Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pozostawił bez rozpoznania wniosek J.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 1 lutego 2010 roku.
Od powyższego zarządzenia w dniu 8 lutego 2010 roku skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o zwolnienie od wpisu od skargi. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w zarządzeniu tym stwierdzono, iż do dnia 7 stycznia 2010 roku nie wpłynął do Sądu wypełniony formularz wniosku (PPF). Nie zgadzając się z tym stwierdzeniem skarżący oświadczył, że formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy według ustalonego wzoru nadał listem poleconym w dniu 22 grudnia 2009 roku. Jego zdaniem, złożenie stosownego wniosku z zachowaniem terminu powoduje, że powinien on zostać przez Sąd rozpoznany.
Zarządzeniem z dnia 16 lutego 2010 roku zarządzono o załączeniu do akt niniejszej sprawy odpisu wniosku skarżącego złożonego na urzędowym formularzu (PPF), którego oryginał został załączony do akt sprawy o sygn. I SA/Łd 874/09. Ponadto zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji, w tym zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów za lata 2007, 2008 w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania bądź odpisów zeznań podatkowych skarżącego za lata 2007, 2008; ostatniego rachunku zysków i strat z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego; odpisów deklaracji VAT-7 z ostatnich czterech okresów rozliczeniowych składanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; wyciągów z posiadanych rachunków i ewentualnych lokat bankowych (osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) za ostatnie 3 miesiące; aktualnego wykazu składników majątkowych stanowiących środki trwałe w firmie prowadzonej przez skarżącego.
Ponadto wobec faktu, iż z akt administracyjnych sprawy o sygn. akt III SA/Łd 502/09 wynika, iż skarżący jest użytkownikiem pojazdów mechanicznych, których nie wykazał w złożonym formularzu PPF, skarżący został wezwany do wyjaśnienia, czy pozostaje ich właścicielem, a jeśli nie - wyjaśnienia czyją są własnością i na jakich zasadach je użytkuje i jakie w związku z tym ponosi koszty oraz czy skarżący jest osobą rozwiedzioną (czy też pozostającą w związku małżeńskim), a jeśli tak - udzielenia informacji o sytuacji finansowej i majątkowej małżonki, w przeciwnym wypadku wskazania wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich córek od ich matki, a także udokumentowania wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych oraz wydatków na leki i leczenie, na które wskazuje we wniosku - w terminie 10 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
W wykonaniu powyższego wezwania w dniu 19 marca 2010 roku skarżący w uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nadesłał dodatkowe dokumenty oraz przedstawił dodatkowe informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że jest osobą samotną. Na utrzymanie córki M.G. przeznacza 500 zł miesięcznie. Jego wydatki domowo-eksploatacyjne stanowią kwotę ok. 750 zł. Wskazany w wezwaniu samochód został zakupiony na firmę. Z uwagi jednak na fakt, iż nie posiada prawa jazdy, nie może tego samochodu użytkować. Pojazd ten, podobnie jak inne środki trwałe, czy towary handlowe, jest własnością firmy. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych lokat bankowych, osobistych, a także związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".
Przepis art. 244 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tego przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. I tak, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić przy tym należy, iż zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.
Wedle przepisu art. 260 p.p.s.a. z kolei w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy, w tym nadesłanych przez niego dodatkowych dokumentów i informacji, wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jego jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona działalność gospodarcza, która aktualnie generuje stratę w wysokości około 1.300 zł miesięcznie. Majątek skarżącego stanowi mieszkanie o powierzchni 81 m2. Natomiast posiadany przez niego samochód stanowi własność firmy, podobnie jak inne środki trwałe. Skarżący nie posiada innego majątku ani oszczędności.
Na utrzymaniu skarżącego pozostają dwie córki: 20-letnia R. oraz 10-letnia M. Skarżący na utrzymanie młodszej córki przeznacza miesięcznie kwotę 500 zł. Miesięczne wydatki eksploatacyjne skarżącego stanowią przy tym kwotę ok. 750 zł.
Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika natomiast, iż saldo na rachunku bankowym skarżącego na dzień 28 lutego 2010 roku stanowiło kwotę -8.610,82 zł.
Ponadto z nadesłanych zeznań podatkowych wynika, że prowadzona działalność gospodarcza w 2007 roku przyniosła skarżącemu stratę w wysokości - 184.566 zł, zaś w 2008 roku zysk w wysokości 12.314 zł. W 2009 roku skarżący poniósł natomiast stratę w wysokości - 89.555,11 zł. Jednocześnie z kwartalnych deklaracji VAT-7 wynika, że obroty firmy skarżącego za pierwszy kwartał 2009 roku zamknęły się kwotą 31.653 zł, odpowiednio za drugi kwartał wynosiły 46.345 zł, za trzeci 71.687 zł, zaś za czwarty kwartał 2009 roku wyniosły 67.117 zł. Wyciąg z rachunku bankowego skarżącego ekstrabiznes w A S.A. wskazuje, iż rachunek ten jest przez skarżącego zasilany z innego należącego do niego rachunku o nr [numer rachunku zakryty]. Za pośrednictwem tego rachunku skarżący zasilił w grudniu 2009 roku swoje konto firmowe łącznie kwotą 7.000 zł.
Jednocześnie z informacji i dokumentów załączonych do akt sprawy sygn. I SA/Łd 876/09, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, wynika, że z uwagi na trudności finansowe skarżący zaprzestał płacenia alimentów na rzecz starszej córki, a ponadto w ramach dalszych oszczędności zwolnił ostatniego pracownika. Z wyjaśnień skarżącego wynika przy tym, że zasilanie rachunku ekstrabiznes wynika z konieczności zapewnienia dodatniego salda na tymże rachunku, warunkującej przyznany mu wiele lat temu debet w rachunku w wysokości 10.000 zł. Z tego względu najczęściej wobec braku przelewów zewnętrznych, zasilających ujemne saldo rachunku, skarżący korzysta z kilkudniowych pożyczek od osób prywatnych i dokonuje wpłaty środków celem "wyzerowania" debetu. Operacja przelewów między kontami ma na celu zmniejszenie kwot opłat bankowych z tytułu transakcji. Wpłata na konto osobiste jest bowiem wolna od opłat. Przelew między kontami wiąże się z opłatą 50 groszy. Natomiast wpłata tych samych środków bezpośrednio na konto firmowe koszty te zwiększa do kilkudziesięciu złotych.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz fakt, iż przed tutejszym Sądem zawisło 6 spraw ze skarg wniesionych przez wnioskodawcę, w których łączna wysokość wpisu sądowego wynosi 1.200 zł, należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowało zaś do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
(MSi)