Uzasadnienie
W dniu 4 lipca 2013 roku E. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPF oraz dodatkowych dokumentów wynika, że E. K. wspólnie z konkubiną prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego świadczenie rentowe w wysokości 3.120 zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni ok. 220 m2, w którym zamieszkuje oraz działki o powierzchni 2.461 m2 na której zlokalizowany jest dom, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty związane z eksploatacją domu wynoszą około 400 zł (światło, woda, śmieci, telefon, telewizja, podatek od nieruchomości).
Nadto wnioskodawca wskazał, że ok. 200 zł miesięcznie stanowią wydatki rodziny na leki i leczenie ponieważ oboje z konkubiną są osobami niepełnosprawnymi. Wnioskodawca spłaca także kredyt którego rata wynosi ok. 780 zł miesięcznie. Nadto w sezonie zimowym ponosi koszty ogrzewania w wysokości ok. 400 zł miesięcznie.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Wniosek jest częściowo zasadny.
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy E. K. wskazał, iż wspólnie z konkubiną prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą 3.120 zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 220 m2, w którym zamieszkuje, położonego na działce o powierzchni 2.461 m2, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty związane z eksploatacją domu wynoszą około 400 zł, ponadto skarżący ponosi co miesiąc wydatki związane z leczeniem oszacowane na kwotę 200 zł, 780 zł miesięcznie stanowią jego wydatki na spłatę kredytu. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu w sprawie niniejszej (1.500 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych.
Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki wydatki na leki to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na telewizję cyfrową czy spłatę kredytu.
Z nadesłanych dokumentów wynika, iż co miesiąc skarżący ponosi wysokie przekraczające kwotę 780 zł wydatki na zaspokojenie swoich zobowiązań prywatnoprawnych z tytułu umów kredytowych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawcy prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Skarżący posiada stałe miesięczne dochody, umożliwiające częściową partycypację w kosztach wpisu od skargi, a czynione co miesiąc drobne oszczędności umożliwią mu poniesienie ewentualnych dalszych wydatków związanych z niniejszym postępowaniem, których wysokość będzie już niższa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
mk