Uzasadnienie
Pismem z dnia 13 stycznia 2004 r., powołując się na art. 36 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2002 r., Dz.U. Nr 110, poz. 968 ze zm.), dalej w skrócie upea, organ egzekucyjny-Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. wezwał prezesa zarządu spółki z o.o. A w Ł. do przedłożenia następujących dokumentów: aktualnego odpisu z KRS, wykazu majątku trwałego spółki i uchwały zgromadzenia wspólników z dnia 5 sierpnia 2003 r. W treści pisma zawarto pouczenie o możliwości nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 168d upea na podmiot, który wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji lub udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień.
W pisemnej odpowiedzi prezes zarządu spółki M. S. stwierdził, że z uwagi na zachodzące obecnie zmiany organizacyjne w spółce nie może przedstawić aktualnego wypisu z rejestru oraz nie wie jakiej uchwały dotyczy żądanie organu egzekucyjnego.
Po otrzymaniu powyższej odpowiedzi organ egzekucyjny wysłał do prezesa zarządu spółki A następne wezwanie żądając przedłożenia aktualnego wykazu środków trwałych, podania nazwiska osoby pełniącej funkcję prezesa, podania nazwiska osoby odpowiedzialnej za udzielenie wcześniej żądanych informacji, podania wykazu członków zarządu od 2001 r. do chwili obecnej wraz z ich adresami oraz wskazania prokurentów z tego okresu z podaniem zakresu prokury. Odbiór tego pisma, tak jak poprzedniego, wysłanego na adres Spółki, pokwitowała osoba o nazwisku B..
Na powyższe wezwanie prezes zarządu spółki A nie udzielił żadnej odpowiedzi.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. nałożył na M. S. – prezesa zarządu karę pieniężna w kwocie 3.800,00 zł za niezastosowanie się do powyższych wezwań. W uzasadnieniu wskazał, że nieudzielanie żądanych przez organ egzekucyjny informacji w znacznym stopniu utrudnia prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
M. S. w zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie zarzucił, że jest ono pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Stwierdził, że w chwili otrzymania pierwszego wezwania z dnia 13 stycznia 2004 r. nie był jeszcze wpisany do rejestru sądowego, jako prezes zarządu spółki A i dlatego nie mógł jej reprezentować, także wobec organów administracji, natomiast drugie wezwanie nigdy nie zostało mu prawidłowo doręczone, a nie znając jego treści nie mógł udzielić żądanych informacji. Stwierdził, że obecnie jest gotów stawić się na wezwanie Urzędu Skarbowego i złożyć żądane dokumenty. Dodał jednocześnie, że nałożenie tak wysokiej kary jest zbyt dotkliwe, zwłaszcza, że funkcję prezesa, a od dnia 4 marca 2004 r. funkcję likwidatora pełni bez wynagrodzenia.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i obniżyć wysokość kary pieniężnej do kwoty 1.500,00 zł. Organ odwoławczy uznał zasadność nałożenia kary pieniężnej, choć jednocześnie podzielił zarzut ukaranego, że kara jest zbyt wysoka. W uzasadnieniu wskazano, że M. S. nie dostarczając organowi egzekucyjnemu żądanych informacji swoim zachowaniem niewątpliwie utrudnił prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Oba pisma organu wysłane na adres spółki zostały odebrane przez uprawnioną do tego osobę, pracownicę M. B., a zatem ukarany nie może tłumaczyć braku swej reakcji nieznajomością treści drugiego pisma. W obu wezwaniach organ egzekucyjny jasno sformułował nałożone na adresata obowiązki. Nie było żadnych przeszkód, aby prezes M. S. przedłożył organowi wykaz majątku trwałego lub wskazał chociaż termin, w którym to uczyni zwłaszcza, że nie kwestionował swego prawa do reprezentowania spółki A i do udzielania informacji jej dotyczących.
W skardze na powyższe postanowienie M. S. wniósł o jego uchylenie, a w krótkim uzasadnieniu powołał się na argumenty podnoszone w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko.
