Uzasadnienie
Postanowieniem z 26 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił H. G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]roku określającą skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości ok. 717 zł, oraz dochód z najmu mieszkania w wysokości 600 zł miesięcznie. W formularzy PPF wnioskodawczyni nie wskazała żadnych składników majątkowych z wyjątkiem będącej jej własnością kawalerki położonej w S. przy ul. A, tym czasem z akt sprawy wynika, że w latach poprzedzających wniesienie skargi dokonywała ona aktywnie obrotu nieruchomościami, przy czym ostatnia sprzedaż z dnia 2 marca 2012 roku nieruchomości położonej w gminie C. za kwotę 25.000 zł nastąpiła już w trakcie toczącego się postępowania podatkowego.
Wnioskodawczyni nie udzieliła mimo wezwanie wyjaśnień dotyczących stanu aktualnie posiadanego przez nią majątku nieruchomego, jak również zataiła fakt pozostawania właścicielką mieszkanie o powierzchni 30–40 m2 znajdującego się w S. przy ul. B 9/5, które w dniu 1 września 2012 r. wynajęła M. B. na okres do dnia 31 sierpnia 2013 r. z możliwością przedłużenia. Postawa skarżącej w ocenie sądu skutkuje brakiem możliwości wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zasadnym czyni stanowisko o niewykazaniu przez wnioskodawczynię, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania.
Postanowieniem z 4 grudnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie H. G. na postanowienie z dnia 26 września 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy argumentując, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimikolwiek stałym miesięcznym dochodem (w przypadku skarżącej H. G. jest to dochód z emerytury i najmu mieszkania) lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki. NSA podkreślił także, że skarżąca w zażaleniu przyznała także, że wszystkie oszczędności zostały zainwestowane w remont kamienicy, która nie jest jej własnością, zamiast czynić oszczędności w związku z toczącym się postępowaniem. NSA podzielił także stanowisko sądu I instancji, że postępowanie wnioskodawczyni, polegające na selektywnym podawaniu informacji, skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy.
W dniu 8 stycznia 2014 roku strona uiściła wpis od wniesionej skargi. Zaś 25 lutego 2014 roku do sądu wpłynął ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżąca wskazał, że jej sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, jej jedynym źródłem utrzymania jest obecnie świadczenie emerytalne w wysokości ok. 717 zł. netto. Skarżąca zamieszkuje u córki jednak prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Zarządzeniem z 26 lutego 2014 roku wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości posiadanych na utrzymanie dochodów; wskazanie czy skarżąca w dalszym ciągu pozostaje właścicielką kawalerki położonej w S. przy ul. A 32/51, ewentualnie wykazania kiedy i za jaką kwotę dokonała jej zbycia, nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącej za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania, wykazanie faktu pogorszenia sytuacji materialnej wnioskodawczyni, na którą to okoliczność wskazuje w swoim ponownym wniosku o prawo pomocy.
W odpowiedzi na wezwanie strona nadesłała zaświadczenie z ZUS potwierdzające wielkość uzyskiwanych dochodów, wyciągi z rachunku bankowego z debetem zbliżonym do wysokości świadczenia emerytalnego skarżącej, nie nadesłał dokumentów potwierdzających miesięcznie koszty utrzymania oświadczając jedynie, że ponoszone w związku z zamieszkiwaniem u córki opłaty za "zużycie łącznie z telefonem" wynoszą ok. 270 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni na zakup leków przeznacza kwotę ok. 120 zł miesięcznie. Odnośnie sytuacji majątkowej skarżąca wskazał, że z uwagi na zadłużenie i zobowiązania była zmuszona do sprzedaży kawalerki przy ul. A w S., nie wskazała kiedy i za jaką kwotę transakcja ta została dokonana. Do wniosku załączyła jedynie oświadczenie swojej córki, że zgodnie z aktem notarialnym rep. A nr [...] z 16 listopada 2005 r. otrzymała od wnioskodawczyni w dniu 19 września 2013 roku resztę kwoty ze sprzedaży w wysokości 54.000 zł
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie jest zasadny.
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Odmawiając wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych WSA podkreślił, że skarżąca zatajając oraz wybiórczo udzielając informacji o swojej sytuacji majątkowej uniemożliwiła rzetelną jej ocenę, a tym samym nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów postępowania. Ocenę te podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie skarżącej. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.).
Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08).
W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poza rozszerzeniem zakresu żądania dodatkowo o ustanowienie adwokata jako nową okoliczność świadczącą o pogorszeniu jej sytuacji materialnej strona wskazuje sprzedaż posiadanej wcześniej kawalerki przy ul. A w S. Jednak pomimo wystosowanego do niej wezwania skarżąca nie przedstawiła umowy ani nie złożyła choćby oświadczenia wskazującego kiedy i za jaką kwotę dokonała wskazanej we wniosku sprzedaży nieruchomości. Nadto adres przy ul. A w S. skarżąca cały czas swoich pismach procesowych wskazuje jako adres do korespondencji, a kierowana na ten adres korespondencja sądowa jest przez nią w dalszym ciągu podejmowana bezpośrednio z rąk doręczyciela mimo, że wnioskodawczyni twierdzi że zamieszkuje u córki.
Odnosząc się do przedstawionego oświadczenia córki skarżącej o otrzymaniu od matki zgodnie z aktem notarialnym rep. A nr [...] z 16 listopada 2005 r. reszty kwoty ze sprzedaży w wysokości 54.000 w dniu 19 września 2013 roku, wskazać należy, że potwierdza ono jedynie uregulowanie wzajemnych zobowiązań między stroną i jej córką istniejących od 2005 roku. W żaden natomiast sposób nie potwierdza ono faktu sprzedaży kawalerki wnioskodawczyni oraz uzyskanej z tego tytułu ceny. W kontekście dokonanej w postanowieniu WSA z 26 września 2013 roku analizy oświadczeń strony dotyczących posiadanego przez nią majątku w kontekście dowodów zgromadzonych w aktach sprawy oraz braku udokumentowania przez skarżącą sprzedaży posiadanego majątku za niewiarygodne uznać należy jej twierdzenia zawarte w obecnie rozpoznawanym wniosku dotyczące pogorszenia jej sytuacji materialnej
W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości jest ona obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżąca nie wywiązała się z nałożonych na nią w tym zakresie obowiązków, a złożone przez nią oświadczenia i dokumenty nie usuwają wątpliwości dotyczących rzeczywistego charakteru wskazanych we wniosku okoliczności. Podkreślić należy, iż w interesie skarżącej ubiegającej się ponownie o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na niej spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z wyboru.
Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów procesu z jakichkolwiek źródeł. Podstawą przyznania prawa pomocy nie mogą być jedynie słowne deklaracje wnioskodawczyni o pogorszeniu jej sytuacji materialnej w szczególności wobec uzasadnionych wątpliwości dotyczących ich prawdziwości.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
AK.