Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaskarżoną decyzją z [...] 2018 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z [...] 2018 r., ustalającą B. E. N. podatek od nieruchomości na rok 2018 w kwocie 1.189,– zł.
W uzasadnieniu Kolegium, powołało się m.in. na art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) oraz art. 21 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.), a także art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. — Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.; dalej: u.p.g.k.).
Organ odwoławczy wyjaśnił, że podatnik był w 2018 r. posiadaczem samoistnym zabudowanej nieruchomości — działki nr 439 położonej w obrębie [...] miasta W., przy ul. A 50. Przedmiot opodatkowania stanowiły: budynki mieszkalne o pow. użytkowej 74 m2 (stawka 0,53 zł/m2), budynki pozostałe o pow. użytkowej 132 m2 (stawka 3,75 zł/m2), grunty pozostałe do 1.000 m2 o pow. 1.000 m2 (stawka 0,25 zł/m2), grunty pozostałe od 1.001 do 5.000 m2 o pow. 2.129 m2 (stawka 0,19 zł/m2).
Stan prawny ww. nieruchomości był nieuregulowany, to jest: w ewidencji gruntów i budynków zawarto informację, że działka nr 439 pozostaje we władaniu samoistnym spadkobierców J. B.. Zdaniem Kolegium zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy potwierdzał, że B. E. N. była posiadaczem samoistnym ww. nieruchomości. Za takim wnioskiem miały przemawiać następujące okoliczności:
- zameldowanie i stałe zamieszkanie na terenie nieruchomości (fakt ten znajdował oparcie w informacjach pochodzących od córki podatniczki S. K., a także w piśmie z MOPS-u oraz z zaświadczenia o zameldowaniu);
- zawarcie umowy z zakładem energetycznym na dostarczanie prądu do nieruchomości (pismo PGE Obrót S.A.);
- ponoszenie wszelkich kosztów związanych z utrzymaniem swojego mieszkania i mieszkania syna S. (pismo z MOPS-u);
- korzystanie przez stronę z wody od kilkunastu lat ze starego przyłącza od sąsiadki J. O. oraz ich wzajemne rozliczenia (pismo A Sp. z o.o. w W. wraz z oświadczeniem sąsiadki);
- złożona w 2004 r. informacja o nieruchomościach i obiektach budowlanych, ze wykazaniem poszczególnych przedmiotów opodatkowania (grunty, budynki mieszkalne, budynki pozostałe), która przez lata stanowiła podstawę do ustalenia podatku od nieruchomości i opłacania tego podatku przez skarżącą.
W ocenie organu drugiej instancji wskazane wyżej fakty stanowiły ujawniony na zewnątrz przejaw posiadania samoistnego nieruchomości przez B. E. N.. Kolegium uznało, że dane wynikające z ewidencji gruntów (oznaczenia gruntów i ich wielkości) oraz z informacji podatkowej złożonej przez skarżącą w 2004 r. (powierzchnia użytkowa obiektów budowlanych), stanowią dla organów podatkowych wystarczającą podstawę do opodatkowania przedmiotowej nieruchomości i obiektów budowlanych podatkiem od nieruchomości.
Stawki podatku zostały przyjęte na podstawie uchwały Rady Miejskiej w W. z 17 listopada 2016 r. Nr XXVI/181/2016 w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Łódz. z 2016 r., poz. 4918).
W wymienionej na wstępie decyzji Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że w analogicznej sprawie dotyczącej podatku od ww. nieruchomości za 2015 r. decyzja Kolegium była poddana kontroli sądu administracyjnego. Wyrokiem z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 659/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] 2018 r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium przekroczyło swoje uprawnienia wydając decyzję na nieistniejące orzeczenie Burmistrza W., naruszyło art. 231 § 2 k.k., a zaskarżona decyzja, jak i orzeczenie Burmistrza, stanowiły bezczynność. W związku z tym skarżąca, na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a., wniosła o zasądzenie odszkodowania od każdego z urzędników oraz na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. — wniosła o wymierzenie grzywny w wysokości dziesięciokrotnego wynagrodzenia każdego z urzędników.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że w analogicznej sprawie, dotyczącej opodatkowania tej samej nieruchomości za 2015 r. — jak słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy — decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze została poddana kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 659/17, oddalił skargę. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ocenę prawną i argumenty podniesione w tym orzeczeniu. Z uwagi na w istocie zbieżny stan faktyczny, zasadne będzie posłużenie się tą argumentacją w dalszej części rozważań.
