Uzasadnienie
I SA/Łd 680/05
Uzasadnienie
W dniu [...] podatniczka - spółka A z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z wnioskiem, opartym na art. 178 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137,poz. 926 z późn.zm.) o wydanie z akt sprawy podatkowej [...] pisma Ministerstwa Finansów nr [...] i postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...], nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowił wydać uwierzytelnioną kopię postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...], nr [...] i odmówić wydania uwierzytelnionej kopii pisma Ministerstwa Finansów Nr [...]. Powołując się na treść art. 178 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej stwierdził, iż w każdym stadium postępowania organ podatkowy obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Strona może też żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem. Stosując się do tego obowiązku organ nakazał wydanie uwierzytelnionej kopii postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego. Odmówił natomiast wydania opisanego we wniosku pisma Ministerstwa Finansów z uwagi na to, iż pismo to nie zostało załączone do akt sprawy podatkowej dotyczącej zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2002 r. Postanowienie zawierało pouczenie o możliwości złożenia zażalenia.
W zażaleniu na to postanowienie strona domagała się jego uchylenia, ponownego rozpoznania wniosku i wydania również uwierzytelnionego odpisu opisanego we wniosku pisma Ministerstwa Finansów. W ocenie podatniczki organ nie rozpoznał jej wniosku, wniosek nie dotyczył bowiem postępowania, o którym organ wspomniał w uzasadnieniu postanowienia.
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działając jako organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...]. Podtrzymał uprzednio zajęte stanowisko, iż pismo Ministerstwa Finansów nie zostało załączone do materiału dowodowego, w oparciu o który prowadzone jest postępowanie w zakresie zobowiązania Spółki w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2002 r.
W skardze na powyższe postanowienie strona zarzuciła naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej obligującej organ do dokonania rozstrzygnięcia w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez pogwałcenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych, art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię. Strona podkreśliła, iż w uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej (jako organu I instancji) powołano treść art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej w brzmieniu już wówczas nieobowiązującym, wskazując na konieczność uzasadnienia wniosku o wydanie uwierzytelnionej kopii dokumentu ważnym interesem strony. Pismo, którego wydania domagała się strona zostało załączone do materiału dowodowego sprawy, co wynika chociażby z treści uzasadnień rozstrzygnięć wydawanych przez organy podatkowe. Strona zwróciła uwagę na różne daty pism Ministerstwa Finansów i przyznała, iż do akt nie zostało istotnie załączone pismo Ministerstwa z dnia [...], nr [...]. Natomiast strona domaga się wydania jej pisma nr [...] z dnia [...].
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż przyczyną odmowy wydania pisma było niezałączenie go do akt sprawy podatkowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2002 r. Powołanie nieobowiązującej w dacie złożenia wniosku treści art. 178 § 3 Ordynacji podatkowej nie miało zatem wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto z uzasadnienia postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego wynika, wbrew twierdzeniom strony, iż pismo Ministerstwa Finansów z dnia [...], nr [...] nie zostało załączone w poczet materiału dowodowego.
Na rozprawie w dniu 21 lipca 2005 r. skarżąca złożyła dodatkowo szereg dokumentów, mających potwierdzić jej tezę o załączeniu spornego pisma do akt sprawy podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Przyczyny te Sąd zobowiązany jest uwzględnić z urzędu. Sądy Administracyjne zostały bowiem powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę legalności działania organów administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych-Dz.U. Nr 153,poz. 1269). Kontrolę tę sprawują m.in. poprzez rozpoznawanie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. nr 153,poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r., Nr 162,poz. 1697, powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Rozpoznając skargę sąd administracyjny I instancji jest przy tym związany tylko granicami sprawy, nie wiążą go natomiast zarzuty i wnioski skargi oraz powołana podstawa prawna. Sąd nie może jedynie orzec na niekorzyść strony, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a). Stwierdzając tego rodzaju naruszenie prawa Sąd zobowiązany jest na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu w całości lub w części.
Zgodnie z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej na postanowienia wydane w toku postępowania podatkowego służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Organ odwoławczy, przed rozpoznaniem środka zaskarżenia ma zawsze obowiązek sprawdzenia jego dopuszczalności (art. 228 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej).
W tym przypadku przedmiotem postanowienia, która strona zaskarżyła zażaleniem, było postanowienie o odmowie wydania uwierzytelnionej kopii dokumentu- pisma Ministerstwa Finansów. Dokument ten, co pozostaje poza sporem, nie należał do dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej, o których mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej. Kwestię jego wydania regulował zatem art. 178 Ordynacji podatkowej. W przepisie tym nie przewidziano środka zaskarżenia na postanowienie odmawiające wydania kopii dokumentu. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy wydania tego dokumentu uznać zatem należało za niedopuszczalne. Rozpoznając je, wbrew oczywistej treści przepisu, Dyrektor Izby Skarbowej dopuścił się więc rażącego naruszenia prawa, stanowiącego podstawę stwierdzenia nieważności, zgodnie z art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej.
Zauważyć także należy, iż w postanowieniu, wydanym przez Dyrektora Izby Skarbowej działającego jako organ I instancji, błędnie pouczono stronę o przysługującym jej prawie. Błąd ten nie może stronie szkodzić, ale nie uprawnia do przyznania jej z tego powodu szczególnych uprawnień w postaci możliwości merytorycznego rozpoznania jej zażalenia (art. 214 ordynacji podatkowej).
Podnieść należy ponadto, iż mimo braku środka zaskarżenia na postanowienie o odmowie wydania stronie dokumentu, strona nie jest pozbawiona możliwości obrony swoich praw, prawidłowość tego postanowienia może bowiem kwestionować w odwołaniu od decyzji (art. 237 Ordynacji podatkowej).
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia.
Treść rozstrzygnięcia czyni zbędnym odniesienie się do zarzutów skargi, zwłaszcza z uwagi na to, iż ewentualne nieprawidłowości w tym zakresie mogą być przedmiotem badania Sądu w przypadku zaskarżenia ostatecznej decyzji wydanej w toczącym się w stosunku do Spółki postępowaniu w przedmiocie podatku do towarów i usług za okres od stycznia do sierpnia 2002 r. Dopiero w odwołaniu od tej decyzji strona może bowiem skutecznie podważać prawidłowość odmowy wydania jej dokumentu w postaci pisma Ministerstwa Finansów.
Wynik postępowania przesądza o tym,iż każda ze stron ponosi we własnym zakresie koszty postępowania (art. 199 p.p.s.a.).