Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 marca 2001 r. Izba Skarbowa w (...) - Ośrodek Zamiejscowy w (...) utrzymała w mocy decyzję inspektora kontroli skarbowej z dnia 12 grudnia 2000 r., kończąc w ten sposób postępowanie administracyjne prowadzone w stosunku do Ilony i Krzysztofa małżonków K. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego i zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r.
Przyczyną wszczęcia i przedmiotem postępowania administracyjnego były przychody spółki cywilnej "K.", w której Krzysztof K. uczestniczył jako wspólnik. Zdaniem organów podatkowych, Spółka w kontrolowanym roku podatkowym uzyskała między innymi przychód z nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./. Pomimo braku zezwolenia wymaganego ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego przewozu osób /Dz.U. nr 141 poz. 942 ze zm./ Spółka prowadziła działalność gospodarczą, polegającą na wykonywaniu zarobkowego przewozu osób pojazdami samochodowymi niebędącymi taksówkami. W realizacji tej działalności samochody /minibusy/ Spółki zatrzymywały się na przystankach MZK na trasach w obrębie miasta P.T. Powołując się na własne ustalenia, jak również na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w P.T. z dnia 11 października 1999 r. (...), organy podatkowe oceniły, że w rozważanym okresie podatkowym Spółki nie wiązała żadna umowa z gminą P.T. o korzystaniu z przystanków komunikacji miejskiej w P.T.
Korzystanie z przystanków komunikacji miejskiej, będących składnikiem mienia komunalnego miasta P.T., zdaniem organów podatkowych, było nieodpłatnym świadczeniem, które Spółka powinna uwzględnić w podstawie opodatkowania dla obliczenia i zapłacenia podatku, ponieważ wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne /niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu/ przysporzenie majątkowe, stanowią przychód w rozumieniu art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W skardze na tę decyzję małżonkowie K. wnieśli o jej uchylenie, argumentując, że korzystanie z cudzego mienia nie ma i nie miało postaci świadczenia. Skoro więc nie doszło do świadczenia, art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy podatkowej został zastosowany w sprawie w sposób całkowicie nieuzasadniony.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, motywując swoje stanowisko analogicznie, jak w kwestionowanych przez stronę skarżącą decyzjach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Niesporne jest, że spółka cywilna, w której jako wspólnik uczestniczył skarżący, w czynnościach wykonywanej działalności gospodarczej korzystała na terenie P.T. z mienia komunalnego w postaci urządzeń przystanków komunikacji miejskiej. Równie niewątpliwe jest, że Spółka czyniła to bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, czy też tytułu prawnego; w szczególności Spółki nie wiązała żadna umowa z miastem P.T. na korzystanie w tym zakresie z jego mienia.
Ze sprawy nie wynika, a organy podatkowe nie wykazały, że owo bezprawne, bezumowne korzystanie z własności było akceptowane przez organy miasta P.T. z wolą przyzwolenia na udostępnienie przystanków pojazdom Spółki. Konstatacje te i oceny uzasadnione są materiałem dowodowym zgromadzonym w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu administracyjnym, jak również ustaleniami, rozważaniami i rozstrzygnięciem prawomocnego wyroku sądu powszechnego.
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./, posługuje się w art. 14 ust. 2 pkt 8 pojęciem nieodpłatnego świadczenia, takiego pojęcia nie definiuje. Z punktu widzenia prawnego /ale także społecznego, gospodarczego, semantycznego/ funkcjonowania świadczenie jest zasadniczo pojęciem, które w systemie obowiązującego i działającego prawa wywodzone jest z prawa cywilnego. Uzasadniona więc jest w tym zakresie wykładnia przepisów prawa podatkowego przy wykorzystaniu norm prawa cywilnego.
Zgodnie z art. 353 par. 1 Kc zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik to świadczenie powinien spełnić. Na podstawie art. 353 par. 2 Kc świadczenie może polegać na działaniu lub na zaniechaniu. Z powyższego wynika, że przez świadczenie należy rozumieć zachowanie się osoby zobowiązanej do świadczenia zgodne z treścią zobowiązania, polegające na zadośćuczynieniu interesowi wierzyciela. Zaniechanie, które również może stanowić wykonanie świadczenia, w myśl przytoczonego przepisu powinno wynikać ze zobowiązania i stanowić wykonanie tego zobowiązania, jak również realizować ochronę zgodnego z prawem interesu wierzyciela.
Ze sprawy nie wynika jakikolwiek tytuł prawny, na podstawie którego organy samorządowe miasta P.T. miałyby prawo albo obowiązek świadczyć na rzecz spółki cywilnej, w której uczestniczył skarżący, przez udostępnienie do wykonywania działalności gospodarczej urządzeń przystanków komunikacji miejskiej. Materiały postępowania nie dowodzą również, że w badanym okresie podatkowym miasto akceptowało bezprawne korzystanie przez Spółkę z mienia komunalnego i w tym przedmiocie nastąpiło znoszenie stanowiące zaniechanie wymagane jakimkolwiek stosunkiem prawnym. Ze strony właściciela nie nastąpiło w żadnej postaci świadczenie, niewątpliwie więc brak jest podstaw do uznania, że świadczenie to Spółka skarżącego otrzymała. Korzystanie z cudzego mienia bez tytułu prawnego i bez zgody jego właściciela nie następuje w wykonaniu świadczenia właściciela, a więc nie jest otrzymaniem nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./.
Z tych względów stwierdzając, że organy podatkowe naruszyły prawo materialne przez błędną wykładnię i zastosowanie art. 14 ust. 2 pkt 8 omawianej ustawy, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 1 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję podatkową inspektora kontroli skarbowej, orzekając o kosztach w myśl art. 55 ust. 1 tej ustawy.