Przed dokonaniem kontroli zaskarżonej decyzji zasadne jest przypomnienie znajdujących zastosowanie regulacji prawa materialnego. Stosownie zatem do art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. osoby fizyczne będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. osoby fizyczne są obowiązane do złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzonej na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania tym podatkiem w trakcie roku podatkowego. Zgodnie dalej z art. 21 § 5 O.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji (zeznania, wykazu informacji), wysokość zobowiązania podatkowego ustala się zgodnie z danymi zawartymi w deklaracji, chyba, że przepisy szczególne przewidują inny sposób ustalania wysokości zobowiązania podatkowego albo w toku postępowania podatkowego stwierdzono, że dane zawarte w deklaracji, mogące mieć wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym. Z kolei w myśl art. 21 ust. 1 u.p.g.k., dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych.
Stosownie do art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Obowiązek podatkowy posiadacza samoistnego wyprzedza zatem obowiązek podatkowy właściciela nieruchomości oraz wyłącza konieczność poszukiwania przez organ podatkowy właściciela (w tym w drodze inicjowania stosownego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia praw do spadku po zmarłym właścicielu) w razie, gdy stan prawny danej nieruchomości jest nieuregulowany.
W niniejszej sprawie stan prawny przedmiotowej nieruchomości jest nieregulowany, albowiem w ewidencji gruntów i budynków działka nr 439 figuruje jako pozostająca we władaniu samoistnym spadkobierców J. B..
Poza sporem pozostaje przedmiot opodatkowania. Zgodnie z danymi ewidencji gruntów przed modernizacją działka nr 439 stanowiła powierzchnię 0,3342 ha (teren zabudowy mieszkaniowej B - 0,1949 ha i teren zurbanizowany niezabudowany Bp – 0,1393 ha). Natomiast po modernizacji powierzchnia działki zmniejszyła się i wynosi do chwili obecnej 0,3129 ha (tereny mieszkaniowe B - 0,1848 ha i zurbanizowane tereny niezabudowane lub w trakcie zabudowy Bp - 0,1281 ha). Na terenie działki znajduje się budynek mieszkalny oraz budynek niemieszkalny (pozostały).
Nie ma również sporu co do tego, że na terenie ww. nieruchomości zamieszkuje skarżąca. Organ pozostaje w posiadaniu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, złożonej przez stronę 23 lutego 2004 r., w której zadeklarowany został budynek mieszkalny o pow. użytkowej 74 m2 i budynek pozostały o pow. użytkowej 132 m2 oraz grunty pozostałe o pow. 3.342 m2. Okoliczności te nie były i nie są kwestionowane przez skarżącą.
Z zebranych przez organy podatkowe informacji wynika dalej, że skarżąca jest posiadaczem samoistnym ww. nieruchomości. Taka zaś osoba jest — stosownie do cytowanego wyżej art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. — podatnikiem podatku od nieruchomości.
W tym miejscu zauważyć należy, że kwestia kto jest samoistnym posiadaczem wymaga odwołania do przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie jest stanem faktycznego władztwa nad rzeczą. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny wyrażający się we władaniu rzeczą oraz element psychiczny wyrażający się w psychicznym nastawieniu do wykonywanego władztwa. Posiadanie samoistne tym różni się od posiadania zależnego, że jest władztwem nad rzeczą niezależnym od dyspozycji i woli innej osoby (Kodeks Cywilny Komentarz, tom I, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 796).
W ocenie sądu organy podatkowe zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, który pozwalał na właściwą ocenę, że strona skarżąca również w 2018 r. legitymowała się statusem posiadacza samoistnego, a zatem — była podatnikiem podatku od ww. nieruchomości.
