Uzasadnienie
D. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od powyższej skargi w kwocie 602 zł skarżący wystąpił ze złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają żona E. i matka Z. Żoną osiąga dochód z tytułu pracy na kontrakcie w wysokości 5.000 zł, matka zaś pobiera rentę rodzinną w wysokości 3.000 zł. On natomiast jest osobą bezrobotną od dnia 27 lutego 2015 roku i nie osiąga żadnego dochodu. Ciąży na nim obowiązek spłaty pożyczek bankowych oraz należności komorniczych w łącznej wysokości 9.000 zł (miesięczna spłata). Posiadane mieszkanie o pow. 63, 41 m2 jest obciążone hipoteką na łączną sumę 72.000 zł.
Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2015 roku wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego, jego żonę i matkę lokat oraz rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, określenie kwoty wydatków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne, przedstawienie decyzji potwierdzającej status skarżącego jako osoby bezrobotnej oraz nadesłanie odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2014 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w dniu 12 czerwca 2015 roku przedstawił dodatkowe dokumenty źródłowe dotyczące jego sytuacji majątkowej i rodzinnej.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.
W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8).
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną E. i matką Z. Żoną osiąga dochód z tytułu pracy na kontrakcie w wysokości 5.000 zł, matka zaś pobiera rentę rodzinną w wysokości 3.000 zł. Skarżący natomiast jest bezrobotny, zarejestrowany w urzędzie pracy od dnia 27 lutego 2015 roku i nie osiąga żadnego dochodu. Ciąży na nim obowiązek spłaty pożyczek bankowych oraz należności komorniczych w łącznej wysokości 9.000 zł (miesięczna spłata). Posiadane mieszkanie o pow. 63, 41 m2 jest obciążone hipoteką na łączną sumę 72.000 zł. Miesięczne wydatki przeznaczane na utrzymanie rodziny wynoszą 1.508,71 zł. Przy czym skarżący, jak podaje, prowadzi osobną "gospodarkę finansową" z żoną. Żona pokrywa wydatki za czynsz, swój telefon i swoje utrzymanie, a on z renty matki pokrywa pozostałe wydatki eksploatacyjne oraz na utrzymanie własne i utrzymanie matki. Z uwagi na egzekucję potrąceniu z renty matki comiesięcznie podlega kwota 751,59 zł.
Ponadto z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący w 2014 roku nie osiągnął żadnego dochodu, a jego żona uzyskała dochód w kwocie 54.370,92 zł. Z kolei analiza nadesłanych wyciągów bankowych z rachunku matki skarżącego wskazuje, że obecne saldo tego rachunku (na dzień 12 czerwca 2015 r.) opiewa na kwotę -494,87 zł, wartości ujemne wykazywało także w okresie występowania przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (29 maja 2015 r.). Uwagę zwraca przy tym jednak fakt, że skarżący nie nadesłał wyciągów z rachunku bankowego jego żony ani też nie przedstawił w tej kwestii żadnych wyjaśnień.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym zwłaszcza fakt, iż wydatki skarżącego są pokrywane z renty matki oraz kwotę zadłużenia spłacanego ratalnie także z renty matki skarżącego, referendarz sądowy uznał, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego w celu zachowania prawa skarżącego do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi.
Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącego świadczy wprawdzie o występującym obecnie braku zdolności płatniczych związanym z posiadanym statusem osoby bezrobotnej i utrzymywaniem się z renty matki. Jednakże sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej nie wyklucza, iż sytuacja majątkowa skarżącego ulegnie poprawie z chwilą znalezienia zatrudnienia. Okoliczność ta nie pozwala zatem na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącego.
Ponadto nie bez znaczenia dla takiej oceny sytuacji majątkowej skarżącego pozostaje fakt, iż skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił kwestii posiadania rachunków bankowych przez jego żonę, nie przekonują w tym względzie także oświadczenia o prowadzeniu "osobnej gospodarki finansowej" z żoną.
Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
ak