Uzasadnienie
J. S. i A. S., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od powyższej skargi w kwocie 2.000 zł pełnomocnik skarżących pismem z dnia 9 czerwca 2016 roku wniósł o przyznanie skarżącym prawa pomocy, załączając złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wraz z dokumentami źródłowymi.
W związku z powyższym wnioskiem zobowiązano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podpisanie formularza urzędowego (PPF) przez skarżącą A. S. - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązano pełnomocnika skarżących do złożenia przez skarżących dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących ich sytuacji majątkowej, w tym do: przedstawienia wyciągów z posiadanych przez skarżącego i skarżącą rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich dwóch miesięcy, podania kwoty dochodu osiąganego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – zgodnie z rubryką nr 10 urzędowego formularza PPF, przedstawienia decyzji właściwego urzędu pracy potwierdzającej status skarżącej – jako osoby bezrobotnej, wskazania pochodzenia źródła środków przeznaczanych na pokrycie wydatków w wysokości 10.000 zł tytułem rat leasingowych oraz pozostałych wydatków rodziny, złożenia odpisu zeznania podatkowego skarżącego i skarżącej za 2015 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżących w drodze pisma z dnia 11 lipca 2016 roku przedstawił dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące ich sytuacji majątkowej oraz formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy podpisany przez skarżącą A. S..
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje:
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.".
Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy).
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedstawionych dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżący są małżeństwem i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z 17-letnim synem B., 10-letnim synem K. oraz 2-letnim synem F.. Ich majątek stanowią dwa samochody marki Peugeot 307 (rocznik 2007) i marki BMW (rocznik 1997). W chwili obecnej, jak oświadczyli skarżący, jedyne źródło utrzymania rodziny stanowi dochód J. S. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości rzędu 4.000-8.000 zł netto miesięcznie. Skarżąca, jak wskazała, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu, aczkolwiek z nadesłanego zaświadczenia wynika, że status ten posiadała jedynie w okresie od 11 sierpnia 2003 r. do 9 kwietnia 2008 roku. Wydatki rodziny zamykają się przy tym kwotą 17.270 zł. Ponadto skarżący posiada zadłużenie z tytułu podatku VAT za miesiące maj, lipiec-grudzień 2010 roku w kwocie 17.600 zł. Przeciwko niemu toczą się postępowania egzekucyjne dotyczące zaległości w podatku VAT za okres: sierpień, wrzesień i listopad 2014 oraz styczeń-sierpień 2015 roku na łączną kwotę ok. 36.000 zł. Wystawione są wobec niego także tytuły wykonawcze obejmujące zaległości wobec ZUS na łączną kwotę ok. 11.000 zł oraz posiada on zadłużenie w PIT za 2010 rok w wysokości 209.448 zł. W 2015 roku skarżący osiągnął według zeznania PIT-36 dochód w kwocie 14.029,42 zł, skarżąca zaś nie osiągnęła żadnego dochodu. Jednocześnie analiza załączonych wyciągów bankowych dowodzi, że na rachunku bankowych skarżącej w okresie występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy miały miejsce wpłaty w znaczących kwotach, tj. 8.000 zł (przelew uznaniowy w dniu 7 czerwca 2016 roku), wpłaty gotówkowe w kwotach: 600 zł i 1.000 zł (odpowiednio w dniach: 9 i 10 czerwca 2016 roku). Wpływy na konto skarżącej następowały także w miesiącu maju 2016 roku w wysokości: 8.000 zł (skarżąca zamazała adnotację zawierającą opis tej operacji mającej miejsce w dniu 6 maja 2016 roku), 1.000 zł i 7.700 zł (wpłaty własne skarżącej i skarżącego w dniu 13 maja 2016 roku), 12.700 zł (operacja w dniu 23 maja 2016 roku – opis zamazany), 9.000 zł (operacja w dniu 25 maja 2016 rok – opis zamazany). Powyższe operacje bankowe dokumentują obrót przez skarżących znaczącymi kwotami, które kilkakrotnie przekraczają wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie i co więcej, mają one miejsce w okresie występowania przez skarżących ze skargą, a następnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Dowodzą tym samym, że na etapie występowania z wnioskiem o prawo pomocy skarżący posiadali znaczące środki finansowe, które pozwalały im na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Uwagę zwraca przy tym źródło pochodzenia tych środków, stanowią je wpłaty, w tym znaczące wpłaty samej skarżącej, która jak podała, jest osobą bezrobotną i nie osiąga żadnego dochodu. Ponadto, mimo wezwania, skarżący nie nadesłał wyciągów z posiadanego rachunku bankowego, nie wyjaśnił także przyczyny braku wykonania zarządzenia referendarza sądowego w tym zakresie.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania im prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazali bowiem, iż znajdują się w wyjątkowej sytuacji majątkowej warunkującej przyznanie im prawa pomocy w żądanym zakresie, a tym samym uzasadniającej przerzucenie kosztów postępowania z ich skargi na ogół społeczeństwa. Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ta sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła, dokonywane wpłaty na rachunku bankowym należącym do skarżącej dowodzą, że w okresie występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący wykazywali istotne zdolności płatnicze pozwalające na uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Ake.