Dodać należy, że przeprowadzone uprzednio w postępowaniu za 2015 r. dowody nie zostały w żaden sposób zakwestionowane przez skarżącą, nie utraciły swej aktualności i stanowią pełnoprawny materiał dowodowy, na którego podstawie organy mogły dokonywać wiążących ustaleń dowodowych także w niniejszej sprawie.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca, w związku z czynnościami podejmowanymi przez organy, zachowywała się biernie, nie udzielała wyjaśnień mogących przyczynić się do ustalenia rzeczywistego charakteru władania przez nią sporną nieruchomością, mimo że miała taką możliwość. W tej sytuacji organy skorzystały ze zgromadzonych wcześniej istotnych informacji, pozwalających na trafną ocenę z punktu widzenia regulacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, iż B. E. N. jest posiadaczem samoistnym ww. nieruchomości.
Przede wszystkim z otrzymanych wyjaśnień — pisma PGE Rejon Energetyczny T. z 28 lipca 2016 r. wynika, że skarżąca jest stroną umowy sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług dystrybucji dla punktu poboru w W., ul. A 50. Z kolei z zaświadczeń o zameldowaniu wystawionych przez Urząd Miasta w W. wynika, że skarżąca zameldowana jest pod tym adresem na pobyt stały od 1 czerwca 1985 r. podobnie jak jej syn S. K. oraz córka S. K. i jej córka S. W.. S. K. wyjaśniła jednak w toku postępowania za 2015 r., że nie zamieszkuje od lat 10 na ww. nieruchomości i jest tam jedynie zameldowana. W dalszej kolejności z pisma A sp. z o.o. z 9 sierpnia 2016 r. wynika, że posesja położona przy ul. A 50 nie jest podłączona do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, a zatem nie ma podpisanych stosownych umów. Skarżąca korzysta z przyłącza sąsiadki i ze zużytej wody rozlicza się bezpośrednio z nią. Okoliczność ta potwierdzona została przez J. O. stosownym oświadczeniem z 9 sierpnia 2016 r., w którym wskazała, że stan ten trwa od 19 lat. Na okoliczność sposobu korzystania z ww. nieruchomości wskazują także informacje wypływające z pisma MOPS w W. z 5 października 2016 r. W trakcie wizyt pracowników ośrodka w miejscu zamieszkania syna skarżącej, w budynku przy ul. A 50, potwierdzono, że zamieszkuje tam także skarżąca, korzystając z odrębnego mieszkania. Ustalono również, że podatniczka pokrywa koszty utrzymania mieszkań (także syna). Na koniec wskazać należy, sama skarżąca złożyła 23 lutego 2004 r. informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, w której wprost wymieniła poszczególne przedmioty opodatkowania.
Z przedstawionych okoliczności wynika więc, że strona włada nieruchomością z zamiarem władania dla siebie, nie ukrywając tego zamiaru, który jest jawny dla otoczenia. Uzewnętrznione przez skarżącą czynności faktyczne, opisane wyżej, wskazują na samodzielny, niezależny od woli innej osoby, stan władztwa w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. Zewnętrznym tego wyrazem jest zawarcie umowy na dostawę energii (ponoszenie związanych z tym opłat), zameldowanie i stałe zamieszkiwanie, podawanie tego adresu w pismach kierowanych w toku postępowania, odbieranie korespondencji kierowanej pod ten adres, ponoszenie wszelkich kosztów związanych z utrzymaniem mieszkań (strony oraz syna), jak również złożenie stosownej informacji do Urzędu Gminy W. w 2004 r. o nieruchomościach i o obiektach budowlanych położonych na przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem sądu materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że podatniczka trafnie została uznana za posiadacza samoistnego przedmiotowej nieruchomości, a zatem także za podatnika podatku od nieruchomości w odniesieniu do tej nieruchomości, w świetle art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.
Zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem przepisów prawa tak procesowego, jak i materialnego. W ocenie sądu nie ma zatem podstaw do jej uchylenia. W realiach sprawy nie było również podstaw do uwzględnienia żądań podatniczki, przedstawionych w skardze, sprowadzających się do wymierzenia organom podatkowym grzywien oraz zasądzenia odszkodowania na rzecz skarżącej. Oba żądania możliwe są do uwzględnienia w sytuacji, gdy organy podatkowe pozostają w bezczynności lub przewlekle prowadzą postępowanie. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi nie były tego rodzaju sytuacje ale merytoryczne rozstrzygnięcie — decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego strony.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), oddalił skargę.
aj