Uzasadnienie
W dniu 18 kwietnia 2010 roku A. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług Spółce Jawnej "O." w upadłości i orzekającej o jego solidarnej odpowiedzialności jako wspólnika za zaległości podatkowe spółki w tym podatku. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że A. Ś. wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest emerytura żony w wysokości 1.500 zł brutto oraz wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 5000 zł brutto, której jednak od 2007 roku w połowie podlega zajęciu komorniczemu. Nadto z nadesłanych deklaracji podatkowych wynika, iż skarżący prowadzi także działalność gospodarczą na własny rachunek w postaci Zakładu Robót Instalacyjno-Inżynieryjnych, która w ostatnich dwóch latach przynosiła straty, oraz posiada także 60% udziałów w znajdującej się w upadłości spółce jawnej "O.", która także w ostatnich 2 latach podatkowych generowała straty.
Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. W raz z żoną zamieszkuje w wynajętym domu, ponosząc z tego tytułu koszty czynszu w wysokości około 416 zł miesięcznie, nadto 93 zł miesięcznie wynosi opłata za wodę, a około 160 zł pochłaniają koszty energii elektrycznej, w sezonie grzewczym skarżący ponosi dodatkowo wysokie opłaty za gaz na poziomie 800 zł miesięcznie.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zaś stosownie do art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy A. Ś. wskazał, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą około 2.800 zł netto, prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza obecnie przynosi straty. Skarżący nie posiada żadnego majątku. W raz z żoną zamieszkuje w wynajętym domu, ponosząc z tego tytułu koszty czynszu w wysokości około 416 zł miesięcznie, nadto 93 zł miesięcznie wynosi opłata za wodę, a około 160 zł pochłaniają koszty energii elektrycznej, w sezonie grzewczym skarżący ponosi dodatkowo wysokie opłaty za gaz na poziomie 800 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu w sprawie niniejszej tj 500 zł oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi w sprawie niniejszej.
Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wysokość dochodów w rodzinie skarżącego w zestawieniu z wykazanymi kosztami utrzymania pozwala przyjąć, iż jest on wstanie ponieść częściowe koszty wpisu od skargi w wysokości 250 zł. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja materialna skarżącego może ulec zmianom, obecnie niedochodowa działalność gospodarcza, nie przekreśla prawdopodobieństwa przynoszenia dochodu w przyszłości i nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącego.
Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie, w szczególności w sytuacji oczywistej zmiany sytuacji materialnej strony.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.