Uzasadnienie
I SA/Łd 840/23
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził, że zażalenie P. B. (dalej: skarżący, podatnik, strona) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z 26 czerwca 2023 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, zostało wniesione z uchybieniem terminu.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie, wskazanych w postanowieniu, tytułów wykonawczych.
W oparciu o tytuły wykonawcze organ egzekucyjny protokołem z 1 lutego 2023 r. dokonał zajęcia1/2 udziału w prawie własności samochodu osobowego VW Passat 1,9 TDI. Protokół skarżący odebrał 21 lutego 2023 r.
Pismem z 4 maja 2023 r. (nadanym w placówce pocztowej tego samego dnia) skarżący złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z 7 kwietnia 2023 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. W treści swego wystąpienia zawarł również argumentację związaną z zastosowaniem przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w związku z protokołem z 1 lutego 2023 r. o zajęciu ruchomości.
Postanowieniem z 26 czerwca 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego skargi na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego została dokonana czynności egzekucyjna w postaci zajęcia 1/2 udziału w prawie własności samochodu osobowego.
Przesyłka zawierająca postanowienie została skierowana do skarżącego za pośrednictwem operatora Poczta Polska S.A., a jej doręczenie nastąpiło 13 lipca 2023 r. w sposób określony w art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. – dalej k.p.a.)
Powyższa przesyłka została wydana skarżącemu w placówce pocztowej 18 lipca 2023 r.
W dniu 25 lipca 2023 r. skarżący złożył - za pośrednictwem operatora Poczta Polska S.A. - zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z 26 czerwca 2023 r.
Oran odwoławczy powołując się na treść art. 44 k.p.a. stwierdził, że bezskuteczny upływ terminu ponownej awizacji przesądził o wystąpieniu skutku w postaci doręczenia przedmiotowej przesyłki w ostatnim dniu awizacji, tj. 13 lipca 2023 r. Wyjaśniono, że na kwestię terminu doręczenia nie ma wpływu późniejsze, tj. 18 lipca 2023 r., wydanie ww. postanowienia w placówce pocztowej, ponieważ miało to miejsce już po upływie 14 dni od pozostawienia pierwszego awizo. W ocenie organu faktyczne wydanie przesyłki podatnikowi w placówce pocztowej nie prowadzi do nieskuteczności wcześniejszego doręczenia postanowienia w trybie art. 44 k.p.a.
Wskazano, że skarżącemu przysługiwało prawo złożenia zażalenia na ww. postanowienie, w terminie 7 dni od doręczenia tego postanowienia Zatem termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie organu egzekucyjnego rozpoczął się 14 lipca 2023 r., tj. od dnia następnego po dniu, w którym nastąpiło doręczenie przedmiotowego postanowienia - a zakończył się 20 lipca 2023 r. Tymczasem zażalenie na postanowienie z 26 czerwca 2023 r. skarżący wniósł w dniu 25 lipca 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu.
Kończąc podkreślono, że zażalenie wniesiono po upływie ustawowego terminu, nakłada na organ obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.
Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 22 września 2023 r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz rozpatrzenie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z 26 czerwca 2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu organu odwoławczego zarzucono:
- – naruszenie art. 42 § 3, art. 43 oraz art. 44 § 1 k.p.a.
- – błędy proceduralne w związku z prowadzonym postępowaniem zarówno przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, a tym samym naruszenie przepisów postępowania, naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez nierozpoznanie zażalenia wniesionego 25 lipca 2023 r, tj. w terminie ustawowym.
