Uzasadnienie
M.P. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2003 roku.
We wniosku tym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i niepracującym synem. Z tego względu dochód rodziny stanowi kwotę 9.800 zł brutto. Wskazał przy tym, że rodzina nie posiada żadnego majątku.
Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że będąc zatrudnionym w firmie A nie otrzymywał wynagrodzenia, co wiązało się z zaciągnięciem prywatnych zobowiązań na zaspokajanie podstawowych potrzeb jego rodziny, które spłaca do dziś. Nadto wskazał, iż co miesiąc w związku z zajęciem jego wynagrodzenie za pracę na rzecz urzędu skarbowego przekazywana jest kwota 1.000 zł. Koszty utrzymania mieszkania oszacował przy tym na kwotę około 800 zł. Skarżący podniósł także, iż z uwagi na swój stan zdrowia (nadciśnienie tętnicze i przewlekłe zapalenie ucha środkowego) ponosi stałe wydatki na leki i leczenie. Ponadto jego syn wymaga stałej opieki ortopedycznej. Jednocześnie łącznie stałe miesięczne obciążenia swojego gospodarstwa domowego, bez wydatków na utrzymanie, skarżący określił na kwotę 2.300-2.500 zł.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.".
Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej.
Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz dodatkowych informacji o stanie majątkowym skarżącego zawartych w aktach sprawy o sygn. I SA/Łd 1405/08, które Referendarz sądowy wziął pod uwagę z urzędu, wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem. Miesięczny dochód rodziny zamyka się kwotą około 6.800 zł netto, zaś średni miesięczny dochód za rok ubiegły wniósł 8.200 zł.
Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym, nie posiada żadnego majątku, ruchomego, nieruchomości ani oszczędności. Miesięczne stałe wydatki eksploatacyjne jego gospodarstwa domowego wynoszą około 820-850 zł (czynsz, gaz, energia elektryczna, telefon, abonament RTV). Dodatkowe obciążenie budżetu rodziny stanowią wydatki na leki w kwocie około 100 zł i opłaty za telewizję kablową oraz Internet w wysokości 211 zł, a ponadto opłaty za telefon komórkowy rzędu 250-380 zł miesięcznie.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym zwłaszcza kwotę dochodu rodziny i niezbędnych wydatków, Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tego względu strona zobowiązana jest do poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z informacji i dokumentów dotyczących stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych wynika, iż dochody w gospodarstwie domowym skarżącego w ostatnim roku znajdowały się na poziomie znacznie przekraczającym średnią krajową i wynosiły około 8.200 zł netto miesięcznie. Powyższe czyni niewiarygodnym oświadczenie skarżącego o złej kondycji finansowej jego gospodarstwa domowego uniemożliwiającej mu poniesienie kosztów postępowania sądowego w postaci wpisu od skargi. Negatywnie należy ocenić przy tym próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skarżący i jego żona osiągają dochody blisko 10.000 zł miesięcznie, które w ocenie Referendarza sądowego pozwalają na wygospodarowanie środków na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wymaganego w sprawie wpisu od skargi.
Reasumując, wysokość miesięcznego dochodu w rodzinie skarżącego w zestawieniu z wysokością wpisu od skargi w kwocie 360 zł w sprawie niniejszej nie pozwala na przyjęcie, iż skarżący obiektywnie nie posiada środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 zw. z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.
(MSi)