Uzasadnienie
M. Ś. i J. Ś. wnieśli do sądu administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] r., utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z [...] r. stwierdzające niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Z akt sprawy wynika, że w piśmie z 20 lipca 2021 r. nazwanym "skargą", adresowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], M. i J. małż. Ś. zakwestionowali wymagalność zaległości w podatku od nieruchomości (negując istnienie obowiązku w podatku od nieruchomości z uwagi na "nieprawdziwe podstawy") objętej tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. wystawionym przez Wójta Gminy K..
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z 20 sierpnia 2021 r., działając na podstawie art. 34 § 1 w zw. z art. 33 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska co do zgłoszonych zarzutów oraz wezwał podatników do doprecyzowania pisma z 20 lipca 2021 r.
Wójt Gminy K. postanowieniem z [...] r. wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 i § 3 u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r., wobec M. i J. małżonków Ś.. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wskazał, iż w piśmie z 20 lipca 2021 r. zobowiązani podnieśli, że wnoszą skargę na czynności egzekucyjne z uwagi na zastosowanie nieprawidłowych podstaw do opodatkowania nieruchomości będącej ich własnością. Przez lata, kiedy prowadzili działalność gospodarczą, płacili należny podatek, natomiast obecnie nie prowadzą już działalności gospodarczej, z czego wierzyciel wywiódł, iż zobowiązani kwestionują naliczony podatek od nieruchomości.
Organ podatkowy poinformował, iż w 2020 r. i 2021 r. toczyły się postępowania odwoławcze przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. W 2020 roku postępowanie odwoławcze dotyczyło umorzenia należności podatkowych w podatku od nieruchomości. Postępowanie to zakończyło się decyzją Kolegium, na podstawie której utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego I instancji w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Zaś w 2021 r. postępowanie odwoławcze dotyczyło wymiaru podatku na 2021 r. Powyższe postępowanie również zakończono decyzją Kolegium, na podstawie której utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego I instancji ustalającą wymiar podatku od nieruchomości za 2021 r. W tej sytuacji uznano, iż nie ma przesłanek do stwierdzenia, że podstawy według których ustalono podatek od nieruchomości na 2020 r. i 2021 r. są nieprawidłowe.
We wniesionym zażaleniu małż. Ś. podnieśli, że postanowienie wierzyciela jest oparte o niezgodne z prawdą kwalifikacje budynków: budynek handlowo-usługowy, budynek transportu i łączności. Wskazali, że jest to ok. 100-letni obiekt wymagający pilnego remontu, który nie przynosi dochodu, a po zakończeniu działalności gospodarczej podatnicy wypełnili w urzędzie gminy stosowną deklarację podatkową.
Postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odnosząc się do treści art. 34 § 1 i § 2 oraz art. 33 § 2 oraz § 5 organ podkreślił w pierwszej kolejności, że treść pisma podatników z 20 lipca 2021 r. jest nieprecyzyjna, jednak zostało ono złożone w terminie do wniesienia zarzutów i wynikało z niego, iż zobowiązani zarzucają nieprawidłowości przy ustalaniu podatku od nieruchomości. Pismo to zostało potraktowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, tj. zobowiązani zakwestionowali wymagalność zaległości w podatku od nieruchomości objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. (nieistnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym - art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.).
Kolegium wyjaśniło, że małżonkowie Ś. negują obowiązek uiszczania podatku od nieruchomości za lata 2020-2021, co wywodzą z faktu, iż nieprawidłowo opodatkowano należące do podatników budynki. Organ odwoławczy uznał to stanowisko za nieuprawnione i wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż: decyzją z [...] r. nr [...] Wójt Gminy K. ustalił zobowiązanemu J. Ś. wymiar podatku od nieruchomości na 2020 r. w kwocie 964,00 zł, która to decyzja nie została zaskarżona odwołaniem, a zatem stała się ostateczna. Ponadto decyzją z [...] r. nr [...] Wójt Gminy K. ustalił zobowiązanym wymiar podatku od nieruchomości na 2021 r. w kwocie 964 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania podatników SKO w P. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, a podatnicy nie wnieśli od niej skargo do sądu administracyjnego. Kolegium wyjaśniło ponadto, że przed organami nie toczy się postępowanie w przedmiocie zastosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, a tym samym zarzuty podatników dotyczące nieistnienia obowiązku uiszczania podatku od nieruchomości za 2020 oraz 2021 rok należy uznać za niezasadne.