W uzasadnieniu skargi, skarżący stwierdził, że jeżeli przesyłka nie byłaby do odebrania w terminie ustawowym, to Operator Poczty Polskiej nie miał prawa jej wydać, gdyż powinna być zwrócona do nadawcy. Skarżący stwierdził ponadto, że nigdy nie otrzymał "awiza z dnia 29.06.2023 r i 7.07.2023 r." W ocenie skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi powinien wnieść reklamację w sprawie przedmiotowej przesyłki do Operatora Poczty Polskiej,
W piśmie z 28 października 2023 r., stanowiącym uzupełnienie złożonej skargi wyjaśnił, że w skardze omyłkowo wskazał datę 21 lipca 2023 r. jako datę odebrania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z 26 czerwca 2023 r., podczas gdy w rzeczywistości otrzymał je 18 lipca 2023 r. Ponadto skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w zaskarżonym postanowieniu z 22 września 2023 r. nie podał numeru przesyłki poleconej, której dotyczy wydane postanowienie. Zarzucił też, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie udostępnił skarżącemu wszystkich zgromadzonych akt przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej, i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Z uwagi na przedmiot zaskarżenia (postanowienie) sprawa, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Kluczowa kwestia dla oceny zgodności z prawem wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi postanowienia związana jest z prawidłowością i skutecznością doręczenia zastępczego postanowienia organu I instancji z dnia 26 czerwca 2023 r.
Zasady doręczania regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczenia" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. I tak, organ administracji publicznej doręcza pisma: przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 896 ze zm. 933 (czyli przez operatora Pocztę Polską, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy (art. 39 § 3 k.p.a.). Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.).
W sprawie organ zastosował standardowy tryb doręczenia, czyli przesyłką rejestrowaną na adres miejsca zamieszkania strony (wskazany też przez stronę).
Z treści przesyłki wynika, że doręczyciel w dniu doręczania przesyłki nie zastał adresata. W takiej sytuacji, czyli nieobecności adresata lub osób wskazanych w art. 43 k.p.a. pismo doręcza się w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 k.p.a. Przepis ten pozwala na przyjęcie tzw. fikcji prawnej doręczenia przesyłki adresatowi, stwarzającej domniemanie skutecznego jej doręczenia.
Stosownie do treści art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. W przypadku tego doręczania pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3), natomiast doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 44 § 4 k.p.a.).
Jak wynika ze wskazanych przepisów ustawodawca łączy z instytucją doręczenia zastępczego daleko idące skutki dla adresata przesyłki, zatem zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo) musi w pełnym zakresie odpowiadać warunkom określonym w art. 44 § 2 k.p.a.; należy do nich w szczególności wymóg, aby zawiadomienie zostało umieszczone w odpowiednim miejscu: w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
W kontrolowanej przez sąd sprawie zostały zachowane wszystkie wskazane wyżej warunki. Zwrotne potwierdzenie przesyłki [...] zawierającą odpis postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź Polesie z dnia 26 czerwca 2023 r. (k.
13) posiada prawidłowe oznaczenie strony i jej adresu, adnotację – pkt 2 z powodu niemożności doręczenia w sposób wskazany w pkt 1 pozostawiono na okres 14 dni w UP, informację, zgodnie z którą tzw. awizo umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, dwie adnotacje o awizowaniu (29 czerwca 2023 r. i 7 lipca 2023 r.), wskazanie Urzędu Pocztowego, gdzie złożono przesyłkę do odbioru. W ocenie Sądu nie było podstaw do, postulowanego przez stronę, zainicjowania przez organ postępowania reklamacyjnego dotyczącego tej przesyłki.
Fikcja prawna doręczenia pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia, bowiem doręczenie to oparte jest na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata.
Odnosząc się do argumentacji skargi o faktycznym odbiorze przesyłki w urzędzie pocztowym w dniu 18 lipca 2023 r. wskazać trzeba, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością faktyczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu.
Podsumowując Sąd podkreśla, że koniecznym warunkiem merytorycznego rozpatrzenia zażalenia było jego złożenie w terminie. Zgodnie z przepisem art. 44 § 4 k.p.a. skuteczne doręczenie decyzji postanowienia organu I instancji nastąpiło w dniu 13 lipca 2023 r., co oznacza, że 7 dniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął skarżącemu w dniu 20 lipca 2023 r.
Zażalenie zostało złożone 25 lipca 2023 r., czyli po terminie, co obligowało Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 134 k.p.a.
Nie stwierdzając zatem naruszeń prawa wskazanych w skardze ani tych, które z urzędu obligują Sąd do uchylenia lub stwierdzenia nieważności kontrolowanego postanowienia skargę, jako bezzasadną, należało oddalić (art. 151 p.p.s.a).
ds