Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia W. K. na postanowienie Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 8 lipca 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosków o umorzenie postępowań egzekucyjnych, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, W. K. wystąpił do Biura Egzekucji Administracyjnej i Windykacji Departamentu Finansów Publicznych Urzędu Miasta Łodzi z podaniem, w którym odwołując się do zawiadomienia organu egzekucyjnego o zajęciu wierzytelności z dnia 31 maja 2022 r., nie wyraził zgody na windykację przez Prezydenta Miasta Łodzi jakiejkolwiek kwoty wymienionej w przedmiotowym zawiadomieniu. Jednocześnie wniósł o uwolnienie emerytury od zajęć windykacyjnych oraz zwrotu kwot pobranych po dniu 31 grudnia 2008 r. Kolejnym żądaniem strony była wypłata należnego w pełnej kwocie depozytu sądowego oraz uwolnienie hipoteki.
W dniu 20 czerwca 2022 r. do organu wpłynęło kolejne podanie, w którym odwołując się do zawiadomienia organu egzekucyjnego z dnia 8 czerwca 2022 r. strona powtórzyła te same żądania, co we wcześniejszym piśmie.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi, na podstawie przepisu art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2021 r. poz. 735) dalej: K.p.a. w związku z art. 18, art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2022.479 ze zm.) dalej: u.p.e.a., odmówił W. K. wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosków o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], z uwagi na fakt, iż sprawa w rzeczonym zakresie została już wcześniej rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem.
Organ wyjaśnił, iż podniesione przez zobowiązanego żądania, jak i okoliczności uzasadniające te żądania są tożsame z okolicznościami podnoszonymi w podaniu strony z dnia 21 lipca 2020 r. Żądania te stanowiły przedmiot rozpoznania organu egzekucyjnego, który nie znalazł podstaw do umorzenia postepowań egzekucyjnych i odmówił ich umorzenia postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2020 r. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone przez stronę postanowienie tut. organu, w związku z czym stało się ono ostateczne. Organ zwrócił uwagę, iż dwa tytułu wykonawcze, które nie zostały objęte przywołanym ostatecznym rozstrzygnięciem, będą stanowiły przedmiot odrębnego rozstrzygnięcia organu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie W. K. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu.
Przywołanym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podzieliło ustalenia i wywiedzioną na ich podstawie ocenę organu I instancji.
Na wstępie organ wyjaśnił, iż w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (dnia 30 lipca 2020 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Powołane w postanowieniu przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostały zatem przedstawione w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r., ponieważ postępowanie będące przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia zostało wszczęte przed dniem 30 lipca 2020 r.
Dalej Kolegium przypomniało, iż postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2020 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec zobowiązanego W. K. na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Ostatecznym i prawomocnym postanowieniem z dnia 20 października 2020 r. nr SK0.418.8.2020 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Kolegium stwierdziło, iż nie zaszła żadna z enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a. przesłanek obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, co zobligowało organ egzekucyjny do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Przechodząc do istoty sprawy, żądania strony umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie tytułów egzekucyjnych wymienionych w zawiadomieniach z dnia 31 maja i 8 czerwca 2022 r. organ odwoławczy przypomniał, iż postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Przy czym postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a.
W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca formułując kolejne wnioski nie przedstawił żadnej nowej argumentacji dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, która nie byłaby przedmiotem dotychczasowej analizy organu, w ramach postępowania zakończonego przywołanym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2020 r. A skoro tak, to stosownie do art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ wyjaśnił, iż za uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania należy uznać wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie ponowionych zarzutów (wniosków). Niedopuszczalne jest bowiem aby w obiegu prawnym znajdowało się kilka rozstrzygnięć w tej samej sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. K. wniósł o umorzenie postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 § 1 -3 u.p.e.a., gdyż to nie działania skarżącego wygenerowały zaległości, za które teraz odpowiada. Skarżący odnosząc się do argumentacji zaskarżonego aktu zaznaczył, iż owszem nie przedstawił żadnej nowej okoliczności, oprócz dotychczasowej wielokrotnie wskazywanej, gdyż takowej na dzień dzisiejszy nie ma. Wskazał na szereg pism składanych m.in. do Urzędu Miasta, komorników sądowych, Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi, Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury Okręgowej w Łodzi, Sądu Okręgowego w Łodzi. Ufając, iż organ odwoławczy w ślad za skargą, przekaże obszerną dokumentację dotychczas składaną przez stronę w toku postępowania egzekucyjnego, skarżący wniósł o jej wnikliwą analizę, załączając z ostrożności jej kopie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej P.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., Nr 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych trafnie rozstrzygnął organ wskazując na przepis art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Przywołany przepis art. 61a § 1 K.p.a. stanowi, iż gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Niewątpliwie, stosownie do art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu trafnie wywiódł organ, iż taką inną uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania jest ustalenie, iż w obrocie prawnym pozostaje ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie dotyczące tej samej kwestii.