Konkludując organ II instancji wskazał, że podstawę prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do skarżących stanowiły: ostateczna decyzja Wójta Gminy K. z dnia 28 stycznia 2020 r. oraz ostateczna decyzja Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Dopóki zaś decyzje będące podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie zostaną wyeliminowania w przewidzianym przepisami prawa trybie, wywołują skutki prawne wobec jej adresatów i są wykonalne, a zatem nie ma podstaw do twierdzenia, że określony w nich obowiązek nie istnieje. Subiektywne przeświadczenia skarżących, co do nieistnienia obowiązku uiszczania podatku nie ma tutaj żadnego znaczenia.
Organ II instancji podkreślił ponadto, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. W świetle art. 1a pkt 13 oraz zgodnie z dyspozycją art. 34 § 2 i 3 u.p.e.a., zachowując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, organ wyższego stopnia ma możliwość badania jedynie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Nie może natomiast wypowiadać się w innych kwestiach, które pozostają poza rozstrzygnięciem objętym zaskarżonym postanowieniem.
W skardze do sądu administracyjnego M. i J. Ś. na postanowienie SKO w P. [...] r. wskazali, że jest ono niesprawiedliwe, a Urząd Gminy K. doskonale wie, że budynek należący do podatników nie jest budynkiem transportu i łączności oraz handlowym. W treści skargi nie podniesiono konkretnych zarzutów dotyczących naruszenia prawa lub interesu prawnego strony spowodowanych wydaniem kwestionowanego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a.") sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] dołożył należytej staranności przy rozpoznawaniu charakteru pisma skarżących inicjującego postępowanie administracyjne. Przyjął, że skarżący akcentując brak podstaw żądań podatkowych organu I instancji kwestionują wymagalność zaległości objętej tytułem wykonawczym, wobec czego potraktował pismo jako zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Jednocześnie wezwał skarżących do ewentualnego doprecyzowania pisma, w przypadku, gdyby w ich ocenie, miało ono inny charakter (pismo przewodnie z dnia 20 sierpnia 2021r.).
W tej sytuacji, wobec braku reakcji skarżących był uprawniony do przyjęcia, że trafnie zinterpretował ich zamiar wyrażony w przedmiotowym piśmie.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w tak zakrojonych ramach należy podnieść, że charakter prawny postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Co istotne, stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności (vide: WSA w Łodzi z dnia 02 października 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 11/08). Nie ma bowiem uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu.
Uregulowanie powyższe ma na celu wyeliminowanie mnożenia ilości postępowań w odniesieniu do tego samego zagadnienia/kwestii/problemu - w ramach różnych postępowań. Rozstrzygnięcie danej kwestii w ramach jednego postępowania, tj. głównego, stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego pozbawia zobowiązanego możliwości ponownego jego zgłoszenia w ramach postępowania wykonawczego/egzekucyjnego. Norma ta ma także na celu wykluczenie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego, wskazanego w powyższym przepisie postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1473/12; wyrok NSA z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09; wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3478/15).
Tak więc uzasadnione jest przyjęcie, że art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta jest albo była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku.
W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 3478/15). Prawidłowo zatem wskazał organ I instancji, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia, to ten tryb służy do kwestionowania tytułu, a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.
W rozpoznawanej sprawie w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2020 i 2021 zapadły wobec skarżących ostateczne decyzje organów podatkowych z 28 stycznia 2020r. oraz 25 stycznia 2021r., wobec czego należy powtórzyć za organem II instancji, że dopóki te decyzje nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego wywołują skutki prawne wobec adresatów, zaś twierdzenia, że określony w nich obowiązek nie jest wymagalny nie mają podstaw.
Zarzuty przysługujące w postępowaniu egzekucyjnym nie służą do zmiany lub uchylenia ostatecznego aktu będącego podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego. Wyeliminowanie z obrotu takiego aktu może nastąpić wyłącznie w ramach postępowań nadzwyczajnych uregulowanych w ustawie Ordynacja podatkowa.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
P.C.