Wyrok NSA oz. w Łodzi z 26 listopada 1998 r., I SA/Łd 709/98

Sprawa

sprawy ze skargi Waldemara K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 23 marca 1998 r. w przedmiocie wymiaru cła - oddalił skargę.

Teza

W granicach zasady swobodnej oceny dowodów organy celne władne są poczynić odmienne ustalenia od tych, które wynikają z dokumentów składanych przez samą stronę. W uzasadnieniu decyzji organów celnych wskazano prawidłowo podstawę prawną, a mianowicie art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, który stanowi podstawę ustalenia wartości celnej w oparciu o dane dostępne na polskim obszarze celnym.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł., zawartą w dowodzie odprawy celnej przywozowej (...) z 10 czerwca 1997 r., dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki Pontiac, rok produkcji 1994, sprowadzony przez Waldemara K. Wartość celną ustalono na podstawie art. 30b ust. 1 prawa celnego na kwotę 26 714 zł i od tej kwoty wymierzono cło.

W odwołaniu od powyższej decyzji Waldemar K. wniósł o jej zmianę i uwzględnienie ceny niższej, wynikającej z faktury przedstawionej w dniu odprawy celnej, tj. kwoty stanowiącej równowartość 168 000 BEF. W uzasadnieniu odwołania Strona podniosła, że przy ustalaniu wartości celnej w sposób zastępczy należało przyjąć jako cenę wyjściową kwotę 49 500 zł, a następnie pomniejszyć ją o 15 procent z tytułu wahań cen podobnych aut na giełdzie i 30 procent - stopień uszkodzenia samochodu Pontiac.

Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z 23 marca 1998 r. wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wskazał na następujące fakty i dowody.

1. Wymiar cła następuje zgodnie ze stanem towaru i jego wartością celną z dnia dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących /art. 23 ust. l prawa celnego/.
2. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru ustalona metodą wartości transakcyjnej, a w sytuacji, gdy wartość ta nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru zgłoszonego do odprawy celnej, wartość ta ustalana jest na podstawie jednej z kolejnych metod określonych w art. 28-30b ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./. Stosowanie zastępczych metod ustalania wartości celnej ma miejsce wówczas, gdy organ celny zakwestionuje wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości, np. w sytuacji, gdy wartość transakcyjna wynikająca z przedłożonych dokumentów jest rażąco zaniżona w stosunku do faktycznego stanu i rzeczywistej wartości towaru /art. 26 ust. 6 prawa celnego/.
3. Organ celny I instancji, po zbadaniu dokumentów przedstawionych do odprawy celnej, porównał je ze stanem technicznym importowanego samochodu i następnie zakwestionował cenę określoną w rachunku jako cenę do zapłaty. Uznał więc, że przedstawiony do zgłoszenia celnego rachunek na kwotę 168 000 BEF nie jest rachunkiem wiarygodnym pod względem uwidocznionej na nim ceny i potraktował go jako umowę pozorną. Mając na uwadze przepisy prawa celnego, które w takich sytuacjach przewidują zastosowanie zastępczych metod ustalania wartości celnej, organ celny I instancji ustalił wartość celną sprowadzonego samochodu na podstawie jednej z kolejnych metod określenia wartości celnej.
4. Przy ustalaniu wartości celnej używanych samochodów organy celne biorą pod uwagę rok produkcji oraz stan techniczny. W związku z tym, w przypadku tej odprawy, wartość celną samochodu Pontiac rok produkcji 1994 ustalono zgodnie z metodą opisaną w art. 30b prawa celnego, przy wykorzystaniu do kalkulacji materiału dowodowego zawartego w dokumencie odprawy celnej (...) z 16 kwietnia 1997 r. Podkreślenia wymaga fakt nieuwzględnienia przez Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. załączonej przez Stronę opinii rzeczoznawcy z powodu zawyżonego stopnia uszkodzenia. Prezes GUC zaakceptował stanowisko organu I instancji, uznając, że ocena techniczna pojazdu dokonana przez rzeczoznawcę nie jest dla organów celnych wiążąca. Ocena taka może być natomiast wykorzystana posiłkowo przy ustalaniu wartości celnej. Prezes GUC podkreślił, że opinia rzeczoznawcy nie jest również wiążąca dla organu odwoławczego i stanowi tylko jeden z elementów materiału dowodowego badanej sprawy, co oznacza, iż opinia ta podlega takiej samej ocenie, jak wszystkie inne dowody.

W odpowiedzi na skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożoną przez Stronę, Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

• Na wstępie Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa.
• Za trafne uznał Sąd stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł, że cena podana w fakturze przedstawionej przez Stronę w trakcie postępowania celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości celnej towaru. Stosownie do powołanego w decyzji art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, wartość transakcyjna nie może być przyjęta zawartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej. W granicach swobodnej oceny dowodów organy celne władne są poczynić odmienne ustalenia od tych, które wynikają z dokumentów składanych przez samą stronę.
• W uzasadnieniu decyzji organów celnych wskazano prawidłową podstawę prawną, a mianowicie art. 30b ust. 1 prawa celnego, który stanowi podstawę ustalenia wartości celnej w oparciu o dane dostępne na polskim obszarze celnym. Do obliczenia wartości celnej przyjęto jako wartość początkową cenę samochodu tej samej marki i roku produkcji, który został sprowadzony na rynek polski. Przyjętego przez organ celny 30 procent stopnia uszkodzeń skarżący nie kwestionował /taki sam stopień uszkodzenia przyjął on we własnej metodzie obliczenia wartości pojazdu/.
• Sąd zauważył także, że wprawdzie organy celne w ustaleniu wartości celnej uwzględniły, jako wartość początkową, cenę towaru na rynku wewnętrznym kraju wywozu, to jednak nie można przyjąć, że ostatecznie sama wartość celna została ustalona na podstawie ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu. Tak stałoby się, gdyby porównanie dotyczyło ceny samochodów uszkodzonych w tym samym stopniu.
• Trafnie, zdaniem Sądu, zaakcentowano w decyzji Prezesa GUC, że ocena techniczna pojazdu dokonana przez rzeczoznawcę nie jest dla organów celnych wiążąca i może być wykorzystywana wyłącznie posiłkowo przy ustalaniu wartości celnej. Prawo celne przewiduje bowiem szczególne autonomiczne metody ustalania wartości celnej.
• Sąd nie podzielił zarzutu skargi, że organy celne winny weryfikować wiarygodność faktury za pośrednictwem belgijskich organów celnych, gdyż przy zakwestionowaniu wartości transakcyjnej prawo celne nie przewiduje takiego obowiązku dla organów celnych.