Uzasadnienie
W dniu 22 kwietnia 2011 roku K. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 roku.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.865 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym i majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji i dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że K. G. wspólnie z żoną dwoma synami oraz matką prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza prowadzona przez oboje małżonków oraz emerytura matki skarżącego w wysokości 1. 300 zł Żona skarżącego z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej uzyskuje średni miesięczny dochód na poziomie ok. 1.000 zł. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego w chwili obecnej nie przynosi żadnego dochodu. Podatnik nadesłał kopie deklaracji podatkowej PIT-36 za 2009 rok, z której wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – auto handel, uzyskał przychód na poziomie 185.345 zł poniósł koszty w wysokości 174.097 zł uzyskując dochód w wysokości 11.248 zł, zaś z deklaracji PIT-36 za 2010 rok wynika, że w roku ubiegłym przychód z jego działalności gospodarczej wynosił 145.642 zł, koszty 144.659 zł przynosząc dochód 983 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności.
Zamieszkuje w domu należącym do jego matki, miesięczne koszty związane z jego utrzymaniem wnoszą 28 zł podatek od nieruchomości 38 zł ścieki, miesięczne wydatki na energię elektryczną wahają się w granicach od 180 do 310 zł. Wnioskodawca wskazał, iż nie posiada żadnych środków na rachunku bankowym który został zajęty przez organy podatkowe do kwoty 230.691 zł, posiada jedynie kredyt obrotowy wysokości 100.000 zł. Podkreślił, iż z uwagi na trudną sytuację finansową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek skarżącego jest częściowo zasadny.
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że wspólnie z żoną dwoma synami i matką prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się obecnie kwotą około 2.300 zł netto, skarżący ani jego żona nie posiadają żadnego majątku ani oszczędności, zamieszkują w domu należącym do jego matki, którego miesięczne koszty eksploatacji wahają się w granicach 250- 375 zł (podatek od nieruchomości energia elektryczna, ścieki). Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (1.865 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny.
Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja materialna skarżącego ulega zmianom, działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego w latach ubiegłych stanowiła istotne źródło utrzymania rodziny, okoliczność jej aktualnego nieprowadzenia przez wnioskodawcę nie przekreśla prawdopodobieństwa przynoszenia dochodu w przyszłości i nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącego. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie, w szczególności w sytuacji oczywistej zmiany sytuacji materialnej strony.
Posiadane przez rodzinę skarżącego stałe co miesięczne dochody pozwalają na wygospodarowanie kwoty stanowiącej mniej niż 1/9 należnego wpisu od skargi w celu realizacji wynikającego z art. 199 powołanej ustawy powszechnego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
MK