. 206 P.p.s.a wynika, że przesłanką miarkowania kosztów jest częściowe uwzględnienie skargi. W końcowej części tego przepisu wymieniono w sposób wyłącznie przykładowy jedną z okoliczności, której wystąpienie uprawnia sąd do miarkowania kosztów. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, przesłanka częściowego uwzględnienia skargi jest spełniona także w przypadku, gdy sąd uzna skargę za zasadną (zaskarżony akt za wadliwy w stopniu uzasadniającym usunięcie go z obrotu prawnego), choć z całkowicie innych przyczyn niż podniesione w skardze – jak było w omawianej sprawie. Przedmiotowa skarga bowiem jedynie dała asumpt do kontroli zgodności z prawem kwestionowanego rozstrzygnięcia. Natomiast treść analizowanego środka zaskarżenia oraz postawione zarzuty okazały się całkowicie chybione. Zamiarem strony było bowiem uzyskanie możliwości odzyskania kwoty, jaką nienależnie wpłaciła jako należność za podatek od nieruchomości. Tymczasem z treści uzasadnienia wyroku z dnia 29 lipca 2015 r. wynika, że spółka nie była w ogóle uprawniona do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o zwrot nadpłaty, zaś organ powinien był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w trybie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.
W wyroku z dnia 29 lipca 2015 r. WSA w Łodzi zasądził od organu drugiej instancji na rzecz skarżącej kwotę 960 zł, stanowiącej czwartą częścią kosztów sądowych, które byłyby należne w niniejszej sprawie, nie uwzględniając opłaty skarbowej (17 zł), która nie została uiszczona.
Jednakże w wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r. (II FSK 3333/15), NSA wyraził pogląd, że sąd pierwszej instancji, który zasądza na rzecz spółki kwotę nie obejmującą całości uiszczonego wpisu, w sytuacji gdy stronie skarżącej – stosownie do art. 200 P.p.s.a. – należy się zwrot kwoty wpisu od skargi, kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa - narusza zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP.
Uwzględniając ten pogląd, mając jednocześnie na względzie całkowitą nietrafność zarzutów skargi – o czym już była mowa powyżej, Sąd zasądził na rzecz skarżącej kwotę wpisu w wysokości 1.440 zł
W tej sytuacji na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w zw. z art. 206 P.p.s.a. i art. 16 § 2 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
E.B.