Uzasadnienie
Decyzjami z dnia 15 lutego 1996 r. Urząd Skarbowy w P.T. ustalił w stosunku do (...) Spółdzielni Mieszkaniowej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 1993 r. W uzasadnieniach wszystkich decyzji organ podatkowy stwierdził, że Spółdzielnia naruszyła art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, obniżając kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w miesiącu wystawienia faktur, a nie w miesiącu ich otrzymania. Ustalając wysokość podatku należnego, Urząd Skarbowy powołał się na art. 27 ust. 5 pkt 2 cytowanej ustawy i zwiększył jego kwotę o trzykrotność zawyżenia powstałego wskutek uchybienia.
Od tych decyzji Spółdzielnia wniosła odwołanie, podając, że naruszenie terminu zostało spowodowane błędami księgowej, która wskutek wieloletniego przyzwyczajenia księgowała wszystkie dokumenty w miesiącu, którego dotyczyły. Spółdzielnia podniosła również, że ubocznym skutkiem decyzji organów podatkowych będzie obciążenie członków Spółdzielni kosztami tego błędu rachunkowego.
Decyzjami wydanymi w dniu 30 kwietnia 1996 r. Izba Skarbowa w (...) uchyliła zaskarżone odwołaniami decyzje w części dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego wynikającego z art. 27 ust. 5 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a w pozostałej części utrzymała zaskarżone decyzje w mocy. We wszystkich uzasadnieniach Izba Skarbowa stwierdziła, że w świetle zaleceń Ministra Finansów w sprawie stosowania sankcji w podatku od towarów i usług należało skorygować zaskarżone decyzje. W pozostałej części uzasadnienia Izba podtrzymała stanowisko organu pierwszej instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczącej wszystkich decyzji Izby Skarbowej wydanych w dniu 30 kwietnia 1996 r. w rozstrzyganej sprawie, Spółdzielnia wniosła o ich uchylenie. W uzasadnieniu zarzuciła organom podatkowym, że ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za dany miesiąc powinny tego dokonać na podstawie wszystkich dokumentów zebranych w sprawie, a więc z uwzględnieniem wszystkich faktur dających prawo do obniżenia podatku należnego w danym miesiącu. Organ podatkowy pominął te faktury w rozliczeniu miesiąca, w którym zostały błędnie uwzględnione, a jednocześnie w swych decyzjach pominął je w rozliczeniu miesiąca, w którym mogły być uwzględnione.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w (...) wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Prawo to podatnik realizuje przez złożenie deklaracji podatkowej, o której stanowi art. 10 powołanej wyżej ustawy. W decyzji określającej wysokość zobowiązania Urząd Skarbowy nie uwzględnia kwoty podatku naliczonego, gdyż prawo to przysługuje wyłącznie podatnikowi. Decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego dotyczy wyłącznie podatku należnego, zgodnie bowiem z art. 2 w związku z art. 26 powołanej ustawy obliczanie i wpłacanie tego podatku należy do obowiązków podatnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 10 ust. 1 oraz art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ podatnicy są obowiązani bez wezwania składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe VAT za kolejne okresy miesięczne, do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. W art. 19 ust. 1 ustawa stanowi, że podatnik ma prawo do obniżenia własnego podatku należnego o naliczony, a dokonuje tego w rozliczeniu za miesiąc, w którym otrzymał fakturę, rachunek uproszczony lub dokument celny, albo w miesiącu następnym.
W rozstrzyganej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że Spółdzielnia niewłaściwie dokonywała obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w miesiącu wystawienia faktury, a nie w miesiącu jej otrzymania lub następnym.
Błędów w obliczaniu prawidłowej wysokości podatku należnego nie można usprawiedliwiać pomyłkami pracownika prowadzącego księgowość. Rzeczą podatnika jest takie zorganizowanie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, w tym i nadzoru nad księgowością, by nie wystąpiła nierzetelność w prowadzeniu dokumentacji, gdyż w razie jej stwierdzenia skutki prawne na gruncie podatkowym obciążają zawsze podatnika. Jednocześnie trzeba podkreślić, że skorzystanie z prawa do pomniejszenia własnego podatku należnego o naliczony przy nabyciu towarów i usług zależy wyłączenie od woli podatnika, gdyż art. 19 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług wyraźnie stwierdza, że podatnik ma prawo do takiej czynności. Podatnik może przejawiać wolę skorzystania z tego uprawnienia przez złożenie we właściwym terminie deklaracji podatkowej VAT lub też deklaracji ją korygującej. Ponieważ w rozstrzyganej sprawie skarżąca Spółdzielnia nie złożyła deklaracji korygującej podatek od towarów i usług w miesiącach, w których przysługiwało jej takie uprawnienie, organy podatkowe postąpiły słusznie, gdy nie uwzględniły faktur zawierających podatek naliczony w miesiącu ich otrzymania oraz obliczyły podatek bez pomniejszania podatku należnego o naliczony.
Skoro bowiem art. 19 ust. 1 przyznaje podatnikowi prawo do pomniejszania własnego podatku należnego o podatek naliczony, to organy podatkowe nie mogą z urzędu uwzględnić odliczeń, które może zastosować tylko podatnik.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.