Sąd zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja narusza prawo i powinna być wyeliminowana z obrotu, chociaż zasadniczo z powodów innych, niż podnoszone przez skarżącego. Zgodnie z art. 36 § 1 upea w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podporządkowanych, a także innych podmiotów. Przepis powyższy nie precyzuje jakich informacji i wyjaśnień można żądać w tym trybie, jednakże podkreślenia wymaga, że niezależnie od rodzaju tych wyjaśnień i informacji muszą być one niezbędne do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Przepisem o charakterze sankcyjnym, powiązanym z art. 36 § 1, jest art. 168d upea przewidujący możliwość ukarania karą pieniężną osoby, która nie wywiązuje się z nałożonego na nią obowiązku.
Analizując powyższe przepisy należy stwierdzić, że uczestnik postępowania egzekucyjnego (najczęściej będzie chodziło o zobowiązanego lub wierzyciela) nie będzie musiał udzielać organowi egzekucyjnemu wyjaśnień lub informacji, jeżeli żądane przez organ wyjaśnienia lub informacje nie są niezbędne do prowadzenia egzekucji. Tym samym, w takiej sytuacji brak reakcji uczestnika na zapytanie organu egzekucyjnego nie może powodować nałożenia kary pieniężnej. Nie są niezbędne do prowadzenia egzekucji wyjaśnienia zobowiązanego, które dotyczą danych, jakie organ egzekucyjny może uzyskać w inny sposób prawem przewidziany lub od innych podmiotów lub jeżeli posiadanie żądanych informacji wcale nie jest niezbędne do prowadzenia danej egzekucji.
Taka sytuacja wystąpiła w tej sprawie, gdyż:
- - domaganie się od zobowiązanego – spółki A podania na podstawie art. 36 § 1 upea wykazu majątku trwałego było nieprawidłowe, bowiem organ egzekucyjny zmierzał w ten sposób do ustalenia stanu majątkowego zobowiązanej spółki, co w konsekwencji miało umożliwić skuteczną egzekucję należności pieniężnych. Ustawodawca przewidział możliwość domagania się przez wierzyciela lub organ egzekucyjny wyjawienia przez zobowiązanego jego majątku ale w specjalnym trybie uregulowanym w art. 71 upea i w art. 913 – 920 kpc. O nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku wierzyciel lub organ egzekucyjny mogą zwrócić się do sądu powszechnego, zasadniczo wtedy, gdy egzekucja administracyjna należności pieniężnych okazuje się bezskuteczna,
- - żądanie podania nazwiska osoby pełniącej aktualnie funkcję prezesa zarządu spółki nie było niezbędne do prowadzenia egzekucji, co wynika z podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności – zajęć wierzytelności i rachunków bankowych, a poza tym w odpowiedzi na pierwsze pismo organu M. S. określił siebie jako prezesa zarządu spółki, a zatem wskazał osobę kierującą zarządem. Adres zobowiązanego-spółki A był organowi egzekucyjnemu znany, pisma adresowane na ten adres były odbierane przez pracownika adresata. Poza tym organ egzekucyjny mógł samodzielnie uzyskać aktualny odpis z rejestru przedsiębiorców w zakresie spółki A(tego domagał się w piśmie z 13 stycznia 2004 r.), skoro stosownie do art. 8 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sadowym (tekst jedn. z 2001 r., Dz.U. Nr 17, poz. 209 ze zm.) rejestr jest jawny. Oznacza to, że żądanie tego odpisu od zobowiązanego nie było niezbędne do prowadzenia egzekucji,
- - żądanie podania pozostałych danych również nie było niezbędna do prowadzenia egzekucji administracyjnej. W szczególności dotyczy to wskazania członków zarządu od 2001 r. Dane to mogły być istotne w odrębnym postępowaniu o orzeczeniu odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki A. Z powyższych względów należy uznać, że organ egzekucyjny naruszył art. 168d w zw. z art. 36 § 1 upea i bezpodstawnie ukarał M. S. karą pieniężną i dlatego należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), a na podstawie art. 200 tej ustawy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.