Mimo wielości potencjalnych okoliczności, jakie mogą być brane pod uwagę przy ocenie formalnych przesłanek wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 61a K.p.a., orzecznictwo sądowe wypracowało jednolite stanowisko względem jednej z nich, a mianowicie gdy wystąpiono z żądaniem wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, w której postępowanie administracyjne już się toczy albo zapadło w niej rozstrzygnięcie (tak np. wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 709/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II SA/G1 1161/12 - orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, a co miało istotne znaczenie dla jej wyniku, skarżący w toku postępowania egzekucyjnego występował już z wnioskiem o umorzenie postępowań egzekucyjnych. W efekcie powyższego, postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2020 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił umorzenia postępowań prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] Rozstrzygnięcie to, w wyniku kontroli międzyinstancyjnej, postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 października 2020 r. zostało utrzymane w mocy, stało się ostateczne i prawomocne.
Jednocześnie, jak ustalił organ i co potwierdził skarżący na łamach skargi, argumenty przemawiające w ocenie strony za umorzeniem postępowań egzekucyjnych są tożsame z dotychczas podnoszonymi. W tej sytuacji, gdy strona powiela swoje żądanie umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tych samych tytułów wykonawczych, wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia obarczone byłoby wadą nieważności. Wydanie przez organ ostatecznego postanowienia uniemożliwia dalsze procedowanie w tej samej sprawie (pod względem podmiotowym i przedmiotowym), w tak zwanych trybach podstawowych, a wydanie orzeczenia w sprawie załatwionej już wcześniej ostatecznym rozstrzygnięciem, a więc takim od którego nie przysługuje żaden środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji, obarczone będzie wadą nieważności, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3554/15; z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2931/15).
Organy w niniejszej sprawie pochyliły się nad wnioskiem strony weryfikując jego tożsamość podmiotowo – przedmiotową z dotychczas składanymi, a co istotne rozstrzygniętymi. Wprawdzie organ I instancji wskazując na tytuły wykonawcze, których wniosek strony dotyczy błędnie wskazał numer jednego z nich. Jednakże w uzasadnieniu postanowienia organ I instancji dokładnie opisał wszystkie tytuły wykonawcze, wskazując jedocześnie decyzje (poprzez podanie numeru i daty wydania) na podstawie, których je wystawiono. Wobec powyższego nie ma wątpliwości, które tytuły wykonawcze zostały objęte rozstrzygnięciem z dnia 24 sierpnia 2020 r. i których dotyczyły kolejne wnioski strony złożone w reakcji na zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności z dnia 31 maja i z dnia 8 czerwca 2022 r.
Reasumując, zważając na stan faktyczny niniejszej sprawy i obowiązujące normy prawa, Sąd nie miał wątpliwości co do zaistnienia przesłanki odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie postępowań egzekucyjnych. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organom rozpatrującym kontrolowaną sprawę nie można zarzucić, że nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ani też, że nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, w tym wskazywanych przez stronę.
Uwzględniając argumenty skargi należy jednocześnie wyjaśnić, iż po pierwsze w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne weryfikowanie prawidłowości wydania decyzji stanowiącej postawę wystawienia tytułu wykonawczego Dopóki bowiem w obiegu prawnym pozostaje decyzja ostateczna stanowiąca podstawę wydania tytułu wykonawczego, podlega ona egzekucji, a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania tej decyzji i nie ma możliwości negowania prawidłowości nałożenia obowiązków. Zarzuty oraz inne środki prawne przysługujące stronie w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Po wtóre organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów wyznaczających ich właściwość rzeczową, co oznacza jednocześnie, iż występując z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego, strona nie powinna oczekiwać, że w toku zainicjowanego postępowania organ administracji zajmie się wszystkimi opisanymi problemami, w szczególności zawisłymi przed organami prokuratury, sądów powszechnych czy komornikiem sądowym. Podobnie Sąd, który rozumie rozżalenie strony i trudną sytuację w jakiej się znalazła, nie jest zobowiązany do weryfikowania poprawności działania tych podmiotów.
Z tych wszystkich względów, jak również nie dopatrując się naruszeń, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. P.C.