Uzasadnienie
W dniu 22 kwietnia 2015 roku R. L. wstąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą mu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok oraz stratę z prowadzonej działalności gospodarczej za 2008 rok.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł podatnik złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie bowiem nie jest zdolny do ich poniesienia. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że źródłem utrzymania skarżącego jest jego emerytura w wysokości 1.699 zł, z której jednak ze względu na zajęcie komornicze wnioskodawcy do wypłaty przypada kwota 993 zł netto. Wnioskodawca wskazał, że pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego jednak zamieszkuje w należącym do niej domu i mimo wezwania nie wykazał aby w jakikolwiek sposób partycypowała w kosztach jego utrzymania. Żona skarżącego jest ponadto właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 8.37 ha.
Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, natomiast dodatkowe źródło jego utrzymania stanowi działalność gospodarcza, która w roku ubiegłym przyniosła jednak stratę na poziomie 67.846 zł. Mimo wezwania wnioskodawca nie udzielił informacji dotyczących bieżących wyników z prowadzonej działalności gospodarczej, z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że nie uległa ona zawieszeniu ani likwidacji.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że R. L. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego emerytura w wysokości 993 zł netto. Wnioskodawca prowadzi także działalność gospodarczą, która w ubiegłym roku przyniosła stratę na poziomie 67.846 zł. Mimo wezwania nie udzielił informacji dotyczących bieżących wyników z prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący zamieszkuje w domu należącym do jego żony, z która pozostaje w ustroju rozdzielności małżeńskiej, nie ponosząc z tego tytułu opłat, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (1.500 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za niezasadny.
Partycypacja w kosztach postępowania jest bowiem obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla siebie, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wysokość posiadanej na utrzymanie emerytury w zestawieniu z niezbędnymi kosztami jego utrzymania, do których zaliczyć należy jedynie wyżywienie, bowiem skarżący nie wykazał aby partycypowała w kosztach utrzymania domu, pozwala na przyjęcie, że jest ona w stanie wygospodarować kwotę 200 zł stanowiącą ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że wnioskodawca poza emeryturą, która stanowi skromne choć stałe źródło utrzymania posiada dodatkowe źródło dochodów w postaci działalności gospodarczej. Okoliczność jej nierentowności w ubiegłym roku nie przekreśla prawdopodobieństwa przynoszenia dochodu w przyszłości, które mogą stanowić dodatkowe źródło pokrycia ewentualnych dalszych kosztów postępowania, których wysokość będzie już niższa.
Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie, w szczególności w sytuacji oczywistej zmiany sytuacji materialnej strony.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.