Uzasadnienie
I SA/Łd 462/10
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy własną decyzję Ł. z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] r. nr [...] ustalającej podatek od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 8 grudnia 2009 r. wpłynął wniosek K. W. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G.z dnia [...] r. nr [...], ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 5.535 zł z tytułu nabycia spadku po zmarłej Z.K..
Uzasadniając swoje żądanie strona podała, że postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, ale nie została wydana decyzja, zaś na podstawie decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Poza tym decyzja objęta wnioskiem rażąco narusza prawo m.in. dlatego, że organ ustalił w niej podatek od spadków i darowizn, którego polskie prawo nie zna, ponieważ jest albo podatek od spadku, albo podatek od darowizny.
Uzasadniając zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej podatek od spadków i darowizn, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że żądanie objęte wnioskiem zostało już rozstrzygnięte decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji wymiarowej.
W rozstrzygnięciu tym Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G, uznając że decyzja ta nie jest obarczona żadną z wad określonych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, skutkujących nieważnością decyzji ostatecznej.
Nie jest zatem dopuszczalne wydanie kolejnej decyzji w trybie stwierdzenia nieważności, dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzja ostateczną, bowiem drugie z takich orzeczeń byłoby obarczone wadą, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Stąd w rozpoznawanej sprawie dokonano oceny jedynie o charakterze formalnym.
Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił również, że przedmiotem decyzji z dnia 17 grudnia 2009 r., którą utrzymał w mocy w tym postępowaniu, była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej, a nie jak podaje strona - odmowy stwierdzenia nieważności jej decyzji.
Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez pełnomocniczkę K. W. (matkę), która wniosła o uchylenie decyzji.
W uzasadnieniu pełnomocniczka wskazała, że zapoznając się z aktami sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej, znalazła dowód, że wcześniejsza decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr FW437[...] została wysłana na nieaktualny adres, a więc nie została prawidłowo doręczona. W tej sytuacji strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji wraz z odwołaniem. Jednak postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na oba postanowienia strona złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł..
Pełnomocniczka wyjaśniła, że składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika nie wskazała podstawy prawnej, nie wskazał jej również Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu z dnia [...] r. wszczynającym postępowanie w sprawie, chociaż powinien był wskazać skoro wszczął postępowanie. Zdaniem strony skarżącej dla ustalenia podstawy prawnej organ powinien był co najmniej wezwać ją do sprecyzowania wniosku. A skoro tego nie uczynił - teraz nie może twierdzić, że jego decyzja z dnia [...] r. rozstrzygnęła sprawę stwierdzenia nieważności już wcześniej, skoro nie wiadomo jakiej podstawy faktycznej i prawnej stwierdzenia nieważności dotyczył wniosek strony, jaki był zakres poprzedniej sprawy i czy był tożsamy ze sprawą obecną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W myśl art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności:
- 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub
- 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może być wszczęte w razie zaistnienia negatywnych przesłanek. W takim wypadku organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. Art. 249 Ordynacji podatkowej jedynie przykładowo wymienia dwie przesłanki negatywne, które uniemożliwiają wszczęcie postępowania. Przesłanek takich jest jednak więcej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2008 r. III SA/Wa 2227/07, LEX nr 468677).
Postępowanie trybu nadzwyczajnego wymaga do jego wszczęcia wykonania tych samych czynności procesowych co wszczęcie postępowania w trybie zwykłym. Mają tu zatem odpowiednie zastosowanie przepisy art. 165-171 Rozdziału 8. Ordynacji podatkowej, dotyczące wszczęcia postępowania (por. podobnie J. Borkowski [w:] Ordynacja podatkowa Komentarz 2010, "UNIMEX", s. 1036-1037).
Zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Druga podstawa do odmowy wszczęcia postępowania (obok wniesienia żądania przez osobę niebędącą stroną) została określona w sposób szeroki i występuje wówczas, gdy "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".
W literaturze wskazuje się, że przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć:
- 1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego,
- 2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz
- 3) przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna).
Pogląd taki prezentuje m. in. B. Adamiak [w:] Ordynacja podatkowa Komentarz 2010, "UNIMEX", s. 741-742.
W aktach sprawy znajduje się decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...], odmawiająca stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji wymiarowej (k. 8). Z treści tej decyzji (s.
2) jednoznacznie wynika, że organ przeanalizował w niej decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G.z dnia [...] r. pod kątem rażącego naruszenia prawa, którego nie stwierdził. Nie jest istotne przy tym, czy strona wskazywała taką podstawę we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej, gdyż przedmiotem rozpoznawanej spawy nie jest ocena legalności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Istotny jest wyłącznie fakt istnienia tej decyzji w dniu wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie oraz w dniu utrzymania w mocy tej ostatniej.
Z treści wniosku pełnomocniczki z dnia 4 grudnia 2009 r. (k. 11 akt podatkowych) wynika jednoznacznie, że strona domaga się stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej z powodu rażącego naruszenia prawa. Organ trafnie uznał zatem, że skoro decyzja w tym przedmiocie została już wydana, to okoliczność taka stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wymiarowej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.
Sz.Ch.